Search

Een ochtendcolumn Femke Halsema trekt aan de bel. De leefbaarheid van Amsterdam staat onder druk. Dakloosheid, drugsgebruik en mensen met psychiatrische problemen zijn steeds zichtbaarder op straat. Gemeenten kunnen dat volgens de burgemeester niet meer oplossen. Den Haag moet helpen. Daarmee staat de oplossing eigenlijk al vast. Meer geld. Gemeenten hebben hun werkterrein de afgelopen decennia enorm uitgebreid. Klimaat, energietransitie, diversiteit, inclusie, integratie, ongelijkheid en internationale solidariteit kregen allemaal een plaats in het stadhuis. Voor steeds meer maatschappelijke problemen kwam gemeentelijk beleid. Dat is ook terug te zien in de omvang van de organisatie. Amsterdam telde in 2018 14.411 interne fte. Inmiddels werken bij de gemeente ruim 20.000 fte. Terwijl de bevolking in die periode met ongeveer 10 procent groeide, groeide het ambtelijke apparaat onder het het bewind van Halsema met bijna 40 procent. Terwijl een gemeentebestuur in de kern een paar eenvoudige taken heeft. De stad moet schoon en veilig zijn. De openbare ruimte moet worden onderhouden. Overlast moet worden aangepakt. Er moeten woningen zijn. Op die kerntaken worden de Amsterdamse cijfers pijnlijk. In 2025 vond nog maar 31 procent van de Amsterdammers de eigen buurt schoon. Het rapportcijfer voor het schoonhouden van straten en stoepen zakte naar 5,8. Er kwamen 265.000 meldingen over afval en reiniging binnen, 16 procent meer dan een jaar eerder. Bij meldingen over het schoonmaken van de openbare ruimte werd 59 procent binnen de afgesproken termijn afgehandeld. De gemeentelijke norm is 90 procent. In de binnenstad daalde het cijfer voor schone straten en stoepen van 6,9 in 2015 naar 5,4 in 2025. Bewoners geven de binnenstad inmiddels een 4,0. Vervuiling is geen esthetisch probleem. Onderzoek naar wanorde in de openbare ruimte laat zien dat zichtbare verwaarlozing de sociale norm verzwakt. Afval, graffiti en achterstallig onderhoud vergroten de kans dat ook anderen regels overtreden. De omgeving vertelt voortdurend welk gedrag blijkbaar wordt geaccepteerd. Daar bestaat inmiddels voldoende empirisch onderzoek naar. Als een organisatie de kerntaken steeds slechter uitvoert, ligt de eerste vraag voor de hand, waar gaat de beschikbare capaciteit eigenlijk naartoe? Amsterdam heeft steeds meer taken naar zich toegetrokken en krijgt de meest zichtbare taken steeds moeilijker voor elkaar. Toch gaat de discussie direct over geld. Dat geld moet uit Den Haag komen. Den Haag heeft geen eigen geld, dus uiteindelijk komt de rekening bij de belastingbetaler terecht. Daarna volgt de bekende politieke discussie over wie die rekening moet betalen. De breedste schouders zullen ook deze lasten moeten dragen vermoed ik. Zo wordt een vuile en onrustige stad uiteindelijk een financieringsvraagstuk. Of Amsterdam te veel doet, geld verkeerd besteedt of onvoldoende presteert, verdwijnt naar de achtergrond. Extra geld is de oplossing voordat duidelijk is geworden waarom het bestaande geld niet voldoende resultaat oplevert. Landelijk werkt het inmiddels hetzelfde. Nieuwe politieke ambities worden nieuwe overheidstaken. Er komen ambtenaren, subsidies, programma’s en organisaties bij. Zodra de kosten oplopen, begint de zoektocht naar extra inkomsten. Schrappen komt nauwelijks ter sprake. Amsterdam kan ook bij het begin beginnen. Zorg dat de stad schoon en veilig is. Zorg voor woningen, bereikbaarheid, onderhoud en handhaving. Kijk daarna wat er nog meer op het stadhuis moet gebeuren en wat kan verdwijnen. Halsema vraagt Den Haag om meer middelen omdat Amsterdam de problemen op straat niet meer aankan. Maar voordat de rest van Nederland wordt gevraagd daarvoor te betalen, ligt een eenvoudiger vraag voor, waarom doet Amsterdam zoveel andere dingen terwijl de gemeente iets simpels als de eigen straten niet op orde krijgt. Misschien heeft Amsterdam geen groter budget nodig. Misschien heeft Amsterdam een kleinere agenda nodig. #Amsterdam #Gemeente #Leefbaarheid

