Max von Kreyfelt

Column: BRUTALE, PROTSERIGE LEEGROOF VAN NEDERLAND Max von Kreyfelt Defensie kan bij 3,6 miljard euro aan verplichtingen niet aantonen waarom opdrachten buiten de normale aanbestedingsregels zijn verstrekt. Geen tas met bankbiljetten is zoekgeraakt. Er ontbreekt iets veel belangrijkers: controle op de besteding ervan. Toch verschijnt de politieke leiding voor de camera alsof zij zojuist eigenhandig Europa heeft gered. Nieuwe tanks, drones, raketten en miljarden worden aangekondigd met het enthousiasme van kinderen die speelgoed mogen uitzoeken op kosten van hun ouders. De houding kaarsrecht, de vlaggen gestreken en de mond vol nationale veiligheid. Het is een brutale, protserige vertoning terwijl Nederland financieel en moreel wordt leeggeroofd. De Algemene Rekenkamer constateerde over 2025 voor 4,4 miljard euro aan fouten en onzekerheden. Bij 3,6 miljard daarvan was onvoldoende onderbouwd waarom uitzonderingen op de aanbestedingsregels werden gebruikt. Defensie noemt dat een administratieve onvolledigheid. Natuurlijk. Wanneer een bijstandsmoeder één formulier verkeerd invult, heet dat fraude. Wanneer een ministerie miljarden onvoldoende verantwoordt, ontbreekt er kennelijk slechts een nietje. Aanbestedingsregels bestaan om vriendjespolitiek, overbetaling en bevoordeling te voorkomen. Wie daarvan afwijkt, moet kunnen uitleggen waarom. Defensie kon dat niet. Tegelijkertijd ontbrak een specifiek beleid tegen fraude en corruptie. Meer geld, minder concurrentie en gebrekkige controle: bij iedere gewone organisatie zouden de alarmbellen afbreken. In Den Haag wordt er een vlaggetjesdag van gemaakt. Het contrast is stuitend. Burgers betalen steeds meer voor wonen, energie, boodschappen en zorg. Ouderen wachten op ondersteuning. Jongeren kunnen geen huis vinden. Boeren, ondernemers en zelfstandigen worden bedolven onder regels en belastingen. Voor hen is iedere euro schaars en iedere komma verplicht. Maar zodra het woord ‘veiligheid’ valt, verandert de schatkist in een geldautomaat zonder pincode. Wie vragen stelt, begrijpt de geopolitieke ernst niet. Wie bonnetjes verlangt, helpt vermoedelijk Poetin. En wie wil weten welke bedrijven miljardencontracten kregen en waarom, brengt vanzelfsprekend onze nationale veiligheid in gevaar. Zo wordt het land niet in één spectaculaire roof leeggehaald. Het gebeurt contract voor contract, uitzondering na uitzondering, verpakt in plechtige verklaringen over verantwoordelijkheid. De burger ontvangt de rekening; de leverancier het geld; de minister een fotomoment. Nederland wordt niet uitsluitend beroofd van miljarden. Het wordt beroofd van het recht te controleren wat er met die miljarden gebeurt. En terwijl de politieke pauwen hun defensieveren spreiden, wordt achter het podium de staatskas naar buiten gedragen. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Defensie #Corruptie #Nederland

COLUMN: MASSASURVEILLANCE? BEGIN BIJ DE MACHT Max von Kreyfelt De overheid wil alles van u weten. Waar u bent. Wat u koopt. Met wie u praat. Welke websites u bezoekt. Waarom u dinsdag €47,80 contant opnam. Straks registreert men ook waarom u nors keek bij uw belastingaanslag. Dat heet geen massasurveillance, maar veiligheid. In Den Haag krijgt ieder digitaal wurgtouw een vriendelijke naam. De controlefuik heet een wallet. Het persoonsdossier heet dienstverlening. De enkelband heet digitale identiteit. Wie bezwaar maakt, heeft iets te verbergen. Test het systeem eerst waar de macht zit: bij het establisment. Geef iedere topambtenaar, minister, Kamerlid en ambassadeur een volgapp en camera. Bewaar hun telefoongesprekken, appjes, declaraties, lobbycontacten en besloten diners. Niet uit wantrouwen. Voor hun eigen veiligheid. Een algoritme onderzoekt waarom kritische rapporten verdwijnen, bevriende adviesbureaus miljoenenopdrachten krijgen en verkiezingsbeloften na de stembus overlijden. Zo zien we welke politicus ’s middags over onafhankelijk beleid spreekt en ’s avonds bij een lobbyist aanschuift. Ook diplomaten doen mee. Registreer welke ambassadeur aast op een buitenlandse functie. Leg vast welke afspraken achter gesloten deuren worden gemaakt en waarom ongelezen verdragen dringend ondertekend moeten worden. Voer een sociaal kredietsysteem in. De Kamer verkeerd informeren: vijftig punten eraf. Geheime appjes wissen: honderd punten. Een verkiezingsbelofte breken: digitaal paspoort geblokkeerd. Een burger vermorzelen in een computermodel en daarna mompelen over “de menselijke maat”: drie maanden geen dienstauto. Een mislukt ICT-project? Geen bedrijfsrestaurant. Miljarden kwijt? Geen Promotie, Gezichtsherkenning lijkt mij nuttig. Zo zien we welke bestuurder na een parlementaire enquête weer door de draaideur komt. Zelfde gezicht. Nieuwe functie. Hoger salaris. Geen actieve herinnering. Ik hoor de bezwaren al. Algoritmen maken fouten. Gegevens kunnen worden misbruikt. Permanente controle veroorzaakt angst. Diplomatiek verkeer moet vertrouwelijk blijven. Politici moeten vrij kunnen spreken. Kijk eens aan. Zodra het hun eigen telefoon, agenda en bankrekening betreft, ontdekken de beroepscontroleurs de privacy en de rechtsstaat. De burger is voor Den Haag geen mens, maar een burgerservicenummer met een betaalrekening. Over hem mag alles worden verzameld. Maar rond ambtenaren, politici en diplomaten gaat het gordijn dicht. Daar heet geheimhouding zorgvuldigheid, achterkamertjesoverleg landsbelang en de doofpot bestuurlijke rust. Dus doe het. Maak van ministeries, parlement en ambassades tien jaar lang een digitaal aquarium. Camera’s aan. Telefoons open. Lobbyisten registreren. Geldstromen volgen. Memo’s opsporen. Wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen. En wie binnen de macht daarvan schrikt, begrijpt dan wat hij de burger aandoet. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Massasurveillance #Privacy #DigitaleIdentiteit

