Search

Hoy acabamos de aclarar mejor las cosas con un asesor legal de Shift Up, y tambien vamos a aclarar mejor la situacion, pues realmente no sabiamos que tanto podiamos decir y que tanto no, tambien para tranqulilizar un poco a la comunidad con todo esto: - en primer lugar, no nos amenazaron desde un inicio - como dijimos en nuestra publicación original, nosotros queríamos ya formalizar el negocio, debido a que era necesario, pues como negocio, necesitamos cumplir con normas, y rendir cuentas a instituciones como del gobierno como el SAT, y si queríamos abrir mas sucursales en otros estados, era necesario, por lo que nosotros nos acercamos a Shift Up, para pedir un permiso para usar unicamente a Doro, el cual se nos fue negado, y por lo mismo, se nos solicito ya dejar de hacer cualquier uso comercial con Doro, por eso el rebranding. - Shift Up menciono sus razones, y estamos deacuerdo con ellas, pues tampoco queremos tener mala relacion con ellos, tampoco queremos incitar al odio a Shift Up, desde el lado en que puedan creer que nos amenazaron algo parecido, no fue asi - Haremos despues una nueva publicacion, donde daremos el contexto lo mas completo posible, debido a que aun estamos dialogando, de que podemos o no podemos dejar, ya para dar finalizado a la etapa de Elotes Doro. como siempre, agradecemos demasiado su apoyo en esta situación, son de la mejor comunidad de juegos que hay, y siempre nos han apoyado, desde el dia 1, pero no queremos que escale tanto, a incitar el odio, pues tambien esta mal. ojala esto despeje dudas, aunque hay cosas que no sabemos aun, al menos dentro de como Shift Up ha interactuado con nosotros, ha sido de la mejor manera, pero si, ya no podremos usar a Doro, como parte de ese acuerdo, por asi decirlo #ShiftUp #comunidad #negocios

#0182 — Frysk Archimedes siet by syn tablet doe’t in Romeinske soldaat him fermoarde. Klinkt dat natuerlik? Net echt. En dochs, as wy it ferline genôch “bywurkje”, kinne wy krekt dêr telâne komme. Hast elke kultuer hat modernisearre útjeften fan âldere skriuwers, mei diskusjes oer stavering, wurdskat, redaksjonele notysjes en oanpassing oan de hjoeddeiske lêzer. In antikwêr sei ris tsjin my dat “de patina fan ’e tiid wearde jout” en it ferskil meitsje kin tusken in orizjineel en in goedkeape kopy. Ik iepenje de “Sneinsessays” fan Constantin Noica, kom by it foarwurd fan de útjouwer yn de Humanitas-edysje fan 1992 en lês dat “de stavering bywurke is”. Noica lêze hie in kuier troch de jierren 1930–1940 wêze kinnen. Ynstee meitsje wy dy kuier mei moderne bril op, noflik sitten yn in Uber, sûnder eangst om te ferdwalen — dus sûnder it risiko dat wy de wurden fan dy tiid net begripe, wurden dy’t gewoan yn fuotnoaten “oerset” wurde koene. Wat as wy ek de kranten fan dy tiid namen en dy “bywurken”? En miskien koene wy ek in rebranding dwaan fan de reklames fan doe, sadat ús neuronen net te hurd hoege te wurkjen, as sieten wy yn in escape room. Wêrom dêr ophâlde? Wy koene ek de skiednisboeken bywurkje en skriuwe dat Archimedes fan Syrakuse fermoarde waard troch in Romeinske soldaat wylst er wiskunde die op syn tablet. It basisidee bliuwt itselde, net? Allinnich it tiidrek ferdwynt. En noch wat: wêrom “wurkje” wiskundigen Pythagoras net “by”? Se kinne de notaasje feroarje. Se kinne it bewiis oars útlizze. Se kinne sels de tekening online opbouwe mei in animaasje dy’t foar de eagen fan de learlingen ûntstiet. Mar de stelling fan Pythagoras bliuwt de stelling fan Pythagoras. Dus, as wy in âldere skriuwer lêze, wêrom soene wy dan net ek de taal fan syn tiid bewarje — en de moderne útlis yn notysjes sette? En in lêste fraach oan Humanitas en oan dyjingen dy’t wurkje oan universiteiten yn literatuer en filology: as de skoalbern fan hjoed jimme oer in pear desennia mei # en emoji “bywurkje”, soene jimme dat moai fine? #0182 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #Sneinsessays #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #BywurkeStavering #TaalSkiednis #20260921 #Frysk #Frisian #Fryslân #Netherlands #Literatuer #Skiednis

#0181 — Occitan Arquimèdes èra amb sa tauleta quand un soldat roman lo tuèt. Sona natural? Pas gaire. E pasmens, se “actualizam” pro lo passat, podèm arribar exactament aquí. Gaireben cada cultura a d’edicions modernizadas d’autors mai ancians, amb de debats sus l’ortografia, lo vocabulari, las nòtas editorialas e l’adaptacion pel lector contemporanèu. Un antiquari me diguèt un còp que “la patina del temps dona de valor” e que pòt marcar la diferéncia entre un original e una còpia bon mercat. Dobri los “Ensages de dimenge” de Constantin Noica, arribi a la prefàcia de l’editor dins l’edicion Humanitas de 1992 e descobrissi que “l’ortografia es estada actualizada”. Legir Noica poiriá èsser estat coma una passejada pels ans 1930–1940. Al luòc d’aquò, fasèm aquela passejada amb d’ulhièras modèrnas, confortablament assetats dins un Uber, sens paur de nos pèrdre — es a dire, sens lo risc de pas comprene los mots de l’epòca, que se poirián simplament “traduire” dins de nòtas en bas de pagina. E se prenguèssem tanben los jornals de l’epòca e que los “actualizèssem”? E benlèu poiriam tanben far un rebranding de las publicitats d’aquel temps, per que nòstres neurònas ajan pas de trabalhar tròp, coma se foguèssem dins un escape room. Perqué s’arrestar aquí? Poiriam tanben actualizar los libres d’istòria e escriure qu’Arquimèdes de Siracusa foguèt tuat per un soldat roman mentre fasiá de matematicas sus sa tauleta. L’idèa de basa demòra la meteissa, non? Sonque l’epòca desapareis. E encara una causa: perqué los matematicians “actualizan” pas Pitagòras? Pòdon cambiar la notacion. Pòdon explicar la demonstracion d’un autre biais. Pòdon quitament bastir lo dessenh online amb una animacion que se forma davant los uèlhs dels escolans. Mas lo teorèma de Pitagòras demòra lo teorèma de Pitagòras. Alara, quand legissèm un autor ancian, perqué gardar pas tanben la lenga de son epòca — e metre las explicacions modèrnas dins las nòtas? E una darrièra question per Humanitas e per aqueles que trabalhan dins las facultats de literatura e filologia: se, d’aquí qualques decennis, los escolans d’uèi vos “actualizan” amb # e emoji, vos agradariá? #0181 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EnsagesDeDimenge #Arquimèdes #Pitagòras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografiaActualizada #IstòriaDeLaLenga #20260921 #Occitan #Occitanie #France #Literatura #Istòria

