Search

Adonis Georgiadis wrote that, according to the narrative he provided, Sulla responded to the Athenians who invoked their history by showing them his sword. The Athenians did not surrender and, as he mentioned, were slaughtered. Georgiadis linked the story to the attitude of the Athenians towards the Melians in 416 BC, stating that they too had argued that the right of the strong passes from one strong person to the next. He added that Marco Rubio had referred to the same notion the previous day and summarized the message as a warning that weakness could lead to destruction. #ιστορία #Δίκαιον #ΑρχαίαΕλλάδα (translated)

"The West should rekindle the fire lit by Ancient Greece." Speaking in Athens during his visit for the 6th Greece-U.S. Strategic Dialogue, Rubio linked ancient Greek heritage with modern Western identity, national sovereignty, strengthening defense, addressing mass immigration, and the national power policy of Donald Trump's administration. #ΑρχαίαΕλλάδα #Δύση #ΕλληνοαμερικανικέςΣχέσεις (translated)

U.S. Secretary of State Marco Rubio, during his speech at Pnyx connecting ancient Greek heritage with modern Western identity, called on the West to rekindle the values that were shaped in ancient Greece and are fundamental to its civilization. #ΑρχαίαΕλλάδα #Δύση #ΕλληνοαμερικανικέςΣχέσεις (translated)

Βρισκόμαστε στο Scriptorium (το γραφείο αντιγραφής) της Μονής Στουδίου, στην Κωνσταντινούπολη του 834 μ.Χ. Αδελφός Ιλαρίων, ένας νεαρός μοναχός και αντιγραφέας, αισθάνεται εξαντλημένος από την ορθοστασία και την προσπάθεια. Όμως δεν μπορεί να σταματήσει. Κάθε λίγο και λιγάκι σταματά από πάνω του ο Μάγιστρος Θεόδωρος, ο αυστηρός επιβλέπων (βασικά ο Βιβλιοφύλακας) του μοναστηριού. Το φως των κεριών τρεμοπαίζει. Ο Ιλαρίων έχει μπροστά του έναν αρχαίο, φθαρμένο πάπυρο του 4ου αιώνα π.Χ. γραμμένο σε συνεχή μεγαλογράμματη γραφή χωρίς κανένα κενό. Η αποστολή του είναι ιστορική: πρέπει να μεταφέρει το κείμενο σε μια νέα περγαμηνή, χρησιμοποιώντας τη νέα, γρήγορη μικρογράμματη γραφή και τοποθετώντας, για πρώτη φορά συστηματικά, τόνους και πνεύματα. Τα μάτια του είναι κόκκινα από την κούραση. Διαβάζει τη γεμάτη κεφαλαία σειρά: "...ΟΥΚΕΣΤΙΝΑΝΘΡΩΠΟΣ..." Το μυαλό του θολώνει. Πρέπει να πάρει μια απόφαση. Σκέφτεται το νόημα του κειμένου του Αριστοτέλη. Βουτάει την πένα στο μελάνι και γράφει στη νέα περγαμηνή: "οὐκ ἐστὶν ἄνθρωπος"... Ο Μάγιστρος Θεόδωρος στέκεται από πάνω του, παρατηρώντας τη σελίδα με ένα μικρό κερί. Ξαφνικά, το βλέμμα του παγώνει στο σημείο που μόλις χαράχτηκε. Κοιτάζει τον Ιλαρίωνα στα μάτια με αυστηρότητα, δείχνει με το δάχτυλό του τη λέξη και μένει σιωπηλός, περιμένοντας από τον νεαρό μοναχό να καταλάβει μόνος