Column: UW KIND IS GESELECTEERD Max von Kreyfelt De Nederlandse krijgsmacht heeft te weinig mensen. Dat is vervelend, vooral voor een regering die internationaal graag vooroploopt, zolang anderen het zware werk doen. Daarom komen minister Dilan Yeşilgöz en staatssecretaris Derk Boswijk met het Dienmodel: een bestuurlijke sorteermachine waarmee jongeren stap voor stap richting uniform worden geleid. Natuurlijk begint alles vrijwillig. In Den Haag begint dwang altijd vrijwillig. Eerst ontvangt de jongere een vriendelijke enquête. Daarna wordt de enquête verplicht. Vervolgens worden ook het gesprek, de selectie en de medische keuring verplicht. Alleen het daadwerkelijk aantrekken van de kistjes blijft dan nog even vrijwillig. Tot de regering vaststelt dat de “internationale veiligheidssituatie” verder is verslechterd. Dan kan ook de opkomst worden afgedwongen. Zo rolt de overheid een bevel tegenwoordig uit als een telefoonabonnement. De eerste maand gratis, daarna zit uw kind eraan vast. Niet alle jongeren worden opgeroepen. Alleen degenen die Defensie nodig heeft. Dat heet selectieve dienstplicht. Wie selecteert? Op grond waarvan? En vooral: welke jongeren zullen wonderlijk genoeg nooit door het algoritme worden aangewezen? De kinderen van ministers, hoge ambtenaren, partijvoorzitters, wapenlobbyisten en talkshowstrategen zullen ongetwijfeld over zeldzame medische afwijkingen beschikken. Een zwakke rug door het dragen van hun privileges, vermoedelijk. Nederland heeft decennialang kazernes gesloten, materieel verwaarloosd en militairen als sluitpost behandeld. Nu blijkt de krijgsmacht te klein en wordt de rekening niet naar de verantwoordelijke bestuurders gestuurd, maar naar jongeren die nog bezig zijn hun leven op te bouwen. Dezelfde generatie die geen huis kan betalen, wordt straks misschien wel geschikt bevonden om een loopgraaf te betrekken. Dat betekent niet dat zij automatisch naar Oekraïne worden gestuurd. Dat staat niet in het plan. Maar wie mensen verplicht selecteert, keurt en oproept, bouwt wel degelijk de infrastructuur waarmee een regering later over hun inzet kan beslissen. De principiële vraag begint daarom niet pas bij de grensovergang. Zij begint bij de keuringsarts. Een land mag zich verdedigen. Een krijgsmacht is noodzakelijk. Maar politici die offers vragen, moeten eerst eerlijk vertellen welk land wordt verdedigd, tegen welke concrete dreiging en met welk doel. “Onze vrijheid” is geen blanco cheque waarop bewindslieden naar believen de levens van andermans kinderen kunnen invullen. Vrijheid bescherm je niet door jongeren langzaam aan dwang te laten wennen. En vrede verdedig je niet met bestuurders die zelf nooit dichter bij een loopgraaf komen dan de zandbak van een NAVO-receptie. Wie oorlogspolitiek bedrijft, mag als eerste worden gekeurd. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Nederland #Jongeren #Defensie

Column: Vandaag ben ik jarig Max von Kreyfelt Vandaag ben ik jarig. Een verjaardag die dit jaar minder vanzelfsprekend voelt dan anders. In januari kreeg ik een herseninfarct. Alsof mijn hoofd, dat zich doorgaans vooral bezighoudt met politiek, media en bestuurlijke dwaasheid, plotseling besloot zelf breaking news te worden. Daarna volgde mijn fietsongeluk tijdens een afdaling in Luxemburg. Opnieuw werd mijn hoofd onderwerp van medische zorg, ditmaal met een directheid die zelfs mijn scherpste columns niet bereiken. Het lichaam beschikt over een merkwaardig gevoel voor timing. Net wanneer je plannen maakt, een camper koopt en denkt dat de wereld op je wacht, trekt het zonder overleg aan de noodrem. Wat mij in deze maanden bijzonder heeft geraakt, is de enorme betrokkenheid van mijn volgers, lezers en sympathisanten. De berichten, telefoontjes, praktische hulp en oprechte belangstelling kwamen soms van mensen die ik persoonlijk nauwelijks ken, maar die zich kennelijk al jarenlang met mijn werk verbonden voelen. Dat is een vorm van rijkdom die niet op een bankrekening verschijnt en toch onbetaalbaar blijkt wanneer het leven plotseling wankelt. Daarvoor wil ik jullie vandaag bedanken. Niet alleen voor de steun na mijn herseninfarct en het fietsongeluk, maar ook voor de dagelijkse betrokkenheid bij de onderwerpen die ik aansnijd. Voor het lezen, reageren, delen, tegenspreken en soms hartgrondig met mij oneens zijn. Zelfs verontwaardiging is een teken dat woorden nog ergens terechtkomen. Het echte faillissement van een columnist is niet kritiek, maar stilte. Mijn columns gaan vaak over macht, hypocrisie, bestuurlijk falen en de wonderlijke Haagse gewoonte om problemen eerst te veroorzaken en daarna een commissie te benoemen die onderzoekt waarom de burger zo boos is. Dat levert niet altijd vrienden op. Wel lezers die begrijpen dat democratie zonder tegenspraak verandert in een persconferentie met vooraf goedgekeurde vragen. Ook de mensen over wie ik schrijf, dragen bij aan mijn werk. Soms door te reageren, vaker door precies datgene te doen waarvan je als columnist denkt: dit kan ik zelf niet satirischer verzinnen. Mijn dankbaarheid strekt zich daarom zelfs uit tot de politieke en bestuurlijke hofleveranciers van mijn columns. Zonder hun onvermoeibare inzet zou mijn toetsenbord aanzienlijk meer rust krijgen. Vandaag vier ik dus niet alleen dat ik opnieuw een jaar verder ben. Ik vier dat ik er nog ben, dat ik nog schrijf en dat jullie nog lezen. Een mens ontdekt pas hoe groot zijn kring werkelijk is wanneer hij zelf even niet meer stevig in het midden kan staan. Dank voor jullie betrokkenheid. Jullie hebben mij niet alleen gevolgd, jullie hebben mij mede overeind gehouden. #verjaardag #dankbaarheid #columnist

COLUMN: HET POLITIEKE STOCKHOLMSYNDROOM Max von Kreyfelt De Nederlandse burger wordt al jaren gegijzeld en verdedigt inmiddels zijn bewakers. Dat is het politieke stockholmsyndroom: hoe harder de overheid knijpt, hoe dankbaarder een deel van de bevolking reageert wanneer zij even loslaat. De belasting gaat omhoog, maar gelukkig minder dan aangekondigd. De energierekening explodeert, maar er komt misschien compensatie. De woningmarkt stort vast, maar de minister belooft een loket. Iedere klap wordt gevolgd door een folder over hulp. De gijzelnemer heet daarom geen gijzelnemer, maar overheid. Het losgeld heet belasting. De bewaking heet veiligheid en het dagelijkse dreigement wordt gebracht door een deskundige die bij de publieke omroep uitlegt dat strengere maatregelen helaas onvermijdelijk zijn. Veel burgers knikken. De overheid zal het wel weten. Wanneer een ministerie miljarden verspilt, verdedigen zij de goede bedoelingen. Wanneer een uitvoeringsdienst mensen vermorzelt, wijzen zij op de ingewikkelde regelgeving. Wanneer documenten verdwijnen, herinneren zij eraan dat bestuurders ook maar mensen zijn. De burger toont meer begrip voor de macht dan de macht ooit voor de burger heeft getoond. Dat is geen vertrouwen meer. Het is emotionele afhankelijkheid. Men vreest dat zonder de vertrouwde partijen chaos uitbreekt, alsof die chaos niet juist onder hun toezicht is ontstaan. De huizen zijn onbetaalbaar, de zorg loopt vast, het onderwijs zakt weg en de overheid kan haar eigen ICT niet openen zonder drie consultants en een noodkrediet. Toch wordt iedere buitenstaander te riskant genoemd. De cipier heeft tenminste bestuurlijke ervaring. De media onderhouden deze merkwaardige verkering. Iedere avond verschijnt dezelfde kring van politici, oud-politici en beleidsvriendelijke duiders om te vertellen dat het systeem onder druk staat door de mensen die er kritiek op hebben. Nooit door degenen die het besturen. De brandweercommandant staat rokend naast het uitgebrande huis en waarschuwt voor burgers met lucifers. Wie zegt dat de overheid is gegijzeld door partijen, adviesclubs, lobbyisten en gesubsidieerde belangenorganisaties, krijgt te horen dat hij het vertrouwen in de instituties ondermijnt. Alsof vertrouwen een nationale plicht is en geen resultaat van behoorlijk gedrag. Het politieke stockholmsyndroom eindigt zodra de burger ophoudt dankbaar te zijn voor kruimels van zijn eigen brood. Zodra hij beseft dat publieke diensten geen gunsten zijn, ministers geen voogden en belastinggeld geen particulier bezit van de staat. De overheid hoeft niet te worden vernietigd. Zij moet worden bevrijd uit handen van degenen die haar gebruiken als banenmachine, pinautomaat en morele kansel. De eerste stap is eenvoudig: stop met medelijden hebben met de gijzelnemer. Hij heeft de sleutel. U betaalt alleen nog steeds voor de cel. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1  #Politiek #Vertrouwen #Samenleving

