Arquímedo èro sus sa tauleto quand un soudat rouman l’a tua. Acò sono naturau? Pas gaire. E pamens, es exactamen aquí que poudèn arriba se “actualizèn” prou lou passat. Quàsi tóuti li culturo an d’edicioun modernisado d’autour ancian, emé de debat sus l’ourtougràfi, lou voucabulàri, li noto editoriau e l’adaptacioun pèr lou legèire d’uei. Un antiquàri me diguè un jour que “la patino dóu tèms douno de valour” e pòu faire la diferènci entre un óuriginau e uno còpi à bon marcat. Durbissi “Assai dóu Dimenge” de Constantin Noica, arribi au proulogue de l’editour dins l’edicioun Humanitas de 1992 e legissi que “l’ourtougràfi es estado actualisado”. Legi Noica aurié pouscu èstre uno passejado dins lis annado 1930–1940. Au contro, fasèn aquelo passejado emé d’uelhiero moderno, ben asseta dins un Uber, sènso pòu de se perdre — valent-à-dire sènso lou risc de pas coumprene li mot dóu tèms, que se poudien simplamen “traduire” dins de noto en bas de pajo. E se prenguian tanben li journau de l’epoco e que li “actualizessian”? E perqué pas faire tambèn un rebranding di reclamo d’aquéu tèms, pèr pas trop faire travaia nòsti neurone, coume se fuguessian dins un escape room? Perqué s’arresta aquí? Pourrian tambèn actualiza li libre d’istòri e escriéure qu’Arquímedo de Siracuso es esta tua pèr un soudat rouman mentre fasie de matematica sus sa tauleto. L’idèio de basa resto la memo, noun? Es soulamen l’epoco que disparèis. E encaro uno causo: perqué li matematician “actualizon” pas Pitagoro? Poudon cambia la noutacioun. Poudon explica autramen la demonstracioun. Poudon meme basti lou dessin online emé uno animacioun que se fai davans lis uei di escolan. Mai lou teourèmo de Pitagoro resto lou teourèmo de Pitagoro. Alor, quand legissèn un autour ancian, perqué pas garda tambèn la lengo de soun tèms — e metre lis esplicacioun moderno dins li noto? E uno darriero questioun à Humanitas e à tóuti aquéli que travaion dins li facultà de letro e de filoulougi: se d’aquí quauqui desenau d’an li escolan d’uei vous “actualizon” emé de # e d’emoji, vous agradarié? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #AssaiDóuDimenge #Arquímedo #Pitagoro #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OurtougràfiActualisado #IstòriDeLaLengo #20260920_1926 #Provençau #Provencal #France #Literaturo #Istòri