του τι έκανε. ---------------------- Ίσως να καταλάβατε τι λάθος έκανε ο κουρασμένος μοναχός που μόλις δυο μέρες πριν είχε γράψει απελπισμένος στην άκρη της περγαμηνής που δούλευε : "Ἡ γραφὴ αὕτη ἐστὶ βάσανος τῷ ἀναγινώσκοντι, ἀλλὰ τριπλή βάσανος τῷ γράφοντι· τό μελάνι κακό, τό πετσί σκληρό, κι ο τόνος πήγε στραβά. Ἐλέησόν με, Κύριε..." Στην κλασική αρχαιότητα, οι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν τόνους. Η γραφή ήταν αποκλειστικά μεγαλογράμματη και συνεχής. Οι φυσικοί ομιλητές δεν χρειάζονταν σημάδια, διότι η αρχαία ελληνική δεν ήταν μια γλώσσα έντασης (όπως η σημερινή για παράδειγμα), αλλά μια μουσική γλώσσα. Όταν ένας αρχαίος Έλληνας διάβαζε ένα κείμενο, αυτό δεν λειτουργούσε απλώς ως γραφή, αλλά ως μια ιδιότυπη μουσική παρτιτούρα. Τα σημάδια που εφευρέθηκαν αργότερα δεν ήταν γραμματικοί κανόνες, αλλά μουσικές νότες που καθοδηγούσαν το ύψος της φωνής: - Η Οξεία ( ΄ ) ήταν μια ψηλή νότα, που ανέβαζε τη φωνή κατά ένα μουσικό διάστημα μιας πέμπτης καθαρής. - Η Βαρεία ( ̀ ) ήταν η βασική νότα, που κρατούσε τη φωνή στο χαμηλό, φυσικό της επίπεδο. - Η Περισπωμένη ( ͂ ) ήταν ένα μουσικό legato, ένας κυματισμός όπου η φωνή ξεκινούσε από ψηλή νότα και γλιστρούσε προς τα κάτω στην ίδια συλλαβή (γι' αυτό και έμπαινε μόνο σε μακρά φωνήεντα που είχαν τη χρονική διάρκεια να υποστηρίξουν αυτό το ηχητικό κύμα). Για να καταλάβουμε πώς λειτουργούσε η γλώσσα, αρκεί να δούμε τη λέξη που χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι οι αρχαίοι για τον τονισμό: "Προσωδία" (από τις λέξεις προς + ᾠδή, που σημαίνει τραγούδι). Για τους αρχαίους Έλληνες, η προσωδία ήταν κυριολεκτικά "το τραγούδι που συνοδεύει τον λόγο". Αυτή η λεκτική μελωδία δεν ήταν ίδια σε όλη την Ελλάδα. Κάθε διάλεκτος είχε τη δική της "παρτιτούρα". Η διάλεκτος των Σπαρτιατών (η Δωρική) ακουγόταν στους υπόλοιπους Έλληνες ως η πιο βαριά και τραχιά. Οι Σπαρτιάτες είχαν την τάση να κρατούν τη φωνή τους χαμηλά και να "σπρώχνουν" τη μουσική τους νότα προς το τέλος της λέξης (π.χ. έλεγαν ανθρώποι αντί για άνθρωποι ή πατερώ̃ν αντί για πατέρων), δίνοντας στην ομιλία τους έναν ρυθμό που έμοιαζε με στρατιωτικό εμβατήριο. Όταν λοιπόν οι λόγιοι μιλούσαν για τους κανόνες της προσωδίας, δεν αναφέρονταν σε ξερούς γραμματικούς κανόνες, αλλά στους κανόνες της λεκτικής μελωδίας. Με τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Ελληνική έγινε η διεθνής γλώσσα (Lingua Franca δηλαδή). Εκατομμύρια ξένοι έπρεπε να τη μάθουν, αλλά αδυνατούσαν να "τραγουδήσουν" τις λέξεις χωρίς οδηγό. Γύρω στο 200 π.