Ξεμείνατε και εσείς το καλοκαίρι στην πόλη ανοιγοκλείνοντας το Air Condition, μη τυχόν πληρώσετε ένα νεφράκι στους λογαριασμούς; 💣Είναι 15 Αυγούστου και όσοι κυκλοφορήσαμε αυτές τις μέρες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, μάλλον ποτέ ξανά δεν είδαμε να έχει ξεμείνει τόσος κόσμος. ✍Και επίσης μάλλον ποτέ ξανά δεν είδαμε να έχουν ξεπηδήσει στους δρόμους τόσες κατσαρίδες, αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα, που συνδιάζει την αφραγκία των πολιτών, των Δήμων και την κλιματική κρίση, οπότε θα το συζητήσουμε μια άλλη στιγμή. 🧨Στο θέμα μας: «Οι μισοί Έλληνες φέτος το καλοκαίρι δεν θα κάνουν διακοπές, με βάση έρευνα ΙΕΛΚΑ. Είστε ευχαριστημένοι με την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μετά από 7 χρόνια της Νέας Δημοκρατίας στην εξουσία;» ρωτήσαμε την κυβέρνηση Πώς προσπάθησε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα; 👉Μα φυσικά εφάρμοσε τις κλασικές συνταγές: Διότι πίσω από κάθε εξουσία υπάρχουν καλοπληρωμένοι επικοινωνιολόγοι που κάνουν τα δικά τους. Πάμε να δούμε τις τακτικές μία-μία 1. Προκαταβολική αναγνώριση για να μη φανεί αναλγησία. Ξεκινά με το: «Προφανώς και δεν μπορεί κανείς να πανηγυρίζει ή να δηλώνει ικανοποιημένος…» Αυτό είναι το κλασικό concession: αναγνωρίζει το πρόβλημα στην αρχή, ώστε να μην κατηγορηθεί ότι το αγνοεί. Όμως η αναγνώριση δεν οδηγεί σε ανάληψη ευθύνης. Λειτουργεί ως ασπίδα πριν αρχίσει η μετατόπιση. 2. Αλλαγή κλίμακας του προβλήματος Η ερώτηση είναι πολύ συγκεκριμένη: οι μισοί Έλληνες δεν θα κάνουν διακοπές. Η απάντηση το μεταφέρει σε ευρύτερο πεδίο: «παρατεταμένη περίοδος ακρίβειας», «κόστος ζωής», «στεγαστική κρίση». Έτσι, το συγκεκριμένο κοινωνικό σύμπτωμα — ότι άνθρωποι σε χώρα με τεράστια ακτογραμμή δεν μπορούν να κάνουν διακοπές — χάνεται μέσα σε ένα γενικότερο πλαίσιο ακρίβειας. 3. Ιεράρχηση που υποβαθμίζει το θέμα Λέει: «δεν υποτιμώ τις διακοπές σε καμία περίπτωση, αλλά… το κόστος διαβίωσης, η στεγαστική κρίση είναι ακόμα πιο σημαντικές παράμετροι». Το «δεν υποτιμώ, αλλά» κάνει ακριβώς αυτό: σχετική υποτίμηση. Δεν λέει ότι οι διακοπές είναι αδιάφορες, αλλά τις μεταφέρει χαμηλότερα στην κλίμακα των προβλημάτων. Άρα η πίεση της ερώτησης μειώνεται. 4. Μετατόπιση ευθύνης στο παρελθόν / στον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς να τον κατονομάζει Το κεντρικό σημείο είναι: «μια κυβέρνηση επίσης συγκρίνεται με το τι παρέλαβε». Αυτό απαντά στην ερώτηση για τα 7 χρόνια ΝΔ όχι ως απολογισμό της ΝΔ, αλλά ως σύγκριση με την προηγούμενη κατάσταση. Επικοινωνιακά λέει: ναι, υπάρχει πρόβλημα, αλλά κοιτάξτε από πού ξεκινήσαμε. 5. Από το αποτέλεσμα στην προσπάθεια Η ερώτηση ζητά κρίση για το αποτέλεσμα: μετά από 7 χρόνια, οι μισοί δεν κάνουν διακοπές. Η απάντηση μετακινείται στην πρόθεση και στην προσπάθεια: «τι προσπαθεί να κάνει», «προσπαθώντας συνεχώς», «χρειάζεται σκληρή δουλειά», «χρειάζεται πολλή προσπάθεια». Έτσι η κυβέρνηση δεν κρίνεται από το κοινωνικό αποτέλεσμα, αλλά από την εικόνα ότι εργάζεται για τη βελτίωση. 