Den Archimedes war bei sengem Tablet, wéi e réimeschen Zaldot hien ëmbruecht huet. Kléngt dat natierlech? Net wierklech. An awer: wa mir d’Vergaangenheet genuch “aktualiséieren”, kënne mir genee do ukommen. Bal all Kultur huet moderniséiert Editioune vun eeleren Auteuren, zesumme mat Diskussiounen iwwer Orthografie, Wuertschatz, redaktionell Notizen an d’Upassung un de Lieser vun haut. En Antiquaire sot mir eemol, datt “d’Patina vun der Zäit Wäert gëtt” an den Ënnerscheed tëscht engem Original an enger bëlleger Kopie maache kann. Ech maachen dem Constantin Noica seng “Sonndes-Essayen” op, kommen bei d’Virwuert vum Verlag an der Humanitas-Editioun vun 1992 a liesen, datt “d’Orthografie aktualiséiert gouf”. Noica ze liesen hätt kënnen eng Rees duerch d’1930er an 1940er Jore sinn. Amplaz beweege mir eis mat moderne Brëller duerch dës Zäit, bequem an engem Uber, ouni Angscht eis ze verléieren — also ouni de Risiko, d’Wierder vun där Zäit net ze verstoen, déi een einfach an de Foussnoten hätt kënnen “iwwersetzen”. A wat, wa mir och d’Zeitunge vun där Zäit géifen huelen an “aktualiséieren”? A vläicht kéinte mir och de Reklamme vun där Zäit e Rebranding ginn, fir datt eis Neuronen net ze vill schaffe mussen, wéi an engem escape room. Firwat do ophalen? Mir kéinten och d’Geschichtsbicher aktualiséieren a schreiwen, datt den Archimedes vu Syrakus vun engem réimeschen Zaldot ëmbruecht gouf, wéi hien op sengem Tablet Mathematik gemaach huet. D’Grondiddi bleift déi selwecht, oder? Nëmmen d’Epoch verschwënnt. An nach eppes: firwat “aktualiséieren” d’Mathematiker de Pythagoras net? Si kënnen d’Notatioun änneren. Si kënnen de Beweis anescht erklären. Si kënnen d’Zeechnung souguer online duerch eng Animatioun virun den Ae vun de Schüler opbauen. Mee de Saz vum Pythagoras bleift de Saz vum Pythagoras. Also, wa mir en eeleren Auteur liesen, firwat behale mir net och d'Sprooch vu senger Zäit — an setzen déi modern Erklärungen an d’Notizen? An eng lescht Fro un Humanitas an un déi, déi op Universitéiten an de Beräicher Literatur a Philologie schaffen: wann d'Schüler vun haut Iech an e puer Joerzéngte mat # an emoji “aktualiséieren”, géif Iech dat gefalen? #0203 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #SonndesEssayen #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #AktualiséiertOrthografie #Sproochgeschicht #20260921 #Lëtzebuergesch #Luxembourgish #Lëtzebuerg #Luxembourg #Literatur #Geschicht

Archimedes a oa gant e dablezenn pa voe lazhet gant ur soudard roman. Ha naturel eo da glevet? Ket gwall. Ha koulskoude, ma “hizivaomp” an amzer dremenet re vat, e c’hallomp erruout rik aze. E tost da bep sevenadur ez eus embannadurioù modernaet eus skrivagnerien gozh, gant tabutoù diwar-benn ar reizhskrivañ, ar geriaoueg, an notennoù embann hag an azasaat evit al lenner a-vremañ. Ur gwerzher traoù kozh a lavaras din un deiz e “ro patina an amzer talvoudegezh” hag e c’hall ober an diforc’h etre un orin hag un eilad marc’had-mat. Digeriñ a ran “Eseoù ar Sul” gant Constantin Noica, hag en embannadur Humanitas eus 1992 e lennan e rakskrid an embanner eo bet “hizivaet ar reizhskrivañ”. Lenn Noica a c’hallfe bezañ evel ober un droiad dre ar bloavezhioù 1930–1940. Met e-lec’h-se e tremenomp dre ar mare-se gant lunedoù modern, en hor c’hoazez en un Uber, hep aon da vont diwar an hent — da lavaret eo, hep ar riskl da chom hep kompren gerioù ar mare, a c’hallfe bezañ “troet” e notennoù traoñ ar bajenn. Petra ma kemerfemp ivez kazetennoù ar mare hag ma “hizivafemp” anezho? Ha perak ket ober rebranding d’ar bruderezh eus ar mare ivez, evit ma ne rankfe ket hor neuronoù labourat re, evel en un escape room? Perak chom a-sav aze? Gellout a rafemp ivez hizivaat al levrioù istor ha skrivañ e voe Archimedes eus Syracuse lazhet gant ur soudard roman pa oa o renkañ jedoniezh war e dablezenn. Ar mennozh diazez a chom ar memes hini, neketa? Ar mare hepken a ya da get. Ha c’hoazh un dra: perak ne “hiziva” ket ar jedoniourien Pythagoras? Gallout a reont cheñch an notadur. Gallout a reont displegañ ar prouenn en un doare all. Gallout a reont zoken sevel ar skeudenn enlinenn dre un animadur a zeu war wel dirak daoulagad ar skolidi. Met teorema Pythagoras a chom teorema Pythagoras. Neuze, pa lennomp ur skrivagner kozh, perak ne virfemp ket ivez yezh e vare — ha lakaat an displegadennoù modern en notennoù? Hag ur goulenn diwezhañ evit Humanitas hag evit ar re a labour e rannadoù lennegezh ha yezhoniezh ar skolioù-meur: ma vez “hizivaet” ac’hanoc’h gant skolidi hiziv gant # hag emoji a-benn un nebeud dekadoù, ha plijout a raio deoc’h? #0202 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EseoùArSul #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #ReizhskrivañHizivaet #IstorArYezh #20260921 #Brezhoneg #Breton #Breizh #Brittany #France #Lennegezh #Istor