Column: Deskundigen gezocht, kennis ongewenst Max von Kreyfelt Wie tegenwoordig een talkshow bekijkt, zou kunnen denken dat deskundigheid besmettelijk is geworden. De wetenschapper verdwijnt uit beeld. Zijn stoel wordt ingenomen door de bekende Nederlander: iemand die weinig van het onderwerp hoeft te weten, zolang heel Nederland maar weet wie hij is. Tijdens corona mocht Famke Louise bij Jinek aanschuiven om het gezondheidsbeleid te bespreken. Tegenover haar zat ic-arts Diederik Gommers, die jarenlang geneeskunde had gestudeerd. Famke beschikte over iets belangrijkers: een miljoen volgers. Inmiddels is het dagelijkse televisie. Johan Derksen begon als voetbalanalyticus, maar promoveerde zonder examen tot nationaal orakel over immigratie, oorlog, klimaat, politiek en volksgezondheid. Jack van Gelder volgde dezelfde spoedcursus. Wie jarenlang verslag deed van buitenspel, kan kennelijk ook uitleggen waarom Europa instort. Bram Moszkowicz was strafpleiter en mag daardoor meepraten over ongeveer alles waarvoor geen voetbalcommentator beschikbaar is. Angela de Jong beoordeelde televisieprogramma’s en werd vervolgens zelf een televisieprogramma: permanent aanwezig om Nederland te vertellen wat Nederland van Nederland moet vinden. Wierd Duk bezit als journalist kennis van Rusland en Duitsland, maar wordt eveneens ingezet als duider van de complete beschaving. Het probleem is niet dat deze mensen een mening hebben. Het probleem is dat televisie, bekendheid als deskundigheid presenteert. Aan tafel verdwijnt het verschil tussen iemand die twintig jaar onderzoek deed en iemand die twintig minuten door de redactie werd bijgepraat. Een echte deskundige is bovendien lastig. Die zegt dat cijfers onvolledig zijn, dat oorzaak en gevolg niet hetzelfde zijn en dat zekerheid ontbreekt. Daarmee maak je geen opgewonden aankondiging. De vaste tafelgast krijgt drie gesprekspunten, trekt een ernstig gezicht en levert vóór het reclameblok een conclusie. De hoofdredacteur van Nieuws van de Dag erkende dat feiten aan talkshowtafels ondergeschikt zijn geraakt aan meningen. Presentatoren Malou Petter en Art Rooijakkers vertrokken toen het programma nadrukkelijker voor opinie koos. Het antwoord van de televisiewereld was voorspelbaar: nog meer opiniemakers uitnodigen om uit te leggen dat er niets aan de hand was. Misschien willen echte deskundigen zich minder beschikbaar stellen. Meestal omdat zij niet als wetenschappelijk kamerplantje naast een vooraf geschreven conclusie willen zitten. Wie nuance aanbrengt, bederft het format. Wie de gewenste boodschap bevestigt, mag volgende week terugkomen. De mainstreammedia hebben deskundigen niet afgeschaft. Ze bewaren er meestal nog één voor de geloofwaardigheid. Daaromheen zetten ze vier bekende hoofden die het onderzoek mogen overschreeuwen. De stoel is nog dezelfde. Alleen wordt kennis doorgeschoven naar de reservebank. Tijd voor een NPO boete, 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #media #deskundigheid #opinie

Column: Halveer hun salaris Max von Kreyfelt Laten we de salarissen van ministers, Kamerleden en hoge ambtenaren halveren. Niet als straf, maar als wetenschappelijk experiment. Dan ontdekken we eindelijk wie werkelijk voor de publieke zaak werkt en wie het publieke belang vooral aantrekkelijk vindt wanneer er maandelijks een vorstelijk bedrag tegenover staat. Volgens de gebruikelijke verdediging moeten bestuurders goed worden betaald omdat we anders geen kwaliteit aantrekken. Een interessante redenering, gezien de kwaliteit die we mét deze salarissen hebben aangetrokken. Nederland betaalt de hoofdprijs en ontvangt daarvoor toeslagenaffaires, zoekgeraakte bonnetjes, onleesbare wetten, onhaalbare klimaatplannen, ontspoorde ICT-projecten en bewindslieden die na iedere ramp verklaren dat zij “het proces tegen het licht zullen houden”. Voor minder geld kunnen ze het nauwelijks slechter doen. De topambtenaar schrijft nota’s waarin gewone mensen “doelgroepen” heten, problemen “uitdagingen” en mislukkingen “leerpunten”. De minister leest die nota voor, het Kamerlid stelt er een ingestudeerde vraag over en vervolgens verschijnt er een extern adviesbureau om uit te zoeken waarom niemand meer vertrouwen heeft in de overheid. Iedereen verdient uitstekend. Behalve de burger die de rekening ontvangt. Halvering van de salarissen zou bovendien een prachtige bestuurlijke zuivering opleveren. Wie onmiddellijk vertrekt, zat er kennelijk niet uit idealisme. Wie blijft, krijgt eindelijk geloofwaardigheid wanneer hij verpleegkundigen, politieagenten, leraren en gepensioneerden uitlegt dat iedereen een offer moet brengen. Nu wordt soberheid uitsluitend aanbevolen door mensen die er zelf ruim boven wonen. Natuurlijk zal men waarschuwen dat talent naar het bedrijfsleven verdwijnt. Laat het gaan. Misschien kan dat talent daar een paar formulieren ontwerpen waarmee het bedrijf zonder jurist een subsidie kan aanvragen. Bovendien blijkt de draaideur tussen overheid, consultancy en lobby nu al uitstekend gesmeerd. Veel bestuurders beginnen hun loopbaan in dienst van het algemeen belang en eindigen toevallig bij een onderneming die bijzonder veel belang had bij hun algemene dienst. Wie werkelijk capabele mensen wil, moet niet alleen naar salaris kijken, maar naar karakter, kennis en aantoonbare resultaten. Een loodgieter die iedere leiding verkeerd aansluit, wordt niet behouden door zijn tarief te verdubbelen. Alleen in Den Haag heet dat bestuurlijke ervaring. Dus halveer die salarissen. Koppel de andere helft aan prestaties: uitvoerbare wetten, minder bureaucratie, tijdige openbaarheid, sluitende begrotingen en herstel van gemaakte fouten. Dat wordt lastig, want verantwoordelijkheid is in Den Haag iets wat men collectief draagt, zodat niemand haar persoonlijk hoeft te voelen. Hopelijk verliezen we dan die blatende carrièrepolitici en beroepsambtenaren. Dat is geen risico. Dat is rendement. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Salarisverlaging #Bestuur #PubliekBelang

