Den Archimedes war bei sengem Tablet, wéi e réimeschen Zaldot hien ëmbruecht huet. Kléngt dat natierlech? Net wierklech. An awer: wa mir d’Vergaangenheet genuch “aktualiséieren”, kënne mir genee do ukommen. Bal all Kultur huet moderniséiert Editioune vun eeleren Auteuren, zesumme mat Diskussiounen iwwer Orthografie, Wuertschatz, redaktionell Notizen an d’Upassung un de Lieser vun haut. En Antiquaire sot mir eemol, datt “d’Patina vun der Zäit Wäert gëtt” an den Ënnerscheed tëscht engem Original an enger bëlleger Kopie maache kann. Ech maachen dem Constantin Noica seng “Sonndes-Essayen” op, kommen bei d’Virwuert vum Verlag an der Humanitas-Editioun vun 1992 a liesen, datt “d’Orthografie aktualiséiert gouf”. Noica ze liesen hätt kënnen eng Rees duerch d’1930er an 1940er Jore sinn. Amplaz beweege mir eis mat moderne Brëller duerch dës Zäit, bequem an engem Uber, ouni Angscht eis ze verléieren — also ouni de Risiko, d’Wierder vun där Zäit net ze verstoen, déi een einfach an de Foussnoten hätt kënnen “iwwersetzen”. A wat, wa mir och d’Zeitunge vun där Zäit géifen huelen an “aktualiséieren”? A vläicht kéinte mir och de Reklamme vun där Zäit e Rebranding ginn, fir datt eis Neuronen net ze vill schaffe mussen, wéi an engem escape room. Firwat do ophalen? Mir kéinten och d’Geschichtsbicher aktualiséieren a schreiwen, datt den Archimedes vu Syrakus vun engem réimeschen Zaldot ëmbruecht gouf, wéi hien op sengem Tablet Mathematik gemaach huet. D’Grondiddi bleift déi selwecht, oder? Nëmmen d’Epoch verschwënnt. An nach eppes: firwat “aktualiséieren” d’Mathematiker de Pythagoras net? Si kënnen d’Notatioun änneren. Si kënnen de Beweis anescht erklären. Si kënnen d’Zeechnung souguer online duerch eng Animatioun virun den Ae vun de Schüler opbauen. Mee de Saz vum Pythagoras bleift de Saz vum Pythagoras. Also, wa mir en eeleren Auteur liesen, firwat behale mir net och d'Sprooch vu senger Zäit — an setzen déi modern Erklärungen an d’Notizen? An eng lescht Fro un Humanitas an un déi, déi op Universitéiten an de Beräicher Literatur a Philologie schaffen: wann d'Schüler vun haut Iech an e puer Joerzéngte mat # an emoji “aktualiséieren”, géif Iech dat gefalen? #0203 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #SonndesEssayen #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #AktualiséiertOrthografie #Sproochgeschicht #20260921 #Lëtzebuergesch #Luxembourgish #Lëtzebuerg #Luxembourg #Literatur #Geschicht