Roedd Archimedes ar ei dabled pan gafodd ei ladd gan filwr Rhufeinig. Ydy hynny’n swnio’n naturiol? Ddim yn arbennig. Ac eto, os ydym yn “diweddaru” y gorffennol ddigon, dyna’n union lle gallwn ni gyrraedd. Mae gan bron bob diwylliant argraffiadau wedi’u moderneiddio o awduron hŷn, ynghyd â dadleuon am orgraff, geirfa, nodiadau golygyddol ac addasu testunau ar gyfer darllenwyr cyfoes. Dywedodd gwerthwr hen bethau wrthyf unwaith fod “patina amser yn rhoi gwerth” ac y gall wneud y gwahaniaeth rhwng gwreiddiolyn a chopi rhad. Rwy’n agor “Traethodau Dydd Sul” Constantin Noica, yn cyrraedd rhagair y cyhoeddwr yn argraffiad Humanitas 1992 ac yn darllen bod “yr orgraff wedi’i diweddaru”. Gallai darllen Noica fod wedi bod yn daith drwy’r 1930au a’r 1940au. Yn lle hynny, rydym yn teithio drwy’r cyfnod hwnnw gyda sbectol fodern, yn eistedd yn gyfforddus mewn Uber, heb ofni mynd ar goll — hynny yw, heb y perygl o beidio â deall geiriau’r cyfnod, geiriau y gellid eu “cyfieithu” mewn troednodiadau. Beth petai ni hefyd yn cymryd papurau newydd y cyfnod ac yn eu “diweddaru”? A beth am rebranding hysbysebion y cyfnod hefyd, fel na fyddai’n rhaid i’n niwronau weithio’n rhy galed, fel mewn escape room? Pam stopio yno? Gallem ddiweddaru llyfrau hanes hefyd a dweud bod Archimedes o Syracuse wedi cael ei ladd gan filwr Rhufeinig tra oedd yn gwneud mathemateg ar ei dabled. Mae’r syniad sylfaenol yn aros yr un fath, on’d yw? Dim ond y cyfnod sy’n diflannu. Ac un peth arall: pam nad yw mathemategwyr yn “diweddaru” Pythagoras? Gallant newid y nodiant. Gallant esbonio’r prawf mewn ffordd wahanol. Gallant hyd yn oed adeiladu’r diagram ar-lein drwy animeiddiad o flaen llygaid y disgyblion. Ond mae theorem Pythagoras yn parhau’n theorem Pythagoras. Felly, pan ddarllenwn awdur hŷn, pam na ddylem gadw iaith ei gyfnod hefyd — a rhoi’r esboniadau modern mewn nodiadau? Ac un cwestiwn olaf i Humanitas ac i’r rhai sy’n gweithio mewn adrannau llenyddiaeth ac ieitheg mewn prifysgolion: os bydd disgyblion heddiw yn eich “diweddaru” gyda # ac emoji ymhen ychydig ddegawdau, a fydd hynny’n plesio chi? #0201 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #TraethodauDyddSul #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrgraffWediEiDiweddaru #HanesYrIaith #20260921 #Cymraeg #Welsh #Cymru #Wales #Literature #History

Arquímedes estaba coa súa tableta cando un soldado romano o matou. Soa natural? Non moito. E, con todo, se “actualizamos” o pasado o suficiente, podemos acabar exactamente aí. Case todas as culturas teñen edicións modernizadas de autores antigos e debates sobre ortografía, vocabulario, notas editoriais e adaptación ao lector contemporáneo. Un anticuario díxome unha vez que “a pátina do tempo dá valor” e pode marcar a diferenza entre un orixinal e unha copia barata. Abro os “Ensaios de domingo” de Constantin Noica, chego ao prólogo do editor na edición Humanitas de 1992 e descubro que “a ortografía foi actualizada”. Ler a Noica podería ser un paseo polos anos 1930–1940. En cambio, facemos ese paseo con lentes modernas, comodamente sentados nun Uber, sen medo a perdernos — é dicir, sen o risco de non entender as palabras da época, que poderían simplemente ser “traducidas” en notas ao pé de páxina. E se collemos tamén os xornais da época e os “actualizamos”? E quizais tamén poderiamos facer un rebranding dos anuncios daquela época, para que as nosas neuronas non teñan que traballar demasiado, coma se estivésemos nun escape room. Por que parar aquí? Tamén poderiamos actualizar os libros de historia e escribir que Arquímedes de Siracusa foi asasinado por un soldado romano mentres facía matemáticas na súa tableta. A idea básica segue sendo a mesma, non? Só desaparece a época. E outra cousa: por que os matemáticos non “actualizan” a Pitágoras? Poden cambiar a notación. Poden explicar a demostración doutro xeito. Mesmo poden construír o debuxo online cunha animación que aparece diante dos ollos dos alumnos. Pero o teorema de Pitágoras segue sendo o teorema de Pitágoras. Entón, cando lemos un autor antigo, por que non conservar tamén a lingua da súa época — e poñer as explicacións modernas en notas? E unha última pregunta para Humanitas e para os que traballan nas facultades de literatura e filoloxía: se dentro dunhas décadas os escolares de hoxe vos “actualizan” con # e emoji, gustaríavos? #0200 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EnsaiosDeDomingo #Arquímedes #Pitágoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografíaActualizada #HistoriaDaLingua #20260921 #Galego #Galician #Galicia #Spain #Literatura #Historia