Negen verpleegkundigen van het Deventer Ziekenhuis hebben een rechtszaak gewonnen tegen hun werkgever vanwege te lage vergoedingen voor oproepdiensten, wat mogelijk gevolgen heeft voor ziekenhuizen in heel Nederland, aangezien de rechter oordeelde dat deze diensten als bereikbaarheidsdiensten geclassificeerd moeten worden. #DeventerZiekenhuis #verpleegkundigen #bereikbaarheidsdienst

De Nederlandse infrastructuur verkeert in een kritieke staat met een tekort van meer dan 80 miljard euro voor renovatie en onderhoud tot 2040, en het kabinet heeft richtlijnen gepresenteerd om te bepalen welke projecten prioritair zijn, terwijl een debat over deze 'strategische keuzes bereikbaarheid' binnenkort plaatsvindt. #infrastructuur #renovatie #bereikbaarheid

Katwijkse gemeenteraad heeft voorlopig goedgekeurd de bouw van een grote medicijnfabriek van Eli Lilly nabij het Leiden Bioscience Park, met plannen voor duizenden nieuwe woningen en een gezamenlijke investering van meer dan 100 miljoen euro voor de bereikbaarheid van het gebied. #EliLilly #medicijnfabriek #Katwijk

Het onderhoud van onze wegen is geen luxe, maar een kerntaak van de overheid. Stoppen met asfalteren omdat het geld op is? De wereld op z’n kop. We zetten toch ook niet de gevangenissen open als het budget halverwege het jaar op is? Bereikbaarheid en veiligheid verdienen beter! #infrastructuur #veiligheid #overheid