6. Χρήση σχετικών δεικτών αντί για το συγκεκριμένο πρόβλημα Αντί να απαντήσει στο «50% δεν θα κάνει διακοπές», μιλά για: «απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο», «ρυθμούς αύξησης του κατά κεφαλήν διαθέσιμου εισοδήματος». Αυτά μπορεί να είναι πολιτικά χρήσιμα ως δείκτες, αλλά δεν απαντούν άμεσα στο ερώτημα: τι κάνετε για όσους δεν μπορούν να πάνε ούτε λίγες ημέρες διακοπές; 7. Επιλογή ευνοϊκού μέτρου σύγκρισης Δεν απαντά με βάση το βιωματικό μέτρο: αν ο μισθός φτάνει για διακοπές, ενοίκιο, τρόφιμα, μετακινήσεις. Απαντά με βάση συγκριτικά μεγέθη: «ευρωπαϊκός μέσος όρος», «ρυθμοί αύξησης». Αυτό επιτρέπει να παρουσιαστεί πρόοδος ακόμη και όταν η καθημερινότητα παραμένει ασφυκτική. 8. Χρονική εξομάλυνση Η ερώτηση αφορά το φετινό καλοκαίρι. Η απάντηση το ανοίγει σε βάθος χρόνου: «αυτά τα 7 χρόνια έχουμε μειώσει την απόσταση…» Άρα το οξύ παρόν μετατρέπεται σε αφήγημα σταδιακής βελτίωσης. Το σημερινό πρόβλημα δεν εξαφανίζεται, αλλά παρουσιάζεται ως στάδιο μιας θετικής πορείας. 9. Μετατροπή κοινωνικού δικαιώματος σε δημοσιονομικό πρόβλημα Εκεί που η ερώτηση θέτει το θέμα ως κοινωνική αδυναμία — οι άνθρωποι δεν μπορούν να κάνουν διακοπές — η απάντηση το μεταφέρει στη λογική των διαθέσιμων πόρων: «να αυξήσουμε τα φορολογικά έσοδα, μειώνοντας φόρους», «να επιστρέψουμε στην κοινωνία αυτό το οποίο έχει στερηθεί», «όσο παραπάνω καταφέρουμε να συγκεντρώσουμε…» Άρα το θέμα δεν είναι τι χρειάζονται οι πολίτες, αλλά τι επιτρέπει ο δημοσιονομικός χώρος. 10. Προληπτική επίθεση σε υποτιθέμενες «μαγικές λύσεις» Λέει: «δεν πρόκειται εμείς να υιοθετήσουμε τη λογική των μαγικών συνταγών» και «να τάξουμε χρήματα από εκεί που δεν υπάρχουν». Αυτό είναι πολύ συνηθισμένο μοτίβο. Δεν απαντά σε συγκεκριμένη πρόταση που του έγινε — γιατί στην ερώτηση δεν προτάθηκε κάτι τέτοιο. Δημιουργεί όμως έναν φανταστικό αντίπαλο: όποιος ζητά μέτρα για τους ανθρώπους που δεν κάνουν διακοπές, περίπου ζητά «μαγικές συνταγές». 11. Ψευδές δίπολο: ρεαλισμός ή λαϊκισμός Η απάντηση στήνει το δίπολο: εμείς = σοβαρότητα, σκληρή δουλειά, όχι δανεικά οι άλλοι = μαγικές συνταγές, λεφτά που δεν υπάρχουν. Έτσι η συζήτηση μετακινείται από το «ποιο είναι το πρόβλημα και τι κάνετε;» στο «εμείς είμαστε υπεύθυνοι, οι άλλοι ανεύθυνοι». 12. Εξωτερικοποίηση της κρίσης Λέει: «αυξημένο κόστος ζωής και στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη». Αυτό λειτουργεί αποενοχοποιητικά: το πρόβλημα δεν εμφανίζεται ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων εθνικών πολιτικών, αλλά ως ευρωπαϊκό ή διεθνές φαινόμενο. Άρα μειώνεται η κυβερνητική ευθύνη. 13. Αποπολιτικοποίηση της φτώχειας Η φτώχεια και η αδυναμία διακοπών εμφανίζονται ως τεχνικό/οικονομικό πρόβλημα: διαθέσιμο εισόδημα, φορολογικά έσοδα, προγράμματα, δημοσιονομικός χώρος. Δεν εμφανίζονται ως ζήτημα ανισότητας, μισθών, αισχροκέρδειας, τουριστικής εμπορευματοποίησης, κόστους στέγασης, ακτοπλοϊκών, εργασιακής επισφάλειας. 