Σχεδόν κάθε πολιτισμός έχει εκσυγχρονισμένες εκδόσεις παλαιότερων συγγραφέων, μαζί με συζητήσεις για την ορθογραφία, το λεξιλόγιο, τις εκδοτικές σημειώσεις και την προσαρμογή στον σύγχρονο αναγνώστη. Ένας παλαιοπώλης μού είπε κάποτε ότι «η πατίνα του χρόνου προσθέτει αξία» και μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα πρωτότυπο και ένα φτηνό αντίγραφο. Ανοίγω τα «Κυριακάτικα Δοκίμια» του Constantin Noica, φτάνω στον πρόλογο του εκδότη στην έκδοση της Humanitas του 1992 και διαβάζω ότι «η ορθογραφία έχει εκσυγχρονιστεί». Το να διαβάζεις Noica θα μπορούσε να είναι ένας περίπατος στις δεκαετίες του 1930 και του 1940. Αντί γι’ αυτό, κάνουμε τη βόλτα φορώντας σύγχρονα γυαλιά, καθισμένοι άνετα σε ένα Uber, χωρίς τον φόβο ότι θα χαθούμε — δηλαδή ότι δεν θα καταλάβουμε τις λέξεις της εποχής, οι οποίες θα μπορούσαν απλώς να είχαν «μεταφραστεί» σε υποσημειώσεις. Κι αν παίρναμε και τις εφημερίδες της εποχής και τις «εκσυγχρονίζαμε»; Και ίσως να κάναμε και rebranding στις διαφημίσεις εκείνης της εποχής, για να μην κουράζουμε υπερβολικά τους νευρώνες μας, σαν να βρισκόμασταν σε escape room. Γιατί να σταματήσουμε εκεί; Θα μπορούσαμε να εκσυγχρονίσουμε και τα σχολικά βιβλία Ιστορίας και να γράψουμε ότι ο Αρχιμήδης των Συρακουσών σκοτώθηκε από έναν Ρωμαίο στρατιώτη ενώ έκανε μαθηματικά στο tablet του. Η βασική ιδέα μένει ίδια, έτσι δεν είναι; Απλώς εξαφανίζεται η εποχή. Και κάτι ακόμη: γιατί οι μαθηματικοί δεν «εκσυγχρονίζουν» τον Πυθαγόρα; Μπορούν να αλλάξουν τη σημειογραφία. Μπορούν να εξηγήσουν διαφορετικά την απόδειξη. Μπορούν ακόμη και να κατασκευάσουν το σχήμα online, μέσω μιας κινούμενης απεικόνισης που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια των μαθητών. Αλλά το Πυθαγόρειο θεώρημα παραμένει το Πυθαγόρειο θεώρημα. Όταν λοιπόν διαβάζουμε έναν παλαιότερο συγγραφέα, γιατί να μη διατηρούμε και τη γλώσσα της εποχής του — και να βάζουμε τις σύγχρονες εξηγήσεις στις σημειώσεις; Και μια τελευταία ερώτηση προς τη Humanitas και προς όσους εργάζονται στις φιλολογικές σχολές: αν, σε μερικές δεκαετίες, οι σημερινοί μαθητές σας «εκσυγχρονίσουν» με # και emoji, θα σας άρεσε; #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #ΚυριακάτικαΔοκίμια #Αρχιμήδης #Πυθαγόρας #Hashtag #Emoji #MrStorywise #ΕκσυγχρονισμένηΟρθογραφία #ΙστορίαΤηςΓλώσσας #20260920_1926 #Ελληνικά #Λογοτεχνία #Ιστορία