De pensioenkolonie Gistermiddag plaatste ik een zondagmiddagweetje op X. Italië werft actief gepensioneerden. Wie zich vestigt in een klein dorp in Zuid-Italië kan onder voorwaarden tien jaar lang volstaan met een belastingtarief van 7 procent op buitenlandse inkomsten. Op het eerste gezicht een aardige curiositeit. Op het tweede gezicht iets veel interessanters. We zijn gewend te denken dat landen concurreren om bedrijven. Lagere belastingen, subsidies, gunstige regelgeving. Maar Italië laat zien dat ook burgers een vestigingsfactor kunnen zijn. Niet alleen werknemers, ondernemers of kenniswerkers, maar ook gepensioneerden. Dat zette mij aan het denken. Nederland maakt zich zorgen over vergrijzing. Zuid-Italië maakt zich zorgen over de ontvolking in bepaalde regio’s. Dat verschil in perspectief kan interessant worden. Neem 5.000 Nederlandse gepensioneerden die besluiten zich gezamenlijk in een krimpregio te vestigen. Geen losse emigranten, maar een gemeenschap. Collectief vanuit Nederland georganiseerd. Bij een gemiddeld pensioeninkomen van 35.000 euro per jaar brengen zij samen ongeveer 175 miljoen euro aan jaarlijkse koopkracht mee. Daarnaast vertegenwoordigt zo’n groep, uitgaande van enkele tonnen vermogen per huishouden, al snel meer dan een miljard euro aan spaargeld, beleggingen en woningvermogen. In Nederland wordt steeds gesproken over dit vermogen alsof de overheid kan bepalen wat ermee gaat gebeuren. U hoort nog van ons. Het debat gaat over box 3, vermogensbelasting en erfbelasting. De onderliggende aanname is simpelweg dat burgers afwachten wat de overheid besluit. Alsof dat vermogen een nationale grondstof is die toevallig nog in particuliere handen wordt beheerd. Maar Europa kent open grenzen. Italië begrijpt dat al langer. Sommige regio’s bieden buitenlandse gepensioneerden aantrekkelijke fiscale voorwaarden. Niet uit liefdadigheid, maar uit eigenbelang. Een gepensioneerde brengt koopkracht mee, koopt een woning, bezoekt restaurants en gebruikt lokale diensten. Een fabriek vraagt om subsidie. Een pensionado arriveert met een zak geld. Het gaat niet alleen om pensioeninkomen. Het gaat ook om vermogen, woningkapitaal en toekomstige nalatenschappen. Nederland discussieert over box 3 en erfbelasting alsof dat vermogen vanzelfsprekend binnen de landsgrenzen blijft in afwachting van een aanslag Italië lijkt uit te gaan van een andere veronderstelling, dat vermogen mobiel is en dat landen er dus om kunnen concurreren en wellicht volgen andere landen. We spreken over gepensioneerden alsof het een zorgdossier is. Economisch bezien lijken zij eerder op een middelgroot land. Miljoenen consumenten, honderden miljarden aan koopkracht en een vermogen dat richting de duizend miljard euro loopt. Wanneer zo’n groep zich organiseert, ontstaat iets wat normaal alleen aan bedrijven wordt toegeschreven, onderhandelingsmacht. Hoe zit het met zorg, bereikbaarheid en lokale belastingen? Die groep hoeft niet in een dorp te wonen. Verspreid over de kuststrook tussen Tropea, Pizzo en Scilla in Calabrië vormt zich dan een nieuwe gemeenschap. Voor een regio die al jaren inwoners verliest, zijn 5.000 nieuwe bewoners geen last maar een buitenkans. In Nederland wordt de gepensioneerde vooral gezien als belastingplichtige, in een krimpregio als vestigingsfactor. Daar komt bij dat een euro niet overal dezelfde euro is. Een pensioen van een paar duizend euro netto per maand biedt in Amsterdam een totaal andere levensstandaard dan in Zuid-Italië. Lagere woonlasten, lagere prijzen en een gunstiger belastingregime versterken elkaar. Misschien kijken we gewoon verkeerd naar de vergrijzing. Niet als een groeiende groep mensen die afhankelijk wordt van de samenleving, maar als een groeiende groep mensen met koopkracht en vermogen die kan gaan kiezen tussen samenlevingen. De vraag is dan niet hoeveel belasting een gepensioneerde nog kan betalen. De vraag is welk land hem het aantrekkelijkste aanbod doet. #pensioenen #emigratie #economischegroei

Oud-studenten die na hun studie naar het buitenland vertrekken en hun studieschuld niet terugbetalen, leiden tot een verlies van 170 miljoen euro voor de Nederlandse staat, wat heeft geleid tot plannen voor nieuwe maatregelen om de terugbetaling te waarborgen, zoals een bereikbaarheidsplicht en verlenging van de verjaringstermijn van vijf naar tien jaar. #studieschuld #oudstudenten #bereikbaarheidsplicht

Oud-studenten die naar het buitenland verhuizen en daardoor onbereikbaar zijn voor de studiefinanciering, kosten de Nederlandse staat tot nu toe 170 miljoen euro aan onbetaalde studieschulden, wat resulteert in nieuwe maatregelen van het kabinet om deze situatie aan te pakken door verbeterde bereikbaarheid en verlenging van de verjaringstermijn. #studieschuld #onderwijs #financiën

Oud-studenten die in het buitenland verblijven en hun studieschuld niet terugbetalen, kosten de Nederlandse staat tot nu toe 170 miljoen euro omdat de schuld na vijf jaar vervalt door verjaring, waardoor het kabinet maatregelen overweegt om de bereikbaarheid van debiteuren te verbeteren en de verjaringstermijn te verlengen naar tien jaar. #studieschuld #bereikbaarheidsplicht #onderwijsfinanciering