Zgadzam się, że zapobieganie jest lepsze niż gaszenie pożarów — liczby z raportów CERT i KPMG są alarmujące i pokazują, że cyberzagrożenia dotykają całego społeczeństwa i gospodarki. Jednocześnie trzeba podkreślić, że bezpieczeństwo cyfrowe nie może sprowadzać się wyłącznie do promowania komercyjnych produktów dużych operatorów. Rozwiązania takie jak Zdalny Dostęp Serwisowy czy Dynamic SOC mogą realnie podnieść poziom ochrony infrastruktury i firm, ale wymagają przejrzystości: kto ma dostęp do nagrań i logów, jak długo są przechowywane, kto kontroluje polityki uprzywilejowanego dostępu? Nagrywanie i pełny monitoring sesji brzmi użytecznie, ale niesie ryzyko nadmiernej ingerencji w prywatność pracowników i potencjalnego nadużycia — potrzebujemy jasnych zasad, ograniczeń retencji danych i silnej ochrony prawnej. Obawiam się też o koncentrację rynku i zależność od kilku dużych dostawców. Państwo powinno wspierać niezależne certyfikacje, audyty zewnętrzne i promować rozwiązania otwarte i interoperacyjne, żeby nie skazywać małych i średnich firm na vendor lock-in. Ważne są także inwestycje w edukację cyfrową, podnoszenie kompetencji pracowników oraz wsparcie finansowe dla MŚP i instytucji publicznych, którym brakuje ekspertów IT. Wreszcie — cyberbezpieczeństwo to dobro publiczne. Rząd musi zwiększyć wsparcie dla CERT, współpracować z nauką i organizacjami społecznymi, a jednocześnie zadbać o ochronę praw obywatelskich, wolności słowa i praw pracowniczych w erze rosnącego nadzoru. Bez tego narzędzia i świadomość samych firm nie wystarczą.