Χ., ο Αριστοφάνης ο Βυζάντιος, διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, σχεδίασε για πρώτη φορά αυτές τις "νότες" πάνω στο χαρτί. Στόχος του ήταν να δώσει στους ξένους μια οπτική παρτιτούρα για να μην καταστρέφουν τη μελωδία της γλώσσας, αλλά και να διασώσει την απαγγελία των ομηρικών επών, καθώς η γλώσσα είχε αρχίσει ήδη να χάνει τη μουσικότητά της. Οι Ρωμαίοι αριστοκράτες μάθαιναν τα Ελληνικά ως σύμβολο ανώτερης μόρφωσης. Στη δική τους γλώσσα (τα Λατινικά) δεν είχαν τόνους, καθώς είχαν δυναμικό τόνο. Τι εννοώ; Χτυπούσαν κατά κάποιο τρόπο τη συλλαβή με την ένταση, περίπου όπως κάνουμε και εμείς σήμερα. Για να καταφέρουν να διαβάσουν τα ελληνικά κείμενα, βασίζονταν απόλυτα στην παρτιτούρα των τόνων του Αριστοφάνη. Ωστόσο, η δυσκολία τους να πετύχουν το ελληνικό τόνο ήταν παροιμιώδης, και συχνά οι Έλληνες λόγιοι σχολίαζαν τη "βαριά" λατινική τους προφορά. Κατά τον 9ο αιώνα, οι Βυζαντινοί μοναχοί προχώρησαν στον μεταχαρακτηρισμό, δηλαδή τη μεταφορά όλων των αρχαίων κειμένων από τα κεφαλαία στα μικρά γράμματα (μικρογράμματη γραφή). Αυτό έγινε για λόγους οικονομίας χώρου (η περγαμηνή ήταν πανάκριβη τότε) αλλά και ταχύτητας.Σε αυτή τη φάση, οι τόνοι και τα πνεύματα ενσωματώθηκαν υποχρεωτικά σε κάθε λέξη. Η διαδικασία αυτή οδήγησε σε συχνά λάθη: - Λέξεις που χωρίς τόνους έμοιαζαν ίδιες, αλλά άλλαζαν νόημα ανάλογα με τον τονισμό σαν το παράδειγμα που σας έδωσα στην αρχή, ή σαν το ὅρος = κανόνας / ὄρος = βουνό. Λέξεις δηλαδή που ήταν "Ομόγραφες". - Λόγω της κούρασης από τη συνεχή ανάγνωση των κολλημένων γραμμάτων, οι γραφείς μπέρδευαν γραμμές που τελείωναν με την ίδια λέξη, παραλείποντας ολόκληρες παραγράφους. "Ομοιοτέλευτο" όπως λέει και η ίδια η λέξη! Παρά το γεγονός ότι η ελληνική γλώσσα είχε χάσει τη μουσικότητά της και είχε γίνει "δυναμική" ήδη από την ύστερη αρχαιότητα, το πολυτονικό σύστημα επιβίωσε για πάνω από 1.000 χρόνια. Αυτό συνέβη επειδή η τυπογραφία του 15ου αιώνα αντέγραψε πιστά τα βυζαντινά χειρόγραφα, αλλά και επειδή το πολυτονικό θεωρήθηκε το οπτικό "DNA" της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού. Το σύστημα καταργήθηκε οριστικά τον Ιανουάριο του 1982 με την ψήφιση του μονοτονικού, κυρίως για την απλοποίηση της σχολικής εκπαίδευσης και τις τεχνικές ανάγκες της σύγχρονης τυπογραφίας και των υπολογιστών. ---------------------- Ορμώμενη από τη συζήτηση που συμμετείχα χθες (στην οποία ομολογουμένως πήγα τελείως απροετοίμαστη για το ύφος της και είπα τα "δικά μου" και εντυπωσιάστηκα από τα αρχεία του κ.Κεχρή - συγγνώμη, δεν έχω αναζητήσεις για να τον προσθέσω - και τον μεστό λόγο του διοργανωτή) είπα να σας δώσω σήμερα αυτό το κορυφαίο επίτευγμα εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, που θα το χαρακτήριζα ως "κοσμοϊστορική πολιτισμική κιβωτό"... Καλημέρα σε όλους! #Γλωσσολογία #ΑρχαίαΕλλάδα #Πολιτισμός