14. Απαντά σε άλλο ερώτημα Η πρώτη ερώτηση είναι: «Είστε ευχαριστημένοι με την κατάσταση μετά από 7 χρόνια ΝΔ;» Η απάντηση ουσιαστικά γίνεται: «Η κατάσταση είναι δύσκολη, αλλά βελτιώνεται σε σχέση με το παρελθόν και εμείς δουλεύουμε χωρίς λαϊκισμό». Άρα δεν απαντά καθαρά: «ναι, είμαστε ικανοποιημένοι» ή «όχι, αποτύχαμε σε αυτό». Αποφεύγει την πολιτική αυτοαξιολόγηση Μετά από όλα αυτά προσπάθησα να θέσω εκ νέου το πρόβλημα στις πραγματικές διαστάσεις του: Επί του συγκεκριμένου, επειδή η Ελλάδα είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ευρώπη και οι άνθρωποί της δεν μπορούν να κάνουν διακοπές, παρόλα αυτά. Το βλέπετε αυτό ως πρόβλημα; Επειδή έρχονται τώρα και οι ζέστες, η κατάσταση θα είναι αποπνικτική στις πόλεις. Σχεδιάζετε να κάνετε κάτι για ακριβώς αυτό το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το 50% των Ελλήνων; Και δείτε εδώ πηκτή επικοινωνιακή διαχείριση: Στη δεύτερη απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου φαίνονται καθαρά εξόφθαλμα μοτίβα επικοινωνιακού damage control. Δείτε τα. 1. Από το καθολικό πρόβλημα σε μερικά προγράμματα Το ερώτημα αφορά το γεγονός ότι περίπου το 50% των Ελλήνων δεν θα κάνει διακοπές. Η απάντηση, όμως, μετατοπίζεται σε επιμέρους προγράμματα: «πάρα πολλά επιδοτούμενα προγράμματα τουρισμού» «Χίος pass» «Έβρος pass» Εδώ υπάρχει αναντιστοιχία κλίμακας. Το πρόβλημα αφορά τη μισή κοινωνία. Η απάντηση φέρνει επιμέρους προγράμματα, συχνά τοπικά, στοχευμένα ή περιορισμένης εμβέλειας. 2. Ονομαστική απαρίθμηση ως απόδειξη πολιτικής Το «Χίος pass», το «Έβρος pass» κ.λπ. λειτουργούν επικοινωνιακά ως απόδειξη δράσης μέσω απαρίθμησης. Δηλαδή, η απάντηση δίνει ονόματα προγραμμάτων για να δημιουργηθεί αίσθηση κυβερνητικής παρέμβασης, χωρίς να απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: πόσους καλύπτουν, με τι ποσά, με ποια επάρκεια, και αν μπορούν πράγματι να απαντήσουν σε ένα πρόβλημα που αφορά περίπου το 50% των πολιτών. 3. Μετατόπιση από τους πολίτες στις πληγείσες περιοχές Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος λέει ότι τα προγράμματα έχουν «διττή αξία»: αφενός να βοηθηθούν πολίτες που έχουν ανάγκη, αφετέρου να στηριχθούν περιοχές μετά από φυσικές καταστροφές ή κρίσεις. Έτσι, η συζήτηση μετακινείται. Από το δικαίωμα των ανθρώπων στην ανάπαυση και στις διακοπές, περνά στην περιφερειακή στήριξη και στην αποκατάσταση περιοχών. Πρόκειται για υπαρκτό θέμα, αλλά όχι για απάντηση στο συγκεκριμένο πρόβλημα που τέθηκε. 4. Το πρόβλημα παρουσιάζεται ως ζήτημα «ανάγκης», όχι ως κανονικότητα για τη μισή κοινωνία Η αναφορά σε «συμπολίτες μας που έχουν ανάγκη» μετατρέπει το ζήτημα σε προνοιακό πρόβλημα: κάποιοι ευάλωτοι χρειάζονται βοήθεια. Όμως το ερώτημα δείχνει κάτι πολύ βαρύτερο: δεν μιλάμε για μια μικρή ομάδα ευάλωτων, αλλά για περίπου τη μισή κοινωνία. 