Column: Dertig seconden democratie van Giselle van Cann Max von Kreyfelt Giselle van Cann hoofdredacteur NOS had dertig seconden nodig om de Duitse verkiezingsuitslag journalistiek te fatsoeneren. Friedrich Merz, de grote verliezer, mocht in het journaal de remigratieplannen van de AfD vergelijken met de etnische zuiveringen uit de jaren veertig. Een maximale beschuldiging in minimale zendtijd. Kort genoeg om geen vragen te hoeven beantwoorden, lang genoeg om miljoenen kijkers duidelijk te maken wie er volgens Hilversum deugt en wie niet. Alice Weidel, de grote winnaar, hield die ochtend een speech die in Duitsland onmiddellijk volop werd besproken. Wat zij precies zei, hoe haar aanhang reageerde en waarom zoveel Duitsers haar partij steunen? De Nederlandse televisiekijker hoefde het niet te weten. De NOS had de democratie alvast voor hem samengevat: Merz mocht waarschuwen, Weidel mocht verdwijnen. Dat heet kennelijk onafhankelijke nieuwsvoorziening. De journalistieke truc is even eenvoudig als effectief. Je hoeft een politicus niet letterlijk te verbieden. Je laat hem gewoon niet zien. Vervolgens geef je zijn tegenstander dertig seconden om hem met de donkerste periode uit de Europese geschiedenis te verbinden. Geen context, geen wederhoor, geen fragment uit de winnende toespraak. Alleen het keurmerk van de staatsomroep: deze man waarschuwt, die vrouw bedreigt. Nog geen etmaal eerder werd het verwijderen van een omroep uit het publieke bestel verdedigd met plechtige verwijzingen naar journalistieke normen. Betrouwbaarheid! Zorgvuldigheid! Evenwichtigheid! De woorden rolden door Den Haag alsof daar zojuist de Tien Geboden voor redacties waren ontdekt. Maar wanneer de NOS zelf selecteert, weglaat en politiek inkleurt, heet het ineens “redactionele vrijheid”. Bij een ongewenste omroep is een omissie een bedreiging van de rechtsstaat. Bij de NOS is dezelfde omissie gewoon een professionele keuze van de eindredacteur. Niemand verlangt dat ieder journaal een Duitse verkiezingsavond integraal uitzendt. Wel mag van een publieke nieuwsorganisatie worden verwacht dat zij de kijker informeert in plaats van opvoedt. Als de verliezer mag vertellen waarom de winnaar gevaarlijk is, moet de winnaar minstens hoorbaar kunnen maken waarvoor zij zelf zegt te staan. Anders is het politieke montage. Waar blijven nu de verontwaardigde Kamerleden, mediabestuurders en hoeders van de journalistieke code? Waar zijn de onderzoeken, aangiftes en verontruste hoofdredactionele verklaringen? Of geldt die code alleen voor omroepen die uit de publieke zandbak moeten worden verwijderd? De NOS bracht geen nieuws over de Duitse winnaar. De NOS beschermde Nederland tegen het ongemak haar te moeten horen. Nederland moet beschermd voor Giselle van Cann Dertig seconden Merz. Nul seconden Weidel. Zo ziet censuur eruit wanneer ze een net jasje draagt en om acht uur begint. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? max1909.backme.or #journalistiek #democratie #censuur

Column: Als Hugo gaat praten, rollen de koppen: Max von Kreyfelt Wanneer Hugo de Jonge werkelijk gaat praten, zou het zomaar kunnen dat ze bij Binnenlandse Zaken alvast verhuisdozen bestellen. Niet voor Hugo. Voor de mensen die achter de schermen jarenlang deden wat in Den Haag zo elegant communicatie heet, maar wat steeds vaker verdacht veel lijkt op regie van beeldvorming, informatie en politieke schade. De coronaverhoren zijn daarom interessanter dan de vraag of Hugo zich een appje uit 2020 nog kan herinneren. De echte vraag is: wie organiseerde het systeem rond de minister? Want een minister verzint niet iedere ochtend zelf welke journalist moet worden bijgepraat, welke Kamervraag gevaarlijk is, welke formulering politiek bruikbaar blijft en welke informatie beter nog even door de bestuurlijke wasstraat kan. Daar bestaan afdelingen voor. Communicatieafdelingen, woordvoerders, strategen, beleidsdirecties en ambtenaren die precies weten dat informatie macht is. Geef de Kamer alles en je hebt democratie. Geef haar precies genoeg en je hebt politiek management. En dáár kan Hugo gevaarlijk worden. Want De Jonge kent het apparaat. Hij kent de vergaderingen, de telefoontjes, de appgroepen, de ambtelijke lijnen en de mensen die hem adviseerden over wat hij moest zeggen, wanneer hij moest zwijgen en hoe een probleem moest worden verpakt. Zolang hij zegt: “Dat herinner ik mij niet”, slaapt bestuurlijk Den Haag uitstekend. Maar stel dat hij zich ineens dingen gaat herinneren. Wie gaf opdracht? Wie wist ervan? Wie adviseerde wat? Wie hield informatie tegen? Wie bepaalde de communicatiestrategie? Wie besloot dat politieke schade belangrijker was dan maximale openheid? Dan verandert een verhoor plotseling in een estafette van verantwoordelijkheid. Hugo wijst naar een directeur-generaal. Die wijst naar een beleidsdirectie. De beleidsdirectie wijst naar communicatie. Communicatie verwijst naar de politieke leiding en voordat de koffie koud is, blijkt iedereen slechts uitgevoerd te hebben wat iemand anders vermoedelijk bedoeld had. Het bekende Haagse perpetuum mobile: verantwoordelijkheid wordt eindeloos doorgegeven zonder ooit ergens aan te komen. Daarom zou een werkelijk sprekende Hugo interessanter zijn dan honderd uur parlementaire reconstructie. Niet omdat daarmee automatisch strafbare feiten zijn bewezen. Wel omdat eindelijk zichtbaar kan worden hoe de bestuurlijke machine achter de politieke façade functioneerde. De minister was het gezicht. Maar achter ieder gezicht stond een apparaat. En misschien is dat wel de grootste angst in Den Haag: niet dat Hugo de Jonge wordt ontmaskerd, maar dat hij besluit zichzelf te redden door precies te vertellen wie hem hielpen Hugo de Jonge te zijn. Dan rollen misschien niet onmiddellijk de koppen. Maar bij de intrigeafdelingen kunnen ze voor de zekerheid alvast hun appgeschiedenis wissen. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #HugoDeJonge #Politiek #Democratie

Column: De chronische kleuter in het Torentje Max von Kreyfelt Rob Jetten is minister-president van Nederland. Alleen die zin heeft al iets van een schooltoneelstuk waarbij de meester ziek is en het brutaalste jongetje zijn stropdas heeft omgedaan. Daar staat hij dan. Negenendertig jaar, permanent opgewekt en met het gezag van iemand die bij ProRail ooit mocht vertellen dat de trein niet rijdt, maar dat de reiservaring centraal blijft staan. Inmiddels bestuurt hij het land op dezelfde manier: Nederland komt nergens aan, maar de presentatie ziet er verzorgd uit. Jetten kijkt alsof hij zojuist een compliment van de communicatieafdeling heeft gekregen. Zelfs wanneer hij offers aankondigt, verschijnt het tevreden glimlachje van een leerling die het woord ‘verantwoordelijkheid’ foutloos heeft uitgesproken. Je verwacht ieder moment een sticker op zijn jasje: goed gedaan, Rob. Het is niet dat hij jong is. Het probleem is dat hij nooit de indruk wekt volwassen te zijn geworden. Zijn politieke taal bestaat uit kindervoeding. Bezuinigingen worden noodzakelijke keuzes. Machtsoverdracht aan Brussel heet samenwerking. Meer geld naar defensie is investeren in vrede. En wanneer de burger erop achteruitgaat, gebeurt dat om samen vooruit te komen. Jetten liegt niet eens overtuigend. Hij gelooft zichtbaar in de folder. Zijn loopbaan is een tocht langs instellingen waar verantwoordelijkheid voortdurend wordt doorgegeven: gemeenteraad, ProRail, Tweede Kamer, klimaatminister en daarna rechtstreeks naar het Torentje. Een bestuurlijke peuterspeelzaal met telkens een groter klimrek. Nergens hoefde hij lang genoeg te blijven om de rommel zelf op te ruimen. Daarom is hij zo geschikt. Een premier met levenservaring zou vragen stellen. Wie heeft dit besloten? Waarom moet Nederland betalen? Wat krijgt de burger terug? Kan Brussel ook eens naar ons luisteren? Zulke vragen vertragen de doorstroming en kunnen bovendien zelfstandig denken veroorzaken. Jetten heeft daar geen last van. Hij ontvangt beleid zoals een kind een kleurplaat ontvangt: enthousiast, zonder naar de herkomst te vragen en vastbesloten binnen de Europese lijntjes te blijven. Zijn kabinet heeft 66 van de 150 Kamerzetels. Geen meerderheid, nauwelijks draagvlak, maar wel een premier die spreekt alsof het volk hem unaniem heeft aangewezen. Dat is zijn talent: zelfs een politiek tekort presenteert hij als vernieuwend leiderschap. Het ambt wordt zo ontmanteld. De ideale premier is een vriendelijke presentator die besluiten uitlegt zonder ooit te verraden wie ze werkelijk heeft genomen. Rutte maakte van het Torentje een verkoopkantoor. Jetten heeft er een kinderopvang van gemaakt. Hij is geen politieke vergissing, maar het eindproduct van een systeem dat volwassen leiders gevaarlijker vindt dan gehoorzame kleuters. Nederland heeft nog altijd een minister-president. Alleen moet iemand hem straks wel op tijd komen vervangen. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Nederland #Politiek #Leiderschap