Μία νέα μελέτη του Πανεπιστημίου Οξφόρδης αμφισβητεί τη θεωρία ότι οι αρχαίοι Έλληνες σχεδίασαν τον Παρθενώνα με καμπύλες για να διορθώσουν οπτικές ψευδαισθήσεις, υποστηρίζοντας ότι οι καμπυλότητες μπορεί να οφείλονται σε πρακτικές και αισθητικές επιλογές. #Παρθενώνας #Οξφόρδη #ΑρχαίαΕλλάδα

Το λυκόφως είχε απλωθεί πάνω από τα ανάκτορα των Σουσών. Ο Αλέξανδρος στεκόταν στον εξώστη, παρατηρώντας το μεγάλο πεδίο έξω από τα τείχη. Εκεί, χιλιάδες άνδρες, Μακεδόνες της φάλαγγας, Θεσσαλοί ιππείς και Αθηναίοι οπλίτες, είχαν αφήσει στην άκρη τις πανοπλίες τους. Στεκόταν ο ένας δίπλα στον άλλο, εντελώς γυμνοί, με το δέρμα τους να λάμπει από το λάδι που άπλωναν με ευλάβεια οι αλείπτες. Δεν υπήρχαν πια στρατηγοί και στρατιώτες. Μέσα στο σκάμμα της πάλης, η γύμνια τους είχε κάνει όλους ίσους. Ήταν η ιερή ώρα της πατρίδας, ένα ζωντανό κομμάτι Ελλάδας στην καρδιά της Ασίας. Δίπλα στον βασιλιά, ο Ηφαιστίων παρακολουθούσε τη σιωπή του. "Σκέφτεσαι τον Διώξιππο;" ρώτησε χαμηλόφωνα. Ο Αλέξανδρος δεν γύρισε το βλέμμα. "Όχι", απάντησε κοφτά. "Σκέφτομαι την ψευδαίσθηση της Ολυμπίας. Οι Έλληνες πίσω στην πατρίδα στεφανώνουν άνδρες που ξοδεύουν τη ζωή τους για να μάθουν να λυγίζουν ένα γόνατο σε ένα τετράγωνο σκάμμα. Ο επαγγελματίας αθλητής τρέφεται για να επιδεικνύεται. Ο στρατιώτης μου ασκείται για να επιβιώσει." "Και όμως, τους επιτρέπεις να τελούν αυτό το τελετουργικό κάθε φορά που σταματάμε", παρατήρησε ο Ηφαιστίων, δείχνοντας τους άνδρες που καθάριζαν τον ιδρώτα και τη σκόνη με τις στλεγγίδες τους. Ο Αλέξανδρος χαμογέλασε, και στα μάτια του άστραψε εκείνη η γνώριμη, κοφτερή διάνοια. "Τους το επιτρέπω γιατί η γύμνια και το λάδι τους θυμίζουν ποιοι είναι. Τους κρατάει Έλληνες. Όταν βγάζουν τα ρούχα τους, νιώθουν ελεύθεροι πολίτες, όχι ξένοι σε μια εχθρική γη. Είναι η βαλβίδα αποσυμπίεσής τους. Αλλά κοίταξε καλά..." Ο Αλέξανδρος έδειξε με το χέρι του τις πανοπλίες και τα όπλα, που ήταν παραταγμένα με απόλυτη γεωμετρική ακρίβεια σε μια μεγάλη γραμμή, λίγα μόλις βήματα πίσω από τους γυμνούς αθλητές. "Έχω δώσει απαράβατη εντολή", συνέχισε ο Αλέξανδρος, και η φωνή του έγινε σοβαρή. "Οι θώρακες, τα κράνη και οι σάρισες δεν μένουν ποτέ πίσω στις σκηνές. Τοποθετούνται πάντα στην άκρη του σκάμματος, σε απόσταση αναπνοής. Θέλω, την ώρα που παλεύουν γυμνοί και νιώθουν αθλητές, το βλέμμα τους να πέφτει συνεχώς πάνω στο σίδερο. Να μην ξεχνούν ούτε δευτερόλεπτο ότι η ελευθερία της παλαιστράς υπάρχει μόνο επειδή την προστατεύει το δόρυ τους." Κατέβασε το χέρι του και κοίταξε τον φίλο του. "Ο Φίλιππος, ο πατέρας μου, αγόραζε άλογα για να κερδίζει τίτλους στην Ολυμπία. Εγώ δεν χρειάζομαι τίτλους. Παίρνω αυτό το τελετουργικό που οι Έλληνες έχουν στο αίμα τους ως πολίτες-στρατιώτες, τους αφήνω να το ζήσουν, αλλά τους κρατώ δεμένους