Arquimedes era amb la seva tauleta quan un soldat romà el va matar. Sona natural? No gaire. I, tanmateix, si “actualitzem” prou el passat, podem acabar exactament aquí. Gairebé totes les cultures tenen edicions modernitzades d’autors antics i debats sobre ortografia, vocabulari, notes editorials i adaptació al lector contemporani. Un antiquari em va dir una vegada que “la pàtina del temps dona valor” i pot marcar la diferència entre un original i una còpia barata. Obro els “Assaigs de diumenge” de Constantin Noica, arribo al pròleg de l’editor de l’edició Humanitas de 1992 i descobreixo que “l’ortografia ha estat actualitzada”. Llegir Noica podria haver estat un passeig pels anys 1930–1940. En canvi, fem aquest passeig amb ulleres modernes, còmodament asseguts en un Uber, sense por de perdre’ns — és a dir, sense el risc de no entendre les paraules de l’època, que simplement es podrien haver “traduït” en notes a peu de pàgina. I si agaféssim també els diaris de l’època i els “actualitzéssim”? I potser també podríem fer un rebranding dels anuncis d’aquell temps, perquè les nostres neurones no hagin de treballar massa, com si fóssim en un escape room. Per què aturar-nos aquí? També podríem actualitzar els llibres d’història i escriure que Arquimedes de Siracusa va ser assassinat per un soldat romà mentre feia matemàtiques a la seva tauleta. La idea bàsica continua sent la mateixa, oi? Només desapareix l’època. I una altra cosa: per què els matemàtics no “actualitzen” Pitàgores? Poden canviar la notació. Poden explicar la demostració d’una altra manera. Fins i tot poden construir el dibuix online amb una animació que apareix davant dels ulls dels alumnes. Però el teorema de Pitàgores continua sent el teorema de Pitàgores. Aleshores, quan llegim un autor antic, per què no conservar també la llengua de la seva època — i posar les explicacions modernes en notes? I una última pregunta per a Humanitas i per als qui treballen a les facultats de literatura i filologia: si d’aquí a unes dècades els escolars d’avui us “actualitzen” amb # i emoji, us agradarà? #0197 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #AssaigsDeDiumenge #Arquimedes #Pitàgores #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografiaActualitzada #HistòriaDeLaLlengua #20260921_1849 #Català #Catalan #Catalunya #Spain #Literatura #Història

Arkimedes bere tabletarekin zegoen soldadu erromatar batek hil zuenean. Naturala dirudi? Ez gehiegi. Eta, hala ere, iragana nahikoa “eguneratzen” badugu, horixe bera gerta daiteke. Ia kultura guztietan badaude egile zaharren edizio modernizatuak, eta eztabaidak ortografiari, hiztegiari, ohar editorialari eta gaur egungo irakurlearentzako egokitzapenari buruz. Antikuario batek behin esan zidan “denboraren patinak balioa ematen duela” eta jatorrizkoaren eta kopia merke baten arteko aldea egin dezakeela. Constantin Noicaren “Igandeko saiakerak” irekitzen ditut, Humanitas argitaletxearen 1992ko edizioko hitzaurrera iristen naiz eta “ortografia eguneratu egin dela” irakurtzen dut. Noica irakurtzea 1930eko eta 1940ko urteetan barrena ibiltzea izan zitekeen. Horren ordez, betaurreko modernoekin egiten dugu paseo hori, Uber batean eroso eserita, galtzeko beldurrik gabe — hau da, garaiko hitzak ez ulertzeko arriskurik gabe; hitz horiek oin-oharretan “itzul” zitezkeen. Eta garaiko egunkariak ere “eguneratuko” bagenitu? Eta garaiko iragarkiei rebranding bat egingo bagenie, gure neuronek gehiegi lan egin ez dezaten, escape room batean bageunde bezala? Zergatik gelditu hemen? Historia-liburuak ere eguneratu genitzake eta idatzi Sirakusako Arkimedes soldadu erromatar batek hil zuela bere tabletan matematika egiten ari zela. Oinarrizko ideia berdina da, ezta? Garaia baino ez da desagertzen. Eta beste zerbait: zergatik ez dute matematikariek Pitagoras “eguneratzen”? Notazioa alda dezakete. Frogapena beste modu batera azal dezakete. Irudia online ere eraiki dezakete, ikasleen begien aurrean sortzen den animazio baten bidez. Baina Pitagorasen teoremak Pitagorasen teorema izaten jarraitzen du. Beraz, egile zahar bat irakurtzen dugunean, zergatik ez dugu bere garaiko hizkuntza ere gordetzen — eta azalpen modernoak oharretan jartzen? Eta azken galdera bat Humanitasentzat eta unibertsitateetako literatura eta filologia sailetakoentzat: gaur egungo ikasleek hamarkada batzuk barru # eta emoji bidez “eguneratuko” bazintuztete, gustatuko litzaizueke? #0189 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #IgandekoSaiakerak #Arkimedes #Pitagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografiaEguneratua #HizkuntzarenHistoria #20260921_1846 #Euskara #Basque #Euskadi #Spain #Literatura #Historia