Column: De beschaafde liquidatie Max von Kreyfelt Pim Fortuyn werd op 6 mei 2002 vermoord door Volkert van der Graaf. Voor een politieke opdrachtgever is nooit bewijs gevonden. Den Haag ontdekte daarna dat een politieke opstand ook zonder kogels kan worden geliquideerd. Dat oogt democratischer en scheelt complottheorieën. In 2026 richt een liquidatieproject op. Project 2029 lijkt precies voor dat doel uit de Haagse kraamkamer te zijn getrokken. Het moet niet links bestrijden, Nederland bevrijden of de macht van Brussel breken. Het moet voorkomen dat de electorale opmars van FVD uitgroeit tot werkelijke politieke macht. Daarvoor wordt Mona Keijzer uit de bestuurlijke vitrinekast gehaald. Zij moet de frisse buitenstaander spelen, hoewel ze al zo lang deel uitmaakt van het politieke meubilair. Keijzer belooft een nieuw rechts geluid. Dat is vertederend. Het CDA heeft kennelijk besloten zichzelf opnieuw uit te vinden door een voormalige CDA’er een andere verpakking te geven. Een beetje BBB-groen op het doosje, een flinke foto van Mona erop en klaar is de revolutie. Rond Project 2029 ruikt alles naar dezelfde vertrouwde politieke kringloop. Oude bestuurders noemen zichzelf vernieuwers, partijmedewerkers veranderen in onafhankelijke denkers en mensen die jarenlang hielpen het systeem te onderhouden komen nu uitleggen hoe dapper zij het gaan bestrijden. De pyromaan presenteert zich als brandpreventie-expert. Wierd Duk, de integriteit-makelaar, mag ondertussen de komst van de nieuwe verlosser aankondigen. Keijzer zou tientallen zetels kunnen halen. Natuurlijk. In Den Haag worden verkiezingsuitslagen alvast geschreven voordat de kiezer heeft begrepen dat hij ergens enthousiast over moet zijn. Het mechanisme is eenvoudig. FVD groeit, dus verschijnt er een keurige opvangbak voor kiezers die verandering willen, maar door de media geleerd hebben dat Forum eng is. Project 2029 mag dezelfde onderwerpen benoemen en dezelfde zorgen herkennen, zolang iedere wezenlijke breuk uitblijft. De toon wordt rebels, de uitkomst betrouwbaar. Dat is de moderne politieke liquidatie. Geen bloed op het asfalt, maar stemmen in een opvangreservoir. Geen moordwapen, maar een mediacampagne. Geen dader die wordt afgevoerd, maar consultants die elkaar na afloop feliciteren met de geslaagde verbreding van rechts. FVD hoeft niet verboden of verslagen te worden. Het hoeft slechts klein genoeg te blijven. Beproefd bij de alternatieve media. Daarvoor verdeel je de kiezer over steeds nieuwe partijen, waarna dezelfde bestuurlijke klasse hoofdschuddend vaststelt dat rechts zo hopeloos versnipperd is. Wat een succesvol NCTV beleid. Project 2029 is daarom geen bedreiging voor het bestel. Het is het afweersysteem van dat bestel. Mona Keijzer wordt niet gelanceerd om de macht te breken, maar om de klap van de groeiende FVD-aanhang op te vangen voordat die het Binnenhof bereikt. Fortuyn werd door een mens geliquideerd. Bij FVD probeert men het met de kiezer te liquideren. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1  #Politiek #Democratie #Nederland

Column: Is Mark Rutte een landverrader? Max von Kreyfelt Juridisch niet. Het Wetboek van Strafrecht kent geen artikel voor een premier die het land veertien jaar bestuurt alsof het een tijdelijk filiaal is op weg naar een betere functie. Ambitie is niet strafbaar. Zelfs niet wanneer de belastingbetaler de sollicitatiekosten betaalt. Moreel wordt het interessanter. Rutte begon als premier van Nederland en eindigde als secretaris-generaal van de NAVO. Daartussen lag vermoedelijk de langste sollicitatieprocedure uit de Europese geschiedenis. Nederland fungeerde als cv, proeftuin en borgstelling. Wij waren geen land meer, maar een aanbevelingsbrief met twaalf provincies. In Brussel gold Rutte als betrouwbaar. In Washington als bruikbaar. In Den Haag vooral als iemand die precies wist waar de camera stond en opvallend weinig meer wist zodra er een enquêtecommissie verscheen. Onder zijn leiding werden gezinnen door de overheid fijngemalen in de toeslagenaffaire. Groningen mocht verzakken zolang de gaswinning overeind bleef. De woningmarkt werd bevrijd van overheidsbemoeienis en kort daarna ook van gewone Nederlanders. Starters kunnen nog steeds een huis kopen, mits hun ouders dat eerst doen. Rutte bleef erbij lachen. Wie de rekening nooit zelf ontvangt, ontwikkelt vanzelf gevoel voor humor. Na ieder schandaal nam hij verantwoordelijkheid. Dat betekende dat hij het woord zorgvuldig uitsprak, zijn gezicht in de stand staatsman zette en iemand anders liet aftreden. Burgers verloren hun huis, inkomen of gezondheid. Mark verloor soms een staatssecretaris. Een bestuurder moet tenslotte ook offers brengen. Zijn geheugen hielp hem daarbij uitstekend. Internationale afspraken bleven glashelder; binnenlandse missers verdwenen achter een gebrek aan actieve herinnering. Een wonderlijke neurologische aandoening waarbij vooral belastende informatie wordt gewist en toekomstige topfuncties feilloos worden opgeslagen. Ook de democratie werd onder Rutte gemoderniseerd. Besluiten werden eerst genomen, waarna het parlement er uitvoerig over mocht debatteren. Dat gaf Kamerleden het warme gevoel dat zij invloed hadden zonder het risico dat er werkelijk iets veranderde. Democratie als kinderzitje: u mag meesturen, maar het stuur zit niet vast aan de wielen. Een ouderwetse landverrader verkocht staatsgeheimen aan de vijand. Rutte was veel moderner. Hij maakte nationale belangen onderhandelbaar, leverde zeggenschap in en noemde dat Europese volwassenheid. Nederland mocht overal aan tafel zitten, meestal dicht bij de plek waar de rekening werd neergelegd. Niets werd opgegeven. Alles werd gedeeld. Soevereiniteit werd gedeeld. Schulden werden gedeeld. Risico’s werden gedeeld. Alleen de promotie bleef persoonlijk bezit. Daarna kwam de NAVO. De man die vier kabinetten overeind hield door te doen alsof zij nog leefden, mocht voortaan het Westen bijeenhouden. Alsof je een begrafenisondernemer tot cardioloog benoemt vanwege zijn ruime ervaring met stilgevallen patiënten. Dus nee, juridisch is Mark Rutte geen landverrader. Daarvoor ontbreken een vonnis, een officieel aangewezen vijand en vermoedelijk een correct ingevuld formulier in drievoud. Maar wanneer een premier zijn land gehavend achterlaat, internationaal wordt beloond voor zijn betrouwbaarheid en onderweg zelf vrijwel onbeschadigd blijft, dringt zich toch een ongemakkelijke vraag op: aan wie was hij eigenlijk zo betrouwbaar? Misschien heeft Mark Rutte Nederland nooit verraden. Misschien zag hij het eenvoudig als de vertrekhal. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1  #MarkRutte #Politiek #Nederland