5. Απουσία συγκεκριμένης νέας δέσμευσης Στο ερώτημα αν σχεδιάζεται κάτι για ακριβώς αυτό το πρόβλημα, η απάντηση είναι ότι «κάνουμε ήδη πράγματα» και στη συνέχεια γίνεται μια γενική αναφορά στην αύξηση του εισοδήματος. Δεν υπάρχει νέο μέτρο, χρονοδιάγραμμα, ποσό, αριθμός δικαιούχων ή σαφής αναγνώριση ότι τα υπάρχοντα μέτρα δεν επαρκούν. 6. Επιστροφή στο μεγάλο αφήγημα της κυβέρνησης Στο τέλος η απάντηση επιστρέφει στο βασικό κυβερνητικό αφήγημα: «να ανεβάζουμε συνολικά το εισόδημα των πολιτών». Δηλαδή, ακόμα και όταν η ερώτηση αφορά ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα, η απάντηση επανέρχεται στο γενικό αφήγημα: ανάπτυξη, εισόδημα, φορολογικά έσοδα, υπευθυνότητα. 7. Δημοσιονομική ηθικολογία Η φράση «χωρίς να δανειζόμαστε από τις επόμενες γενιές» βάζει ηθικό βάρος σε κάθε απαίτηση για μεγαλύτερη στήριξη. Υπονοεί ότι πιο γενναία μέτρα θα ήταν ανεύθυνα απέναντι στο μέλλον. Έτσι, η σημερινή κοινωνική ανάγκη αντιπαρατίθεται με την ευθύνη προς τις «επόμενες γενιές». 8. Ουδέτερη περιγραφή μιας κρίσης Δεν λέγεται ότι οι κυβερνητικές πολιτικές δεν επαρκούν ή ότι η αγορά λειτουργεί με τρόπο που αποκλείει μεγάλο μέρος της κοινωνίας από τις διακοπές. Αντίθετα, η κρίση περιγράφεται ως κάτι που απλώς «βιώνουμε»: «βιώνουμε μία παρατεταμένη περίοδο ακρίβειας». Η ακρίβεια εμφανίζεται σαν φυσικό φαινόμενο, όχι σαν πεδίο πολιτικών επιλογών, ρυθμίσεων και ευθυνών. 9. Επικοινωνιακή εξουδετέρωση της αγανάκτησης Το ερώτημα έχει ισχυρό κοινωνικό φορτίο: μια χώρα με τεράστια ακτογραμμή, καύσωνες στις πόλεις και περίπου μισό πληθυσμό χωρίς δυνατότητα διακοπών. Η απάντηση το μετατρέπει σε ήρεμη, τεχνοκρατική, διαχειριστική συζήτηση: προγράμματα, εισόδημα, έσοδα, φόροι, Ευρώπη, προσπάθεια. Έτσι χαμηλώνει η ένταση του προβλήματος. 10. Ελεγχόμενη αυτοκριτική χωρίς πολιτικό κόστος Οι φράσεις «υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος» και «χρειάζεται πολύ δουλειά ακόμη» μοιάζουν με αυτοκριτική. Όμως είναι μια ακίνδυνη αυτοκριτική. Δεν κατονομάζει αποτυχία, δεν αναλαμβάνει συγκεκριμένη ευθύνη, δεν λέει τι δεν λειτούργησε. Απλώς παρουσιάζει την κατάσταση ως μια προσπάθεια που συνεχίζεται. 11. Το τελικό μήνυμα που επιχειρείται να περάσει Το υπονοούμενο της απάντησης είναι σαφές: Ναι, υπάρχει πρόβλημα, αλλά δεν αποτελεί ένδειξη κυβερνητικής αποτυχίας. Είναι αποτέλεσμα δύσκολης κληρονομιάς, ευρωπαϊκής ακρίβειας και περιορισμένων δημοσιονομικών δυνατοτήτων. Η κυβέρνηση ήδη κάνει πράγματα, τα εισοδήματα βελτιώνονται, και όποιος ζητά περισσότερα κινδυνεύει να εμφανιστεί ως υπέρμαχος «μαγικών λύσεων». Με άλλα λόγια, το βασικό επικοινωνιακό μήνυμα είναι: «Μην κοιτάτε ότι οι μισοί δεν μπορούν να κάνουν διακοπές. Κοιτάξτε ότι είμαστε καλύτερα από πριν, ότι υπάρχουν κάποια προγράμματα, ότι δεν μπορούμε να κάνουμε μαγικά, και ότι γενικά η πορεία είναι θετική» #Καλοκαίρι #Αθήνα #Διακοπές