Archimedes a wrug bos gans y tablet pan veu ev lethys gans sodhek Romanek. A son natural? Na, nyns yw. Hag yn ta, mars “daskor” an tremenedh yn splann lowr, yth yw hemma yn tyller le may hyllyn dos. Nes pub gonisogeth a’n bys a’n jeves dyllansow nowedhys a skriforyon coth, gans dadhelow a-dro dhe orthography, gerlyver, notennow redaksyonel ha’n fordh dhe aswon an tekst dhe redyer an termyn a-lemmyn. Un gwerther hen dra a leveris dhymm unnweyth bos “patina an termyn a rei gwerth” hag y gall bos an dyffrans ynter gwreythyn ha kopïa marow. My a ygor “Essayow Sul” gans Constantin Noica, a dheu dhe raglavar an dyllador yn dyllans Humanitas 1992, hag a wel bos “an orthography wedi bos daskorys”. Redya Noica a allsa bos kelgh yn blydhenyow 1930–1940. Yn le henna, ni a wra an kelgh-ma gans gwederow modern, esedhys yn ystayl yn Uber, heb own dhe golli’n hens — hemma yw, heb an peryl na wrussyn ni konvedhes geryow an termyn-na, a allsa bos “treylyes” yn notennow yn-dann an folen. Ha mars ni a gemer an lyvrow nowodhow a’n termyn-na hag a “daskor” y’ga? Ha mars ni a wra rebranding dhe’n hysbysansow a’n termyn-na, rag na wra’gan neuronow oberi re hir, kepar hag yn escape room? Prag hedhi ama? Ni a all daskor ynwedh an lyvrow istori ha skrifa bos Archimedes a Syracuse lethys gans sodhek Romanek pan o ev ow kewri mathematek war y tablet. An tybyans gwredh a gerys an keth, nyns eus? Saw an termyn a goll. Hag un peth arta: prag na wra mathemategoryon “daskor” Pythagoras? Y hyllyn chanjya an notasyon. Y hyllyn displegya an provyans yn fordh aral. Y hyllyn ynwedh gwul an linen online gans animation hag ev ow tevi yn-dann lagasow an dyskyblon. Mes theorem Pythagoras a gerys theorem Pythagoras. Ytho, pan redyn ni skrifor coth, prag na wren ni gwitha ynwedh yeth y dermyn — ha gorra an displegyansow modern yn notennow? Hag unn govyn diwettha dhe Humanitas ha dhe’n re a wra ober yn departementow llen ha filologi yn universita: mars dyskyblon a-lemmyn a “daskor” hwi a-ji dhe dew dhesempas gans # hag emoji, a vynnsegh hwi henna? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EssayowSul #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrthographyDaskorys #IstoriAnYeth #20260920_1926 #Kernewek #Cornish #Kernow #Cornwall #UnitedKingdom #Literature #History

Arkimedi ishte me tabletin e tij kur një ushtar romak e vrau. Tingëllon natyrshëm? Jo fort. E megjithatë, pikërisht aty mund të arrijmë nëse e “përditësojmë” mjaftueshëm të kaluarën. Pothuajse çdo kulturë ka botime të modernizuara të autorëve më të vjetër, bashkë me debate për drejtshkrimin, fjalorin, shënimet redaktoriale dhe përshtatjen për lexuesin bashkëkohor. Një antikuar më tha një herë se “patina e kohës i jep vlerë” dhe mund të bëjë dallimin mes një origjinali dhe një kopjeje të lirë. Hap “Ese të së Dielës” të Constantin Noica-s, arrij te parathënia e botuesit në botimin Humanitas të vitit 1992 dhe lexoj se “drejtshkrimi është përditësuar”. Të lexosh Noica-n mund të ishte si një shëtitje në vitet 1930–1940. Në vend të kësaj, e bëjmë këtë shëtitje me syze moderne, ulur rehat në një Uber, pa frikë se mos humbasim rrugën — domethënë, pa rrezikun që të mos kuptojmë fjalët e kohës, të cilat mund të ishin “përkthyer” thjesht në shënime poshtë faqes. Po sikur të merrnim edhe gazetat e kohës dhe t’i “përditësonim”? Dhe ndoshta edhe reklamat e asaj kohe t’i kalonim përmes një rebranding-u, që neuronet tona të mos lodhen shumë, si në një escape room. Pse të ndalemi këtu? Mund të përditësojmë edhe tekstet e historisë dhe të shkruajmë se Arkimedi i Sirakuzës u vra nga një ushtar romak ndërsa bënte matematikë në tabletin e tij. Ideja bazë mbetet e njëjta, apo jo? Vetëm epoka zhduket. Dhe edhe diçka: pse matematikanët nuk e “përditësojnë” Pitagorën? Mund të ndryshojnë shënimet. Mund ta shpjegojnë ndryshe provën. Mund edhe ta ndërtojnë figurën online me një animacion që shfaqet para syve të nxënësve. Por teorema e Pitagorës mbetet teorema e Pitagorës. Atëherë, kur lexojmë një autor të vjetër, pse të mos ruajmë edhe gjuhën e epokës së tij — ndërsa shpjegimet moderne t’i vendosim në shënime? Dhe një pyetje e fundit për Humanitas dhe për ata që punojnë në fakultetet e letërsisë dhe filologjisë: nëse pas disa dekadash nxënësit e sotëm ju “përditësojnë” me # dhe emoji, a do t’ju pëlqente? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EseTëSëDielës #Arkimedi #Pitagora #Hashtag #Emoji #MrStorywise #DrejtshkrimIPërditësuar #HistoriaEGjuhës #20260920_1926 #Shqip #Albanian #Shqipëri #Albania #Letërsi #Histori

Archimedes oli oma tahvelarvuti taga, kui Rooma sõdur ta tappis. Kõlab loomulikult? Mitte eriti. Ja ometi võime just sinna jõuda, kui minevikku piisavalt „uuendame“. Peaaegu igas kultuuris leidub vanemate autorite moderniseeritud väljaandeid ning arutelusid õigekirja, sõnavara, toimetajamärkuste ja tänapäeva lugejale kohandamise üle. Üks antikvaar ütles mulle kord, et „aja paatina annab väärtust“ ja võib olla see, mis eristab originaali odavast koopiast. Avan Constantin Noica „Pühapäevased esseed“, jõuan Humanitase 1992. aasta väljaande kirjastaja eessõnani ja loen, et „õigekirja on ajakohastatud“. Noica lugemine võiks olla jalutuskäik läbi 1930. ja 1940. aastate. Selle asemel liigume tollases ajas moodsate prillidega, mugavalt Uberis istudes, ilma hirmuta eksida — ehk ilma riskita, et me ei mõista tolle aja sõnu, mida oleks võinud lihtsalt joonealustes märkustes „tõlkida“. Aga mis oleks, kui võtaksime ka tolleaegsed ajalehed ja „uuendaksime“ need? Ja miks mitte teha tolleaegsetele reklaamidele rebranding, et meie neuronid ei peaks liiga palju tööd tegema, nagu oleksime escape room’is? Miks siin peatuda? Võiksime uuendada ka ajalooõpikuid ja kirjutada, et Sürakuusa Archimedes tapeti Rooma sõduri poolt ajal, mil ta oma tahvelarvutis matemaatikat tegi. Põhiidee jääb samaks, eks? Ainult ajastu kaob. Ja veel üks asi: miks matemaatikud Pythagorast ei „uuenda“? Nad võivad muuta tähistust. Nad võivad tõestust teisiti selgitada. Nad võivad isegi joonise veebis animatsioonina õpilaste silme ees üles ehitada. Aga Pythagorase teoreem jääb Pythagorase teoreemiks. Kui me siis loeme vana autorit, miks mitte säilitada ka tema ajastu keel — ja panna tänapäevased selgitused märkustesse? Ja viimane küsimus Humanitasele ning ülikoolide kirjanduse ja filoloogia inimestele: kui tänased kooliõpilased teid mõnekümne aasta pärast # ja emoji’dega „uuendavad“, kas see meeldiks teile? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #PühapäevasedEssees #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #UuendatudÕigekiri #KeeleAjalugu #20260920_1926 #Eesti #Estonian #EestiMaa #Estonia #Kirjandus #Ajalugu