με το ατσάλι. Μόλις ο ήλιος πέσει, η εντολή αλλάζει. Το λάδι ξύνεται, οι θώρακες κουμπώνουν, και οι αθλητές γίνονται πάλι η πιο φονική μηχανή του κόσμου. Δεν τους έχω να αθλούνται για το στεφάνι, Ηφαιστίωνα. Τους έχω να αθλούνται για τη μάχη. Όταν τους βάζω να τρέχουν δύο στάδια με την πλήρη εξάρτυση, δεν με νοιάζει ποιος θα πάρει το χρυσό κύπελλο. Με νοιάζει να ξέρω ποιος μπορεί να εφορμήσει στους λόφους των Γαυγαμήλων χωρίς να του κοπεί η ανάσα. Όταν παλεύουν στην άμμο, μαθαίνουν να κρατούν την ισορροπία τους όταν το έδαφος θα γλιστράει από το αίμα." ------------------------ Αυτό που ο Αλέξανδρος γνώριζε καλά (και αυτό που η ιστορία επιβεβαιώνει) ήταν η μοναδική ιδιαιτερότητα του αρχαιοελληνικού κόσμου. Στις πόλεις-κράτη, ο αθλητισμός δεν ήταν ένα χόμπι για λίγους ούτε μια απλή διασκέδαση (τα έχουμε πει πολλές φορές αυτά). Ήταν η ίδια η βάση της επιβίωσης της πόλης.Δεν υπήρχαν μόνιμοι, επαγγελματικοί στρατοί (με εξαίρεση τη Σπάρτη). Ο κάθε ελεύθερος πολίτης ήταν, εξ ορισμού, στρατιώτης. Η φυσική κατάσταση ήταν πολιτικό και στρατιωτικό καθήκον. Ένας σώματικά αδύναμος πολίτης ήταν βάρος για τη φάλαγγα της πόλης του. Για τους Έλληνες, η δημόσια γύμνωση κατά την άσκηση ήταν το απόλυτο σύμβολο του πολιτισμού τους, κάτι που τους ξεχώριζε από τους "βαρβάρους".Οι Πέρσες και οι άλλοι ανατολικοί λαοί θεωρούσαν τη δημόσια γύμνωση ντροπή και ταπείνωση.Αντίθετα, για έναν Έλληνα, το να βγάλει τα ρούχα του και να αλειφτεί με λάδι σήμαινε: "Είμαι ελεύθερος πολίτης, είμαι πολιτισμένος, είμαι Έλληνας". Ήταν ένα τελετουργικό που τους θύμιζε ποιοι είναι, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα τους. Το λάδι δεν ήταν ένα απλό λιπαντικό. Η επάλειψη (που γινόταν από ειδικούς, τους αλείπτες- Ελαιοθεσία) είχε σχεδόν θρησκευτικό χαρακτήρα.Πριν από τους αγώνες, το λάδι ζέσταινε τους μυς και προστάτευε το δέρμα από τον καυτό ήλιο, τη σκόνη και τις αμμοθύελλες της ερήμου.Μετά τον αγώνα, χρησιμοποιούσαν ένα ειδικό μεταλλικό εργαλείο, τη στλεγγίδα, για να ξύσουν από το σώμα τους το μείγμα λαδιού, ιδρώτα και σκόνης. Αυτή ακριβώς την εγγενή κουλτούρα εκμεταλλεύτηκε ο Μέγας Αλέξανδρος. Δεν χρειάστηκε να διδάξει στους άνδρες του πώς να αγαπούν τη σωματική άσκηση. Την είχαν στο αίμα τους από παιδιά. Αυτό που έκανε ήταν να πάρει αυτή την καθημερινή συνήθεια της παλαίστρας και να της δώσει στρατιωτική κατεύθυνση, μετατρέποντας τους αγώνες σε μια διαρκή, ζωντανή προσομοίωση πολέμου. Στην πράξη δηλαδή, χρησιμοποιούσε τον αθλητισμό όχι ως μέσο ψυχαγωγίας, αλλά ως ένα σκληρό, εφαρμοσμένο εργαλείο στρατιωτικής εκπαίδευσης και ψυχολογικής τόνωσης. Αντί για τα κλασικά αγωνίσματα των Ολυμπιακών, οργάνωνε δραστηριότητες που προσομοίωναν τις συνθήκες της μάχης. Κατά