Met 65 kilometer per uur een Luxemburgse berg af, de verkeerde voorrem te hard inknijpen en vervolgens ontdekken dat zwaartekracht geen gevoel voor nuance heeft. Ditmaal leverde dat een harde landing en een ziekenhuisbed op. De Europese reis gaat voorlopig even horizontaal verder. De nieuwe lijst is : gebroken oogkas en neusholte #Luxembourg #TravelAdventures #InjuryRecovery

Column: De ene helft houdt de andere in de gaten Max von Kreyfelt George Orwell vergiste zich op één belangrijk punt. Hij dacht dat Big Brother personeel nodig zou hebben. In 1984 keek de staat via beeldschermen mee. Er waren geheime diensten, verklikkers en ambtenaren met sombere jassen. Een kostbare operatie. Dat kan tegenwoordig efficiënter. De ene helft van de bevolking controleert vrijwillig de andere helft. Onbetaald. Iedereen is toezichthouder geworden. De buurman beoordeelt uw afvalscheiding, de collega uw woordkeuze en de voorbijganger fotografeert uw verkeerd geparkeerde auto. Op sociale media draaien permanent volksrechtbanken waarin het bewijs doorgaans arriveert nadat het vonnis al is uitgesproken. De moderne verklikker hoeft niet meer naar een loket. Hij heeft een meldknop. Dat maakt hem geen verklikker, natuurlijk. Hij is bezorgd. Hij bewaakt de sociale veiligheid, bestrijdt desinformatie of helpt mee aan een inclusieve omgeving. Vroeger fluisterde men achter gordijnen. Nu publiceert men de beschuldiging inclusief schermafbeelding en morele verheffing. De overheid hoeft slechts de juiste woorden beschikbaar te stellen. Ongepast. Onveilig. Schadelijk. Radicaal. Zodra het etiket is aangebracht, neemt de bevolking het onderzoek over. Wie nog vragen stelt, bevestigt daarmee zijn verdachte houding. Zo controleert vijftig procent de andere vijftig procent. Welke helft waartoe behoort, wisselt per onderwerp. Bij klimaat controleert de ene buurman uw houtkachel. Bij gezondheid telt de andere uw vaccinaties. Op kantoor registreert iemand uw grap en op internet houdt een onbekende bij welke berichten u ooit leuk vond. We zijn tegelijk cipier en gevangene. Dat is bestuurlijk bijzonder voordelig. De mooiste gevangenis is immers niet die met de hoogste muur, maar die waarin de bewoners elkaar beletten te ontsnappen. Geef iedereen een camera, een morele code en een klein gevoel van macht, en er hoeft nergens meer een bewaker te staan. Big Brother werd daardoor overbodig. Hij hoefde ons niet te onderwerpen. Hij hoefde alleen maar een samenleving te bouwen waarin toezicht werd verkocht als verantwoordelijkheid en verraad als betrokkenheid. Orwell schreef dat Big Brother naar u keek. Hij kon niet voorzien dat wij uiteindelijk voor hem zouden invallen. (Orwells ⁠1984⁠) 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1  #BigBrother #SocialeMedia #Toezicht

Column: De paardenbloem versus KWF kankeronderzoek (Ref Robin de Boer) Max von Kreyfelt Er groeit een plantje waar niemand aandacht aan besteedt. De paardenbloem. Gemeenten bestrijden hem. Tuinliefhebbers trekken hem met wortel en al uit de grond. Kinderen blazen de pluizen weg en volwassenen lopen er gedachteloos langs. Een lastig onkruid. Totdat ergens een onderzoeker ontdekt dat een extract uit diezelfde wortel in het laboratorium opmerkelijke effecten laat zien op bepaalde kankercellen. En ineens wordt het stil. Ongemakkelijk stil. Want een paardenbloem heeft één groot nadeel. Hij groeit gratis. Er zit geen octrooi op, marketingcampagne en glimmende productlancering. En vooral geen aandeelhoudersvergadering waarin de kwartaalcijfers met applaus worden ontvangen. Een paardenbloem is economisch buitengewoon onbeleefd. Ondertussen kennen we een andere plant die al ruim vijfenzeventig jaar wél prachtig bloeit. De geldboom. Sinds 1950 trekken collectanten elk jaar langs de deuren. Televisieacties, nalatenschappen, loterijen, sponsorlopen, benefietdiners, subsidies. Jaar na jaar. Decennium na decennium. Mijn reële schatting is 4,5 miljard euro sinds 1950, En steeds opnieuw dezelfde boodschap. “We zijn dichterbij dan ooit.” Dat is een fascinerende slogan. Want “dichterbij” is een elastisch begrip. Na vijfenzeventig jaar kun je er kennelijk nog altijd nét niet zijn. Dat roept vragen op. Geen beschuldigingen. Gewoon vragen. Hoeveel miljard euro hebben Nederlanders sinds 1950 aan kankeronderzoek geschonken? Welke doorbraken zijn rechtstreeks te danken aan dat geld? Hoeveel verdwijnt onderweg in organisaties, campagnes, fondsenwerving en management? En misschien wel de lastigste vraag van allemaal: Hoe wordt eigenlijk besloten welke onderzoekslijnen wél miljoenen krijgen en welke nauwelijks een kans krijgen? Want wetenschap hoort nieuwsgierig te zijn. Niet alleen naar wat winstgevend is. De geschiedenis van de geneeskunde staat vol met ontdekkingen die ooit belachelijk werden gemaakt. Bacteriën veroorzaakten geen maagzweren. Handen wassen was onzin. Maagzweren kwamen door stress. Totdat iemand koppig genoeg was om verder te kijken. Dat is wetenschap. Niet het beschermen van bestaande overtuigingen, maar het testen ervan. Dus nee, niemand hoeft vandaag te beweren dat paardenbloemextract kanker geneest. Dat zou onwetenschappelijk zijn. Maar even onwetenschappelijk is het om nieuwsgierigheid te vervangen door desinteresse. Misschien blijkt de paardenbloem uiteindelijk niets bijzonders. Prima. Maar onderzoek dat nooit wordt gedaan, kan ook nooit iets bewijzen. En misschien is dát wel de mooiste uitvinding van onze tijd. Niet het medicijn. Maar het vermogen om sommige vragen zo lang uit te stellen dat niemand zich nog herinnert waarom ze nooit werden gesteld. De paardenbloem groeit intussen onverstoorbaar verder. Tussen de stoeptegels. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Kankeronderzoek #Paardenbloem #Wetenschap