Archimede al jere sul so tablet cuant che un soldât roman lu à copât. Al sunâ naturâl? No masse. E dut câs, se o “aiornìn” avonde il passât, o podìn rivâ propit culì. Cussì come in cuasi dutis lis culturis, a son edizions modernizadis di autôrs plui antîcs, cun discussions su ortografie, lessic, notis editoriâls e adatament pal letôr di vuê. Un antiquari mi à dit une volte che “la patine dal timp e je une valôr” e e pues fâ la diference tra un origjinâl e une copie di pôc valôr. O vierç “Sajs di Domenie” di Constantin Noica, o rivi ae prefazion dal editôr inte edizion Humanitas dal 1992 e o scuvierç che “la ortografie e je stade aiornade”. Lei Noica al podeve jessi come fâ une passeade tai agns 1930–1940. Invezit, o fasìn cheste passeade cun ocjâi modernis, comuts dentri un Uber, cence pôre di pierdisi — ven a stâi, cence il risc di no capî lis peraulis di chê epoche, che a podevin jessi semplicementri “tradotis” intes notis a pît di pagjine. E se o cjolessìn ancje i gjornâi di chê epoche e ju “aiornassìn”? E magari o podaressìn fâ ancje un rebranding des publicitâts di chei timps, cussì che i nestris neuronis no vedin di lavorâ masse, come se o fossin intun escape room. Parcè fermâsi culì? O podìn aiornâ ancje i libris di storie e scrivi che Archimede di Siracuse al è stât copât di un soldât roman intant che al faseve matematiche sul so tablet. La idee di fonde e reste la stesse, no? E sparìs dome la epoche. E ancjemò une robe: parcè i matematics no “aiornin” Pitagore? A puedin cambiâ la notazion. A puedin spiegâ la dimostrazion in un altri mût. A puedin ancje costruî il dissen online, cuntune animazion che si forme denant dai voi dai scolârs. Ma il teoreme di Pitagore al reste il teoreme di Pitagore. Alore, cuant che o leìn un autôr antîc, parcè no conservâ ancje la lenghe dal so timp — e meti lis spiegazions modernis intes notis? E une ultime domande par Humanitas e par chei che a lavorin tes facoltâts di letaris e filologjie: se fra cualchi deceni i scolârs di vuê us “aiornin” cun # e emoji, us plasarèsial? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #SajsDiDomenie #Archimede #Pitagore #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografieAiornade #StorieDeLenghe #20260920_1926 #Furlan #Friulian #Friûl #Italia #Italy #Leterature #Storie

Archimede el gera co la so tablet quando che un soldà romano el l’ha copà. Sona naturale? Mia tanto. E però, se “atualizémo” abbastanza el pasà, podémo rivar proprio qua. Quasi ogni cultura la ga edission modernizà de autori veci, co discussion su ortografia, vocabolario, note editoriali e adatamento par el letor de ancuo. Un antiquario el me ga dito una volta che “la patina del tempo la dà valor” e la pol far la diferenza tra un originale e una copia da poco. Verzo “Saggi de Domenega” de Constantin Noica, rivo a la prefassion de l’editor ne l’edission Humanitas del 1992 e scopro che “l’ortografia la xe stà atualizada”. Lézar Noica el podaria èsar sta come far una passegiada nei ani 1930–1940. Inveze, fasémo sta passegiada co ociai moderni, comodi dentro a un Uber, sensa paura de perderse — cioè sensa el rischio de no capir le parole de quel tempo, che le se podaria semplicemente “tradùzar” in nota a piè de pagina. E se ciapàsimo anca i giornai de l’epoca e li “atualizàsimo”? E magari podémo far anca un rebranding de le publicità de quel tempo, cussì i nostri neuroni no i ga da lavorar massa, come se fóssimo in un escape room. Parché fermarse qua? Podémo atualizar anca i libri de storia e scrìvar che Archimede de Siracusa el xe stà copà da un soldà romano mentre el faseva matematica su la so tablet. L’idea de fondo la resta la stessa, no? Sparisse solo l’epoca. E ancora una roba: parché i matematici no i “atualiza” Pitagora? I pol cambiar la notazion. I pol spiegar la dimostrazion in n’altro modo. I pol anca costruir el disegno online, co una animazion che la se forma davanti ai oci dei scolari. Ma el teorema de Pitagora el resta el teorema de Pitagora. Alora, quando che lézemo un autor vecio, parché no conservar anca la lengua del so tempo — e meter le spiegazion moderne in nota? E una ultima domanda par Humanitas e par quei che i lavora ne le facoltà de lettere e filologia: se fra qualche decenio i scolari de ancuo i ve “atualiza” co # e emoji, ve piase? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #SaggiDeDomenega #Archimede #Pitagora #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografiaAtualizada #StoriaDeLaLengua #20260920_1926 #Veneto #Venetian #Veneto #Italia #Italy #Letteratura #Storia