τη διάρκεια των μεγάλων παύσεων της εκστρατείας διοργάνωνε αγώνες με μεγάλα χρηματικά έπαθλα, οι οποίοι περιλάμβαναν: - Αγώνες Δρόμου με Πλήρη Εξάρτυση: Οι στρατιώτες έτρεχαν μεγάλες αποστάσεις φορώντας την πανοπλία τους, το κράνος και κρατώντας την ασπίδα και τη σάρισα. - Αγώνες Ακοντισμού και Τοξοβολίας: Αντί για στόχους σε γήπεδο, οι στρατιώτες εκπαιδεύονταν σε ταχύτητα και ακρίβεια υπό πίεση, προσομοιώνοντας την αντιμετώπιση του εχθρικού ιππικού. - Εικονικές Μάχες: Οργάνωνε ολόκληρα τμήματα στρατού να "πολεμούν" μεταξύ τους με ξύλινα όπλα για να δοκιμάσει νέους σχηματισμούς, αυτό που λέμε "τακτική". Ο Αλέξανδρος είχε δημιουργήσει ένα σώμα ελίτ αγγελιαφόρων και ανιχνευτών, τους Ημεροδρόμους.Η εκπαίδευσή τους βασιζόταν σε υπερ-αποστάσεις αντοχής.Ήταν ικανοί να τρέχουν επί μέρες σε ανώμαλο έδαφος, κάτω από τον καυτό ήλιο ή το ψύχος, μεταφέροντας κρίσιμες στρατιωτικές πληροφορίες.Η φυσική τους κατάσταση ξεπερνούσε αυτή των περισσότερων Ολυμπιονικών της εποχής. Στην Ασία, ο Αλέξανδρος και οι αξιωματικοί του μετέτρεψαν το κυνήγι σε ελίτ αθλητική δραστηριότητα.Κυνηγούσαν λιοντάρια, αρκούδες και πάνθηρες στις περσικές βασιλικές προστατευόμενες περιοχές (παραδείσους).Το κυνήγι αυτό γινόταν σώμα με σώμα, με δόρατα και τόξα.Απαιτούσε την ίδια ψυχραιμία, στρατηγική και σωματική δύναμη που χρειαζόταν ένας στρατιώτης όταν αντιμετώπιζε τον εχθρό στο πεδίο της μάχης. Όσο για τον ίδιο...δεν υπάρχει καμία ιστορική καταγραφή που να δείχνει τον Αλέξανδρο να κάνει την κλασική, καθημερινή προπόνηση ενός αθλητή της εποχής. Δεν τον φανταζόμαστε να κάνει διατάσεις ή να παλεύει στην άμμο της παλαίστρας για να κρατηθεί σε φόρμα. Ωστόσο, η ίδια η καθημερινότητά του ήταν μια ακραία αθλητική δοκιμασία. Ο Αλέξανδρος αθλείτο μέσα από την πράξη: - Κυνηγούσε λιοντάρια και άγρια θηρία στην Ασία πεζός ή έφιππος, μια δραστηριότητα που απαιτούσε εκρηκτική δύναμη, αντανακλαστικά και τεράστια αντοχή. - Περπατούσε χιλιόμετρα δίπλα στους στρατιώτες του κάτω από τον ήλιο, φορούσε τη βαριά πανοπλία του για ώρες και πολεμούσε στην πρώτη γραμμή, δεχόμενος επανειλημμένα σοβαρά τραύματα. -Η καθοδήγηση του Βουκεφάλα και η διοίκηση του ιππικού των Εταίρων μέσα στη χαώδη σύγχυση της μάχης απαιτούσε κορυφαία φυσική κατάσταση. Δεν χρειαζόταν το γυμνάσιο, γιατί η ίδια του η ζωή ήταν ένας συνεχής, θανάσιμος αγώνας. Αντιλαμβανόταν το σώμα του όπως και τον στρατό του: ως ένα τέλεια κουρδισμένο εργαλείο που σκοπό δεν είχε να κερδίσει το χειροκρότημα στην Ολυμπία, αλλά να υποτάξει τον γνωστό κόσμο! Καλημέρα σε όλους! Λίγο μεγάλο για πρωινό ξύπνημα, αλλά σκεφτείτε μόνο ότι εγώ ακόμη δεν έχω κοιμηθεί😊 #Αλέξανδρος #ΑρχαίαΕλλάδα #Αθλητισμός