Column: Wie heeft baat bij de complotdenker? Lisa Loeb is comédienne. Samen met Daniël Paarlberg onderzoekt ze complottheorieën. Ze maakten een podcast, schreven een boek en schuiven aan om uit te leggen waarom mensen erin geloven. Een comédienne als expert. Prachtige ontwikkeling. Vroeger onderzocht een journalist een mogelijk complot. Tegenwoordig legt een comédienne uit waarom u denkt dat er een is. Maar misschien onderzoeken we de verkeerde mensen. Wie heeft eigenlijk belang bij het begrip complotdenker? De burger alvast niet. Die promoveert van iemand met een vervelende vraag tot onderzoeksobject. Stel dat iemand vermoedt dat de overheid informatie achterhoudt. Vroeger dacht een journalist: interessant, laten we die overheid onderzoeken. Nu luidt de vraag: waarom wantrouwt deze burger de overheid? Een subtiel verschil. De overheid verdwijnt uit de verhoorkamer en de burger mag plaatsnemen. Psychologen, sociologen en desinformatie-experts leggen uit hoe angst, onzekerheid en sociale media burgers rare dingen laten denken. Wat de overheid precies heeft uitgespookt, komt later wel. Misschien. Voor instituties is dit comfortabel. Overheden hebben gelogen. Bedrijven verzwegen belangen. Banken manipuleerden. Farmaceutische bedrijven zijn veroordeeld wegens misleiding. Politici hielden informatie achter. Daarom hadden we ooit onderzoeksjournalisten. Watergate begon tenslotte niet met een symposium over mensen die Nixon wantrouwden. Nu hebben we het woord complotdenker. Een schitterende uitvinding. Je hoeft een verdenking niet te weerleggen. Je kunt eerst degene die haar uitspreekt classificeren. Reptielen. 5G. WEF. Corona. Farma. Geheime diensten. Alles in dezelfde grabbelton en flink schudden. De krankzinnigheid van het ene verhaal besmet de geloofwaardigheid van het andere. Zo ontstaat een industrie die niet onderzoekt of instituties de waarheid spreken, maar waarom burgers eraan twijfelen. Wie profiteert daarvan? Iedere machthebber die liever over wantrouwen praat dan over de oorzaak ervan. Dat betekent niet dat Loeb en Paarlberg door iemand zijn gestuurd. Daar is geen bewijs voor. Bovendien levert die beschuldiging vermoedelijk aflevering 61 van De Complottenpiramide op. Niemand hoeft opdracht te geven. Een goed frame werkt vanzelf. Talkshows nemen het over. Universiteiten onderzoeken het. Beleidsmakers spreken over desinformatie. En de journalistieke vraag verandert. Niet meer: wat doet de macht? Maar: waarom vertrouwt u de macht niet? Daarmee hebben we het perfecte complot gevonden. Geen geheime vergaderingen, duistere genootschappen. Geen enveloppen onder tafel. Alleen de consensus dat vooral degene met argwaan nader onderzocht moet worden. En als hij blijft volhouden? Dan hebben we gelukkig altijd nog een comédienne om uit te leggen wat er met hem aan de hand is. De macht kan blijven zitten. De burger ligt inmiddels op de sofa. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #complottheorieën #wantrouwen #desinformatie

Column: De prijs van gelijk krijgen Max von Kreyfelt Nederland is een rechtsstaat. Dat merk je wanneer je na dertig jaar procederen eindelijk een brief krijgt waarin staat dat je al die tijd gelijk had. Vraag het Willem Oltmans. Vraag het Fred Spijkers. Oltmans werd decennialang tegengewerkt door de Nederlandse staat vanwege zijn journalistieke werk rond Nieuw-Guinea. Spijkers raakte verstrikt in een slepende strijd met Defensie nadat hij weigerde de weduwe van een omgekomen militair een verhaal te vertellen waarvan hij wist dat het niet klopte. Beiden kregen uiteindelijk erkenning. Dat is het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat de Nederlandse overheid ongeveer een mensenleven nodig heeft om tot de conclusie te komen dat de burger gelijk had. Daar hebben we procedures voor. Eerst bestaat het probleem niet. Daarna ligt het genuanceerder. Vervolgens kan men vanwege privacy niet op individuele gevallen ingaan. Dan komt er een onderzoek. Op dat onderzoek volgt een commissie die onderzoekt waarom het eerdere onderzoek onvoldoende onderzocht heeft wat onderzocht had moeten worden. Voor je het weet ben je twintig jaar verder en heet tegenwerking ineens voortschrijdend inzicht. Dat is het wonderlijke aan de Nederlandse bestuurscultuur. Zij hoeft lastige burgers niet op te sluiten. Dat geeft maar gedoe met Amnesty International. Wij hebben formulieren. Een bureaucratie schiet niet. Zij schrijft terug. Ze breekt geen deur open, maar laat zes maanden niets horen. Ze martelt niet, maar nodigt u uit voor een hoorzitting op dinsdagmorgen om 09.15 uur in een gebouw waar parkeren niet mogelijk is. En vooral: niemand heeft het gedaan. De minister was nog niet aangetreden. De vorige minister is inmiddels burgemeester. De ambtenaar handelde binnen zijn mandaat. Het departement betreurt de ontstane indruk. Het dossier is wegens een verhuizing niet volledig beschikbaar. Nederland heeft daarmee iets schitterends uitgevonden: verantwoordelijkheid zonder verantwoordelijke. Misschien is dát onze Deep State. Geen geheim genootschap in een kelder onder het Binnenhof. Veel te omslachtig. Gewoon keurige mensen met toegangspasjes, pensioenopbouw en een agenda vol integriteitsoverleggen. Niemand hoeft kwaad te zijn. Dat is het vernuftige. Het systeem doet het werk. Oltmans en Spijkers laten daarom iets ongemakkelijks zien. In Nederland is de belangrijkste vraag soms niet óf je gelijk hebt. Maar hoeveel leven je ervoor over hebt om het te krijgen. En mocht je lang genoeg leven, dan komt uiteindelijk de mooiste dag. Een bewindspersoon ontvangt je. Er is koffie, zelfs een fotograaf. Er volgt erkenning, een regeling en die prachtige bestuurlijke formulering dat men met de kennis van nu anders zou hebben gehandeld. Met de kennis van nu. Alsof de waarheid nog al die jaren onderweg was met PostNL. Daarna krijg je een hand. En geeft de staat het restant van jouw leven terug. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #rechtstaat #bureaucratie #erkenning

Column: Wanneer wordt een land gevaarlijk voor zijn eigen burgers? Max von Kreyfelt Een land wordt niet gevaarlijk omdat er veel criminaliteit is. Een land wordt gevaarlijk wanneer burgers hun eigen overheid steeds minder kunnen vertrouwen. Nederland was ooit een land waarin de overheid geacht werd de burger te beschermen. Tegenwoordig vragen we ons af wie ons beschermt tégen de overheid. Vraag het de ouders uit de toeslagenaffaire, die ten onrechte als fraudeurs werden behandeld. Vraag het de Groningers, die jarenlang moesten wachten voordat de schade aan hun huizen serieus werd genomen. Vraag het de boeren, die zich van voedselproducent ineens tot milieuprobleem zagen verklaard. Vraag het de duizenden mensen die jarenlang op een WIA-, UWV- of jeugdzorgbesluit moesten wachten, terwijl hun leven ondertussen stil kwam te staan. Vraag het de ondernemers die verdwalen in een wirwar van regels, vergunningen en veranderende wetgeving. Vraag het de bewoners van Ter Apel of Budel, die keer op keer horen dat de situatie onhoudbaar is, maar nauwelijks verbetering zien. Vraag het de slachtoffers van geweld of georganiseerde misdaad die ervaren dat rechtszaken jaren duren, terwijl de capaciteit bij politie en justitie onder druk staat. Vraag het de mensen die tijdens corona hun bedrijf moesten sluiten, hun baan verloren of familieleden niet mochten bezoeken. Of je het beleid nu goed of fout vond, het liet zien hoe diep de overheid kan ingrijpen in het dagelijks leven. En vraag het ten slotte aan de belastingbetaler. Die ziet hoe miljarden verdwijnen in mislukte ICT-projecten, weggeefacties naar criminele regeringen, ontspoorde subsidies, hersteloperaties en beleidsfouten, terwijl voor een vergeten formulier of een kleine belastingschuld de overheid vaak geen millimeter toegeeft. Dat is misschien wel de grootste verandering. Een overheid die fouten maakt moet dat in openheid erkennen. Want iedere overheid maakt fouten. Maar dat fouten aan de top geen persoonlijke gevolgen hebben, terwijl fouten van burgers direct voelbaar zijn. Dat betekend het einde van een rechtsstaat, die wordt afgemeten aan de manier waarop de zwakste burger wordt behandeld. Dat is het eindvonnis van de beschaving. En daarmee van diezelfde overheid. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Rechtsstaat #Vertrouwen #Burgerrechten