Archimedi era supra a so tabletta quannu un surdatu rumanu l’ammazzau. Sona naturali? Nun tantu. Eppuru, si “attualizzamu” abbastanza u passatu, putemu arrivari propriu cca. Quasi ogni cultura havi edizzioni mudernizzati di auturi antichi, cu discussioni supra l’ortugrafia, u vucabbulariu, li noti editoriali e l’adattamentu pi lu litturi cuntimpuraneu. Un antiquariu mi dissi na vota ca “a patina dû tempu duna valuri” e pò fari a diffirenza tra un urigginali e na copia economica. Apro “Saggi di Duminica” di Constantin Noica, arrivu ô prefaziu di l’edituri nta l’edizzioni Humanitas dû 1992 e scummogghiu ca “l’ortugrafia fu attualizzata”. Lèggiri Noica putìa essiri comu fari na passiata ntê anni 1930–1940. Inveci, facemu sta passiata cu occhiali muderni, assittati còmodi nta n’Uber, senza timuri di pèrdiri a strata — vali a diri, senza u risicu di nun capiri li paroli dâ so èpuca, ca si putìanu simplicimenti “tradùciri” ntê noti a pedi di pàggina. E si pigghiassimu puru li jurnali di dda èpuca e li “attualizzassimu”? E magari putìamu fari puru un rebranding dî pubblicità d’allura, accussì li nostri neuroni nun hannu a travagghiari troppu, comu si fussimu nta n’escape room. Picchì firmàrisi cca? Putìamu attualizzari puru li libri di storia e scrìviri ca Archimedi di Sarausa fu ammazzatu di un surdatu rumanu mentri facìa matematica supra a so tabletta. L’idea di funnu arresta a stessa, no? Sparisci sulu l’èpuca. E n’autra cosa: picchì li matematici nun “attualìzzanu” Pitagora? Ponnu canciari a nutazzioni. Ponnu spiegari a dimustrazioni nta n’autru modu. Ponnu puru custruiri u disegnu online cu n’animazzioni ca si forma davanti all’occhi dî sculari. Ma u tiurema di Pitagora arresta u tiurema di Pitagora. Allura, quannu liggemu un auturi anticu, picchì nun mantèniri puru a lingua dâ so èpuca — e mèttiri li spiegazzioni muderni ntê noti? E n’ùrtima dumanna pi Humanitas e pi chiddi chi travagghianu ntê facoltà di littri e filuluggìa: si tra quarchi dicènniu li sculari d’oggi vi “attualìzzanu” cu # e emoji, vi piacissi? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #SaggiDiDuminica #Archimedi #Pitagora #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtugrafiaAttualizzata #StoriaDâLingua #20260920_1926 #Sicilianu #Sicilian #Sicilia #Italy #Littiratura #Storia

Arhimede sta la tabletă când un soldat roman l-u omorât. Sună firesc? Nu prea. Și totuși, dacă actualizăm trecutu destul, exact acolea putem s-ajungem. Aproape toate culturile au ediții modernizate di autori vecl’i, cu discuții despre ortografie, vocabular, note editoriale și adaptarea pentru cititoru di ază. Un anticar mi-a spus odată că „patina timpului dă valoare” și că poate face diferența între un original și o copie ieftină. Deschid „Eseuri di Duminică” di Constantin Noica, ajung la prefața editurii Humanitas din ediția di 1992 și aflu că „ortografia a fost actualizată”. Să-l citești pe Noica putea să fie ca o plimbare prin anii 1930–1940. Dar noi facem plimbarea cu ochelari moderni, stând comod într-un Uber, fără frică să ne pierdem — adică fără riscul să nu înțelegem cuvintele vremii, care puteau fi „traduse” în note jos pe pagină. Ce-ar fi să luăm și ziarele di atunci și să le „actualizăm”? Și reclamele di atunci să le facem rebranding, ca să nu punem neuronii prea mult la lucru, ca într-un escape room. De ce să ne oprim aici? Putem actualiza și cărțile di istorie și să scriem că Arhimede din Siracuza a fost omorât di un soldat roman când făcea matematică pe tabletă. Ideea di bază rămâne, nu? Numai epoca dispare. Și încă ceva: de ce matematicienii nu-l „actualizează” pe Pitagora? Pot schimba notația. Pot explica demonstrația altfel. Pot chiar face desenul online, cu o animație care apare înaintea ochilor școlarilor. Dar teorema lui Pitagora rămâne teorema lui Pitagora. Atunci, când citim un autor vecl’i, de ce să nu păstrăm și limba vremii lui — iar explicațiile moderne să le punem în note? Și o ultimă întrebare pentru Humanitas și pentru cei di la facultățile di litere și filologie: dacă peste câteva decenii școlarii di ază vă „actualizează” cu # și emoji, v-ar plăcea? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EseuriDiDuminică #Arhimede #Pitagora #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografieActualizată #IstoriaLimbii #20260920_1926 #Vlășéște #MeglenoRomanian #Meglenoromână #Literatură #Istorie

Архимед је био за својим таблетом када га је убио римски војник. Звучи природно? Не баш. А ипак, управо ту можемо стићи ако прошлост довољно „ажурирамо“. Готово свака култура има модернизована издања старијих аутора, уз расправе о правопису, речнику, уредничким напоменама и прилагођавању савременом читаоцу. Један антиквар ми је једном рекао да „патина времена даје вредност“ и да може да направи разлику између оригинала и јефтине копије. Отварам „Недељне есеје“ Константина Нојке, долазим до предговора издавача у издању Humanitas из 1992. године и сазнајем да је „правопис ажуриран“. Читање Нојке могло је да буде шетња кроз тридесете и четрдесете године 20. века. Уместо тога, том епохом шетамо са модерним наочарима, удобно смештени у Uber-у, без страха да ћемо се изгубити — односно да нећемо разумети речи тог времена, које су једноставно могле бити „преведене“ у фуснотама. Шта би било када бисмо узели и новине из тог времена па их „ажурирали“? А можда бисмо могли да урадимо и rebranding тадашњих реклама, како не бисмо превише оптерећивали своје неуроне, као да смо у escape room-у. Зашто стати ту? Могли бисмо да ажурирамо и уџбенике историје и напишемо да је Архимеда из Сиракузе убио римски војник док је радио математику на свом таблету. Основна идеја остаје иста, зар не? Само епоха нестаје. И још нешто: зашто математичари не „ажурирају“ Питагору? Могу да промене ознаке. Могу другачије да објасне доказ. Могу чак да направе цртеж online, помоћу анимације која настаје пред очима ученика. Али Питагорина теорема остаје Питагорина теорема. Па када читамо старијег аутора, зашто не бисмо сачували и језик његовог времена — а савремена објашњења ставили у напомене? И још једно последње питање за Humanitas и за оне који раде на универзитетским књижевним и филолошким одсецима: ако вас данашњи школарци за неколико деценија „ажурирају“ помоћу # и emoji-ја, да ли би вам то одговарало? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #НедељниЕсеји #Архимед #Питагора #Hashtag #Emoji #MrStorywise #АжурираниПравопис #ИсторијаЈезика #20260920_1926 #Српски #Serbian #Србија #Serbia #Књижевност #Историја #ExYugoslavia #ExIugoslavia

