Er is iets raars aan de hand met de media. Ik merkte het voor het eerst in 2020. Tot dat jaar las ik gewoon de krant en dacht dat ik daarmee goed geïnformeerd was. Vanaf Corona en de eenzijdige berichtgeving veranderde dat. De media leken opeens gelijkgeschakeld en spraken met één stem. Ik knapte niet alleen af op de krant, ik raakte de afgelopen jaren ook los van de mainstream media bij andere onderwerpen. Zodra ik de propaganda rond Corona herkende, zag ik datzelfde infantiele toontje terug bij berichten over Oekraïne, klimaat, LHBTQ+ – eigenlijk bij bijna elk groot onderwerp. Toen ik in 2020 nog de krant las, was er nauwelijks gesprek mogelijk met de redactie. Het nieuws werd top-down over de lezers uitgestrooid. Eenrichtingsverkeer: je kunt hoogstens een brief sturen en afwachten of die wordt geplaatst. Langzaam ben ik gaan denken dat de media zoals we die kennen zullen verdwijnen. Net zoals de boekdrukkunst in de Middeleeuwen een revolutie teweegbracht, heeft het internet een kanteling in gang gezet. De oude media reageren daar verkrampt op. Steeds vaker klinkt de roep om censuur, om ophef over afwijkende meningen, om dwang, boetes en straffen. Alsof je een bevolking op die manier kunt sturen. Over heel veel onderwerpen mag je nog maar op één manier denken en spreken. Voorbeelden zijn er genoeg. * Corona was een pandemie die dankzij de maatregelen is bedwongen; critici werden wappies, complotdenkers of antivaxers. Je kon een boete krijgen omdat je te dicht bij elkaar in een park zat. * Klimaatverandering komt door te veel CO₂ en stikstof en kan alleen worden gestopt met maatregelen, zoals minder vliegen en minder vlees. * Rusland is de agressor, de NAVO beschermt ons, en zonder ingrijpen staat Poetin straks aan de Nederlandse grens. Daarom moet er dienstplicht komen en moeten jongeren ‘sneuvelbereid’ worden. Wie pleit voor praten met Rusland wordt meteen Poetin-lover genoemd. Alsof de wens om vrede en normale betrekkingen is een misdaad is. Er loopt in mijn beleving een grote, onzichtbare kloof door Nederland. Een glazen wand waardoor mensen elkaar nog wel kunnen zien, maar niet meer goed naar elkaar luisteren. Aan de ene kant de mensen die nog niet losgeraakt zijn van de media, die het NRC lezen en geloven wat op TV wordt voorgeschoteld. Aan de andere kant mensen die weinig meer geloven, soms naar alternatieve kanalen kijken, soms niet. In de spreekkamer merk ik die kloof nauwelijks; patiënten komen met klachten, niet voor een gesprek over Rusland of klimaat. Maar daarbuiten loop ik er dagelijks tegenaan. Wie bepaalt eigenlijk wat nieuws is, welke stemmen we horen, wat desinformatie is en wat ‘juiste’ informatie? Voor een antwoord is het belangrijk te beseffen dat de media, zonder dat we daarover zijn ingelicht, een andere taak hebben gekregen. Jaren geleden zei oud-generaal Van Kappen bij WNL, met Wierd Duk ernaast, openhartig wat die taak is: “We zitten midden in een periode waarin we te maken hebben met een informatieoperatie, een informatieoorlog. Dat is het manipuleren van feiten en gebeurtenissen, zodat je een preferente werkelijkheid bij je eigen bevolking, bij je tegenstander en bij het internationaal publiek neerlegt. Daar zitten we midden in. […] En alle partijen doen dat.” Dit fragment van vóór 2020 was een eye-opener voor mij. Het verklaart de propaganda die we nu zien. Als de NCTV en de NAVO feiten manipuleren om een gewenste werkelijkheid bij de bevolking neer te leggen, moet dat zo gebeuren dat het niet opvalt. Zodra mensen de truc doorzien, is de controle en de geloofwaardigheid weg. Waarheidsvinding is van ondergeschikt belang. De mainstream media en journalisten hebben als taak 'de narratieven te bewaken'. Ze worden gatekeepers van een gewenste werkelijkheid, die dus niet per se waar is. De woorden van Van Kappen verklaarden voor mij de autoritaire aanpak tijdens Corona én de totale gelijkschakeling van de media. Het woord ‘opiniemaker’ in het profiel van Wierd Duk @wierdduk is in dit opzicht typerend. Hij was journalist, nu maakt hij opinies en beïnvloedt hij de massa. Jonge mensen zijn hier steeds vaker klaar mee. Mijn kinderen lezen geen krant, maar zijn vaak verrassend goed op de hoogte. Veel mensen haken af bij de mainstream media omdat die zijn gaan meedoen aan ‘nudgen’: zorgen dat zo veel mogelijk mensen hetzelfde denken en spreken. De media lopen in de pas met wat inlichtingendiensten zoals de NCTV wensen. Dat is een verbijsterende ontwikkeling; inlichtingendiensten en de NAVO bepalen grotendeels waar het ‘nieuws’ over gaat en sturen de narratieven. Dit heeft weinig te maken met mensen eerlijk informeren. Het lijkt meer op psychologische oorlogvoering (psyop) gericht op burgers, in plaats van bescherming tegen gevaar van buitenaf. Zorgen dat zoveel mogelijk mensen hetzelfde denken is iets heel anders dan onafhankelijke berichtgeving. Het gevaar is dat de samenleving splijt. De media gooien ons dagelijks nieuwe kluifjes toe – afleidingsmanoeuvres zodat we stoppen met zelf denken en vragen stellen. Vragen stellen werd de afgelopen jaren riskant. In mijn geval kreeg ik intimiderende brieven van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Een kritische huisarts met zorgen over de veiligheid van coronavaccins werd gezien als 'gevaar voor de vaccinatiebereidheid’. Dat is vreemd. Er ontstond een kloof tussen hoe toezichthouders volksgezondheid zagen en hoe ik ernaar keek. Mijn eigen pad van de afgelopen jaren is herkenbaar voor velen: eerst verbazing en verbijstering over de eenzijdige Corona-berichtgeving, daarna bedreiging (onder andere door die brieven), angst, en uiteindelijk woede én veel meer bewustwording. Een samenleving die verder versplintert, waarin mensen niet meer weten wat anderen denken of bezighoudt, is onwenselijk en onmenselijk. Het is kwalijk dat inlichtingendiensten hierop hebben aangestuurd met hun hang naar controle. Ik verwacht dat hoe verkrampter de oude media reageren, des te sneller hun ondergang gaat. Dat is niet erg. Er ontstaan nieuwe manieren van informatievoorziening en vooral van informatie-uitwisseling: podcasts, maar ook festivals, lezingen en echte ontmoetingen waar je in de pauze gewoon met elkaar kunt napraten en ideeën kunt uitwisselen. Die initiatieven worden snel volwassen. De oude media onderschatten het internet en hangen nog vast in het pre-internet tijdperk, toen zij de narratieven nog konden bepalen. Veel mensen zijn klaar met de betutteling en de top-downbenadering. Ik in elk geval wel. Als u waardeert wat ik schrijf, kunt u een bijdrage overmaken via https://t.co/5EmgfuiUho Ook zonder die bijdrage blijf ik schrijven, maar elke kleine bijdrage wordt erg gewaardeerd. #media #vrijheidvanmeningsuiting #informatie