Column: gehoorzaam naar de ondergang Max von Kreyfelt Dat het in Nederland misgaat is duidelijk. Geen enkel land is immuun voor slecht bestuur. Dat gebeurt. Het merkwaardige is dat vrijwel iedereen ziet dát het misgaat en vervolgens keurig een nummertje trekt bij hetzelfde loket dat de ellende heeft veroorzaakt. De winkelstraten lopen leeg. Familiebedrijven verdwijnen. Cafés sluiten. Bakkers stoppen. Slagers leveren de sleutel in. Ondernemers die jarenlang belasting betaalden, werk creëerden en buurten overeind hielden, worden behandeld alsof zij een verdachte organisatie leiden. Voor iedere vergunning een formulier. Voor ieder formulier een controle. Voor iedere controle een inspectie. Voor iedere inspectie een boete. En als de overheid echt tevreden is, volgt er nog een nieuwe regel om te voorkomen dat je ooit nog aan ondernemen toekomt. Ondertussen groeit de overheid onverstoorbaar verder. Meer ministeries. Meer toezichthouders. Meer beleidsadviseurs. Meer communicatieafdelingen die met een ernstige blik uitleggen dat jouw faillissement eigenlijk een veelbelovende stap is binnen een noodzakelijke transitie. Het is een wonderlijke economie. De mensen die het geld verdienen worden steeds zwaarder belast, terwijl degenen die het uitgeven zichzelf ieder jaar promotie geven. En toch is dat niet het meest fascinerende. Dat zijn wij zelf. Wij mopperen aan de keukentafel. We zien onze energierekening stijgen, onze boodschappen duurder worden en onze kinderen ontdekken dat een koopwoning inmiddels ongeveer net zo bereikbaar is als een villa op de maan. We zien ondernemers vertrekken, boeren verdwijnen en complete winkelstraten veranderen in een decor van leegstand. En daarna… …betalen we gewoon weer. Alsof gehoorzaamheid een natuurwet is. Alsof vrijheid een abonnement is dat door de overheid wordt verstrekt. Een overheid bezit geen eigen geld. Geen eigen economie. Geen eigen welvaart. Zij leeft uitsluitend van mensen die produceren. Wanneer die mensen verdwijnen, blijft uiteindelijk alleen een overheid over die belasting wil heffen op een economie die zij zelf heeft uitgehold. Misschien is dat wel de reden waarom steeds meer ondernemers hun toekomst elders zoeken. En misschien zegt het iets dat ook prins Bernhard inmiddels al zijn Nederlandse bezittingen en ondernemingen heeft verkocht. Je kunt daar van alles van vinden, maar het blijft een opvallend signaal wanneer zelfs mensen met alle mogelijkheden hun kapitaal liever buiten Nederland laten renderen. De vraag is dus niet hoe lang ondernemers dit nog volhouden. De vraag is waarom zij het überhaupt nog accepteren. Waarom organiseert het midden- en kleinbedrijf zich niet massaal? Waarom gaan niet honderdduizenden ondernemers één dag op slot? Niet om het land plat te leggen, maar om duidelijk te maken wie het land daadwerkelijk draaiende houdt. Niet uit woede. Maar uit zelfrespect. Want een overheid die haar ondernemers behandelt als verdachten, haar boeren als vervuilers, haar burgers als risicofactoren en haar belastingbetalers als een onuitputtelijke pinautomaat, is vergeten waarvoor zij ooit is opgericht. Dat is wel de grootste illusie van onze tijd. Dat de overheid denkt dat zij de samenleving draagt. Terwijl het altijd precies andersom is geweest. En zodra voldoende mensen zich dat weer herinneren, verandert de geschiedenis meestal sneller dan een ministerie een commissie kan instellen. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #Nederland #ondernemen #vrijheid

Column: Politiek maakt humor onmogelijk Max von Kreyfelt Vroeger hadden we cabaretiers nodig om de werkelijkheid belachelijk te maken. Nu hebben we de ministerraad. Dat is duurder. En vooral veel absurder. Satire heeft één fundamenteel probleem gekregen: de politiek is haar voortdurend vóór. Iedere keer dat een columnist denkt: dit kan niemand geloven, verschijnt er een Kamerbrief waarin precies dat wordt aangekondigd als nieuw beleid. Neem de infrastructuur. Jarenlang kregen Nederlanders te horen dat bruggen op instorten stonden. Onderhoud was te duur. Viaducten werden afgesloten. Boeren moesten omrijden. Vrachtwagens werden zwaarder belast. Er was geen geld. En ineens is er wél geld. Niet omdat de burger veilig over een brug moet, of omdat ambulances sneller bij een patiënt moeten komen. Ook niet omdat ondernemers dagelijks miljoenen verliezen in files. Nee. Omdat een tank misschien ooit van Rotterdam naar Litouwen wil. Je kunt het niet verzinnen. Sterker nog: je mág het niet verzinnen, want de werkelijkheid dient dan een klacht in wegens plagiaat. Het mooiste is de snelheid waarmee de logica zich aanpast. Gisteren was CO₂ de grootste vijand van Europa. Vandaag moet dezelfde overheid honderden tanks, pantservoertuigen en militaire colonnes dwars door het continent laten razen. Kennelijk stoot een Leopard 2 geen CO₂ uit, maar democratie. Dat moet wel. Ook stikstof blijkt een wonderlijk flexibel natuurverschijnsel. Een tractor van een boer was jarenlang een ecologische ramp. Een colonne van zestig tanks heet nu “weerbaarheid”. Blijkbaar is stikstof ideologisch. En dan de politici zelf. Ze kijken met een bloedserieus gezicht de camera in en spreken zinnen uit die vroeger voldoende waren geweest voor een gedwongen observatie. Vervolgens applaudisseren collega’s, schrijven ambtenaren een beleidsnota en nodigen talkshows dezelfde avond drie deskundigen uit om uit te leggen waarom het heel verstandig is. Dat is het moment waarop humor sterft. Want hoe overdrijf je mensen die hun eigen absurditeiten al met staatsrechtelijke plechtigheid presenteren? Hoe parodieer je een werkelijkheid waarin propaganda “communicatiestrategie” heet, censuur “weerbaarheid”, schulden “investeringen”, falend beleid “transitie” en oorlog “vrede door afschrikking”? De politiek heeft iets unieks gepresteerd. Ze heeft de clown overbodig gemaakt. Omdat bestuurders zo incompetent zijn geworden. En omdat ze iedere ochtend vrijwillig diens neus opzetten en vervolgens verwachten dat het publiek ernstig blijft kijken. Dát is wel de grootste bestuurlijke prestatie van deze eeuw. Dat miljoenen mensen nog steeds proberen serieus te blijven, terwijl de regering dagelijks een voorstelling opvoert die zelfs Monty Python zou afwijzen wegens te ongeloofwaardig. De politiek maakt humor niet scherper. Ze maakt haar onmogelijk. Want tegen pure idiotie valt niet meer op te schrijven. 📌 Heeft u mijn bundel al? https://t.co/y64gXJ5yrY 📌 Steunt u mij ook? https://t.co/V2P6pFuNy1 #politiek #humor #satire