Archimede fiat cun sa tablet candho unu soldadu romanu l’at mortu. Sonat naturale? No meda. E però, si “atualizamus” su passadu pro tempus bastante, podimus arribare pròpiu inoghe. Casi totu sas culturas tenent ediciones modernizadas de autores antigos, cun discussiones subra s’ortografia, su vocabulariu, sas notas editoriales e s’adatamentu a su letore de oe. Unu antiquàriu m’at naradu una borta chi “sa pàtina de su tempus dat valore” e podet fàghere sa diferèntzia intre unu originale e una còpia a bonu pretziu. Apro “Sàgios de Domìniga” de Constantin Noica, arribo a su prefàtziu de s’editore in s’edizione Humanitas de su 1992 e bido chi “s’ortografia est istada atualizada”. Lèghere Noica podiat èssere una passigiada in sos annos 1930–1940. In logu de custu, faghimus cussa passigiada cun òculos modernos, assentados còmodamente in unu Uber, chene su timore de nos pèrdere — est a nàrrere, chene su riscu de non cumprèndere sas paràulas de cussa època, chi si podiant simplicemente “tradùere” in sas notas a pei de pàgina. E si pigamus fintzas sos giornales de cussa època e los “atualizamus”? E magari podimus fàghere fintzas unu rebranding de sas publicidades de tandho, pro non fàghere traballare tropu sos neurones nostros, comente in unu escape room. Pro ite nos depimus firmare inoghe? Podimus atualizare fintzas sos libros de istòria e iscrìere chi Archimede de Siracusa est istadu mortu dae unu soldadu romanu mentras faghiat matemàtica in sa tablet sua. S’idea de base abarrat sa matessi, no? Iscumparit solu s’època. E ancora una cosa: pro ite sos matemàticos non “atualizant” Pitagora? Podent cambiare sa notatzione. Podent ispiegare sa dimostrazione in un’àtera manera. Podent fintzas construìere su disegnu online cun un’animatzione chi si format dae in antis de sos òculos de sos iscolanos. Ma su teorema de Pitagora abarrat su teorema de Pitagora. Duncas, candho lèghimus unu autore antigu, pro ite non cunservamus fintzas sa limba de s’època sua — e ponimus sas ispiegatziones modernas in sas notas? E una ùrtima pregunta pro Humanitas e pro chie traballat in sas facultades de literadura e filologia: si intre unas cantas dècadas sos iscolanos de oe bos “atualizant” cun # e emoji, bos piaghereat? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #SagiosDeDominiga #Archimede #Pitagora #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografiaAtualizada #IstoriaDeSaLimba #20260920_1926 #Sardu #Sardinian #Sardigna #Sardinia #Italia #Italy #Literadura #Istoria

Arquímedes taba cola so tableta cuando un soldáu romanu lu mató. ¿Suena natural? Non muncho. Y, sicasí, xusto equí podemos acabar si “actualizamos” abondo'l pasáu. Casi toles cultures tienen ediciones modernizaes d'autores antiguos, acompañaes de debates sobre ortografía, vocabulariu, notes editoriales y adaptación al llector contemporaneu. Un anticuaríu díxome una vegada que “la pátina del tiempu da valor” y pue marcar la diferencia ente un orixinal y una copia barata. Abro “Ensayos del domingu” de Constantin Noica, llego al prólogu del editor na edición Humanitas de 1992 y descubro que “la ortografía foi actualizada”. Lleer a Noica podría ser un paséu pelos años 1930–1940. En cuenta d'eso, facemos esi paséu con gafes modernes, cómodamente sentaos nun Uber, ensin mieu a perdemos — esto ye, ensin el riesgu de nun entender les pallabres de la dómina, que podríen simplemente ser “traducíes” nes notes al pie de páxina. ¿Y si coyéramos tamién los periódicos de la dómina y los “actualizáramos”? Y quiciabes podríemos facer tamién un rebranding de los anuncios d'aquel tiempu, pa nun facer trabayar demasiado a les nueses neurones, como si tuviéramos nun escape room. ¿Por qué parar equí? Podríemos actualizar tamién los llibros d'historia y escribir qu'Arquímedes de Siracusa foi asesináu por un soldáu romanu mientres facía matemátiques na so tableta. La idea básica sigue siendo la mesma, ¿non? Namái desaparez la dómina. Y otra cosa: ¿por qué los matemáticos nun “actualicen” a Pitágoras? Pueden cambiar la notación. Pueden esplicar la demostración d'otra manera. Inclusive pueden construyir la figura online con una animación que se va formando delantre de los güeyos de los escolares. Pero'l teorema de Pitágoras sigue siendo'l teorema de Pitágoras. Entós, cuando lleemos a un autor antiguu, ¿por qué nun conservar tamién la llingua de la so dómina — y poner les esplicaciones modernes nes notes? Y una última entruga pa Humanitas y pa los que trabayen nes facultaes de lletres y filoloxía: si dientro d'unes décades los escolares d'anguaño vos “actualicen” con # y emoji, ¿prestaríavos? #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #EnsayosDelDomingu #Arquímedes #Pitágoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #OrtografíaActualizada #HistoriaDeLaLlingua #20260920_1926 #Asturianu #Asturian #Asturies #España #Spain #Lliteratura #Historia