Στις 14 Ιουλίου 1789, η άλωση της Βαστίλης από τον λαό του Παρισιού σηματοδότησε την αρχή της Γαλλικής Επανάστασης, και με αφορμή την 237η επέτειο, το Αρχείο της ΕΡΤ προβάλλει μια εκπομπή του 1989 που εξετάζει την επίδραση της αρχαίας Ελλάδας στη διάρκεια της επανάστασης, αναδεικνύοντας τη σημασία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού μέσω των μαρτυριών σημαντικών ερευνητών. #ΓαλλικήΕπανάσταση #ΑρχαίαΕλλάδα #Πολιτισμός

Μου κάνατε μια ερώτηση για την ασπίδα του Ηρακλή που ανέφερα στην προχθεσινή μου ανάρτηση. Μια ασπίδα που ήταν η "αντίθετη" όψη της ασπίδας του Αχιλλέα. Εχουμε συνηθίσει να βλέπουμε το "γοργόνιο" (να θυμίσω το κεφάλι της Μέδουσας με τα φίδια), το οποίο ήταν πράγματι το πιο δημοφιλές και κλασικό σύμβολο στις ασπίδες των αρχαίων οπλιτών, καθώς λειτουργούσε ως αποτρεπτικό σύμβολο. Είχε, δηλαδή, σκοπό να "παγώσει" τον εχθρό από τον τρόμο... Να όμως, που και η χάραξη μορφών όπως ο "Πόνος" (που αναφέραμε προχθές) ή άλλων σκοτεινών δαιμόνων στις ασπίδες εξυπηρετούσε έναν ελαφρώς διαφορετικό σκοπό, ο οποίος συνδυάζει την ψυχολογία του πολέμου με την επική ποίηση. Περίεργο; Και όμως... Η αναφορά στον "Πόνο" πάνω στην ασπίδα προέρχεται κυρίως από το έπος "Η Ασπίδα του Ηρακλή" (που αποδίδεται στον Ησίοδο). Στην επική ποίηση, οι ασπίδες των μεγάλων ηρώων (όπως του Αχιλλέα ή του Ηρακλή) δεν ήταν απλά αμυντικά όπλα, αλλά μικρόκοσμοι.Οι ποιητές "σκάλιζαν" πάνω τους ολόκληρη την ανθρώπινη εμπειρία. Δίπλα στον Πόνο, στην ίδια ασπίδα, υπήρχαν η Έριδα, ο Φόβος, ο Δείμος (ο τρόμος) και η Κήρα (ο δαίμονας του βίαιου θανάτου). Στην αρχαία μάχη, ο πόλεμος δεν κρινόταν μόνο από τη σωματική δύναμη, αλλά από το ποιος θα λυγίσει πρώτος ψυχολογικά. Έτσι, το Γοργόνιο προκαλούσε θρησκευτικό δέος και παράλυση. Ο Πόνος και οι άλλοι δαίμονες προκαλούσαν υπαρξιακό τρόμο. Βλέποντας ο εχθρός τον Πόνο σκαλισμένο στην ασπίδα του αντιπάλου, του θύμιζε τι τον περιμένει αν συγκρουστούν. Ο εξαντλητικός κάματος της μάχης, η σωματική εξαθλίωση, η ταλαιπωρία και οι πληγές. Ήταν μια οπτική υπενθύμιση της φρίκης του πολέμου. Βέβαια αυτά ισχύουν στην επική ποίηση. Γιατί στον πραγματικό κόσμο, οι αρχαίοι Έλληνες (ιδιαίτερα μετά τον 6ο αιώνα π.Χ.) χρησιμοποιούσαν στις ασπίδες τους τα λεγόμενα "επισήματα". Αυτά μπορούσαν να είναι: - Αποτρεπτικά όπως το Γοργόνιο, ο Κένταυρος ή ο Πήγασος. - Ζώα με πολεμικές ιδιότητες όπως λιοντάρια, ταύροι ή σκορπιοί. - Το ελληνικό γράμμα Λ για τους Λακεδαιμόνιους ή το Α για τους Αθηναίους, όταν μιλάμε για πόλεις-κράτη. Επομένως, ενώ ο απλός στρατιώτης προτιμούσε το Γοργόνιο για άμεση προστασία και προκατάληψη, οι μυθικοί ήρωες στα έπη κουβαλούσαν ασπίδες-έργα τέχνης, όπου ο Πόνος υπενθύμιζε ότι ο πόλεμος είναι, πάνω από όλα, ένας αιματηρός και εξαντλητικός μόχθος. Όσον αφορά