Search

Een ochtendcolumn Er is een politieke stroming die weliswaar steeds kleiner wordt, maar Nederland nog altijd in een houdgreep houdt. Het NOS-artikel over de vastgelopen begrotingsonderhandelingen laat zien hoe dat werkt. Er moet een begroting worden gemaakt. Er moet dus ergens minder worden uitgegeven of meer geld worden opgehaald. Meteen verschijnt de tegenstelling uit de vorige eeuw, gewone mensen, krijgen de rekening gepresenteerd, terwijl het kabinet zich druk zou maken om miljonairs. Kijk naar wie de rekening werkelijk betaalt en dat verhaal wordt lastig vol te houden. De onderste helft van de inkomensverdeling ontvangt gemiddeld meer van de overheid dan via belastingen en premies wordt betaald. Vanaf ongeveer het midden draait dat om. Van de netto bijdragen van de bovenste helft kwam in een CPB-analyse ruim de helft van de hoogste 10 procent. De hoogste 20 procent betaalde samen ongeveer driekwart. De geldstroom is vrij duidelijk. Een relatief kleine groep betaalt het grootste deel van de rekening waarmee Nederland inkomen en voorzieningen herverdeelt. In de politiek wordt het precies andersom verteld. Minder uitgeven betekent dat gewone mensen de rekening krijgen. Meer ophalen bij de groep die netto al het meeste betaalt heet eerlijk verdelen. Zo krijgt iedere uitgave een groep die er recht op heeft, terwijl voor de rekening steeds naar dezelfde kant wordt gekeken. Daar loopt het bestuur op vast. Iedere bezuiniging wordt afbraak. Iedere beperking wordt verlies. En zodra inkomsten en uitgaven niet meer bij elkaar passen, moet opnieuw meer geld worden opgehaald. Het probleem zit dieper. Deze politiek houdt zich vrijwel uitsluitend bezig met het verdelen van wat Nederland heeft en nauwelijks met de vraag hoe Nederland meer kan verdienen. Terwijl daar de gezamenlijke opdracht ligt. Zonder groei van productiviteit, bedrijven, investeringen en inkomens valt er uiteindelijk ook minder te verdelen. Juist daar zouden politiek verschillende partijen elkaar nu moeten kunnen vinden. Niet tegenover elkaar uitrekenen wie de rekening krijgt, maar samen werken aan het verdienvermogen waarop de hele verzorgingsstaat rust. Een sterke economie is geen belang van miljonairs. Iedereen die afhankelijk is van onderwijs, zorg, sociale zekerheid of een uitkering heeft belang bij dezelfde sterke financiële basis. Dat maakt de huidige impasse zo tekenend. Een minderheidskabinet biedt de oppositie uitzonderlijk veel ruimte om beleid af te dwingen en meters te maken. Die kans verdwijnt zodra ieder begrotingsdebat opnieuw wordt teruggebracht tot wie iets moet inleveren en bij wie nog iets te halen valt. Nederland bestaat allang niet meer uit arbeiders aan de ene kant en kapitalisten aan de andere. Werknemers hebben huizen en pensioenvermogen, ondernemers werken zelf mee in hun bedrijf en miljoenen Nederlanders bouwen gedurende hun werkzame leven vermogen op. De politiek zit muurvast in een tegenstelling die voor de meeste mensen allang niet meer bestaat. Zolang de politiek vooral verdeelt wat er is, in plaats van samen te vergroten wat er te verdelen valt, wordt ook de verzorgingsstaat steeds moeilijker te financieren. 'Muurvast', 'rommeltje' en 'kleurloos': steun voor begroting kabinet nog steeds ver weg https://t.co/ButKDSGVgq #Politiek #Economie #Begroting

Column: De kunst van het pseudo onderzoek. Max von Kreyfelt Stel dat u een bedrijf runt. Er verdwijnt tientallen miljarden euro’s. Facturen ontbreken. Uitgaven zijn niet meer te reconstrueren. Contracten zijn geheim. Besluiten blijken achteraf discutabel. En een aanzienlijk deel van de administratie blijkt een gatenkaas. Dan volgt normaal gesproken een onderzoek. In Nederland noemen we dat verantwoording. In Den Haag noemen we dat kennelijk een parlementaire enquête. Tenminste, dat dacht ik. Maar nu de contouren van het coronaonderzoek zichtbaar worden, ontstaat een merkwaardige indruk. Hoe groter de financiële schade, hoe kleiner de belangstelling. Hoe meer belastinggeld verdween, hoe minder nieuwsgierigheid er bestaat. Nederland gaf tijdens de coronajaren tientallen miljarden euro’s uit. Steunpakketten, teststraten, vaccins, communicatiecampagnes, noodmaatregelen, subsidies, inhuurconstructies en uitvoeringsorganisaties schoten als paddenstoelen uit de grond. Een historische geldstroom. Juist daarom zou je verwachten dat een parlementaire enquête één centrale vraag stelt: Waar is het geld gebleven? Maar dat lijkt niet de hoofdvraag te worden. Ook de economische nevenschade verdient minder aandacht dan je zou verwachten. Tienduizenden ondernemers zagen hun bedrijf stilvallen. Gezinnen verloren inkomen. Leerachterstanden liepen op. Zorg werd uitgesteld. Mentale problemen namen toe. De maatschappelijke rekening loopt nog jaren door. Toch is de belangstelling voor die schade opvallend beperkt. Nog opmerkelijker is wat níet onderzocht wordt. Niet of maatregelen altijd proportioneel waren. Niet welke afwegingen precies zijn gemaakt. Niet welke informatie bewust wel of niet werd gedeeld. Niet waarom kritische vragen jarenlang buiten het debat werden gehouden. En daarmee dreigt deze enquête precies te worden wat veel burgers al vrezen: Commissieleden die niet gewend zijn hun nek uit te steken en geen relevante vragen stellen. Niet een zoektocht naar waarheid, maar een bevestiging van bestuurlijke rust. Een commissie die onderzoekt zonder intentie diep te graven. Vraagt zonder door te vragen. En concludeert zonder af te rekenen. Want een echte enquête is ingewikkeld. Die volgt het spoor van de feiten, ook als dat uitkomt bij ministers, topambtenaren, adviesorganen of machtige instellingen. Een schijnonderzoek met pseudo-onderzoekers doet het tegenovergestelde. Dat volgt vooral het spoor dat geen risico oplevert. Misschien is dat uiteindelijk de grootste les van de coronajaren. Niet hoe kwetsbaar een samenleving is tijdens een crisis. Maar hoe kwetsbaar de waarheid wordt wanneer de instituties die beslissingen namen vervolgens ook bepalen welke vragen gesteld mogen worden. En dat is waarom veel Nederlanders niet nieuwsgierig zijn naar wat de uitkomst van het onderzoek wordt. Maar wat er buiten het onderzoek gehouden zal worden. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #onderzoek #transparantie #verantwoording