τον Ηρακλή τώρα, τον έχουμε συνηθίσει, στη συντριπτική πλειονότητα των μύθων, να ταυτίζεται απόλυτα με τη λεοντή (το τομάρι του Λέοντα της Νεμέας) και το ξύλινο ρόπαλο. Αυτά ήταν τα μόνιμα, "σήματα κατατεθέντα" του ήρωα, που συμβόλιζαν την πρωτόγονη, ωμή σωματική του δύναμη! Όμως, η "Ασπίδα του Ηρακλή" είναι ένα ιδιαίτερο, ξεχωριστό επικό ποίημα 480 στίχων, το οποίο διασώθηκε με το όνομα του Ησιόδου.Υπάρχει δε, ένας πολύ συγκεκριμένος λόγος που ο Ηρακλής εμφανίζεται εκεί με ασπίδα, και η ιστορία πίσω από αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα... Το ποίημα περιγράφει μια πολύ συγκεκριμένη μάχη: τη μονομαχία του Ηρακλή με τον Κύκνο, τον γιο του θεού Άρη. Ο Κύκνος ήταν ένας αιμοσταγής ληστής που σκότωνε τους προσκυνητές που πήγαιναν στους Δελφούς.Επειδή ο Ηρακλής δεν είχε να αντιμετωπίσει ένα απλό θηρίο (όπως τη Λερναία Ύδρα για παράδειγμα), αλλά τον γιο του θεού του πολέμου (τον οποίο μάλιστα βοηθούσε ο ίδιος ο Άρης στη μάχη), ο ήρωας έπρεπε να "ντυθεί" ως κανονικός, βαριά οπλισμένος οπλίτης. Έτσι, ο θεός Ήφαιστος του κατασκεύασε μια θεϊκή, περίτεχνη ασπίδα για να τον προστατεύσει. Τώρα, αν θέλουμε να τα λέμε με το όνομά τους όλα, στην πραγματικότητα, το ποίημα αυτό γράφτηκε (πιθανότατα τον 6ο αιώνα π.Χ.) για να ανταγωνιστεί τον Όμηρο. Αθάνατη ζήλια. Στην Ιλιάδα, ο Όμηρος είχε γράψει μια συγκλονιστική και διάσημη περιγραφή για την Ασπίδα του Αχιλλέα.Οι μεταγενέστεροι ποιητές της ησιόδειας παράδοσης θέλησαν να φτιάξουν κάτι αντίστοιχο για τον δικό τους μεγάλο ήρωα, τον Ηρακλή. Έτσι, αφιέρωσαν το μεγαλύτερο μέρος του ποιήματος (περίπου 170 στίχους) μόνο και μόνο για να περιγράψουν με κάθε λεπτομέρεια τα τρομακτικά σχέδια που είχε πάνω της αυτή η ασπίδα, γιατί απλά έπρεπε να διαφέρει! Ενώ η ασπίδα του Αχιλλέα στον Όμηρο έδειχνε την ειρηνική ζωή, τις γιορτές, τα αστέρια και την καθημερινότητα των ανθρώπων, η ασπίδα του Ηρακλή ήταν γεμάτη τρόμο και θάνατο. Πάνω της ο Ήφαιστος είχε σκαλίσει: Το Γοργόνιο (τη Μέδουσα) στο κέντρο, να πετάγεται απειλητικά.Τον Πόνο, την Έριδα, τον Φόβο και τον Δείμο.Την Αχλύ (την προσωποποίηση της θλίψης και του θανάτου), η οποία περιγράφεται ως μια σκελετωμένη, βρώμικη μορφή με δάκρυα και αίμα στα μάγουλα.Δράκους, λιοντάρια και σκηνές από άγριες μάχες Με αυτόν τον τρόπο ο μοναχικός ημίθεος που περιφέρεται με ένα ρόπαλο, μετατρέπεται σε έναν επικό πολεμιστή της ηρωικής εποχής, που φοράει χρυσές περικνημίδες, θώρακα και κρατά μια ασπίδα-σύμβολο των δεινών της ανθρωπότητας... ----------------------- Τον μύθο με τη μάχη αυτή, αλλά και τη "λογική" του να αφήνει ένας Ολύμπιος θεός τον γιό του να σκοτώνει τους επισκέπτες στους Δελφούς...θα τα δούμε αύριο! Καλημέρα σε όλους! #Ηρακλής #Ασπίδα #ΑρχαίαΕλλάδα