Search

Het aantal ambtenaren is sinds 1995 met ruim 40% gestegen. Dan wil ik toch één ongemakkelijke vraag stellen: wat heeft dertig jaar digitalisering ons eigenlijk opgebracht? We gingen van ongeveer 810.000 naar 1.135.000 ambtenaren. Ruim 40% meer. Intussen hebben we zowat alles gedigitaliseerd. Dossiers, aangiftes, attesten, facturen, databanken, loketten. Het werd ons verkocht als dé efficiëntieslag: minder papier, minder administratie en uiteindelijk ook minder personeel. Alleen dat laatste is blijkbaar ergens onderweg verloren gegaan. Want terwijl de overheid digitaliseerde, groeide haar personeelsbestand met ruim 40%. En dan wordt het pas echt interessant. In 1995 ging ongeveer 9% van ons BBP naar de rente op de staatsschuld. Vandaag is dat nog ongeveer 2%. Zeven procentpunten van het BBP die niet langer naar rentebetalingen gingen. Dat was een enorme kans om de overheid af te slanken en de lasten op arbeid te verlagen. Maar dat is niet gebeurd. De primaire overheidsuitgaven, dus zonder rente, stegen ondertussen van ongeveer 43% naar 52% van het BBP. De rentelast daalde, maar de overheid werd niet kleiner. De vrijgekomen ruimte werd gewoon opnieuw uitgegeven. Meer pensioenen, meer zorg, meer langdurige ziekte en invaliditeit, meer personeel en meer overheidsuitgaven. En ondertussen bleven de lasten op arbeid hier tot de hoogste van Europa behoren. Goedkopere schulden, geen goedkopere arbeid en ruim 40% meer ambtenaren. En nu de rente weer duurder wordt, de vergrijzing doorzet en de begroting kraakt, moeten we allemaal inleveren. Werknemers, gepensioneerden, zelfstandigen, ondernemers. Iedereen wordt gevraagd de broeksriem aan te halen. Maar wat doet een firma die in zware financiële problemen zit? Die saneert. Die snijdt in de overhead, schrapt inefficiënte structuren, bevriest aanwervingen en zet de tering naar de nering. Geen enkele CEO zou tijdens een reorganisatie 40% meer personeel aannemen en daarna de factuur naar zijn klanten sturen. Waarom vindt de overheid dat blijkbaar wél normaal? Als iedereen moet inleveren, waarom zou een overheid die haar personeelsbestand in dertig jaar met ruim 40% heeft laten groeien, zelf buiten schot moeten blijven? Misschien moet de overheid eerst maar eens verantwoorden waarom zij 40% meer ambtenaren nodig had, vóór ze ons nog één keer komt vertellen waar wij moeten inleveren. Het is tijd dat we de boel opentrekken, want dit zaakje begint stilaan serieus te stinken. #Overheid #Digitalisering #Ambtenaren

Een ochtendcolumn Wie de Nederlandse politiek volgt, zou kunnen denken dat het grootste financiële probleem van de overheid is waar het volgende miljard vandaan moet komen. Vermogens moeten meer opbrengen, erfenissen kunnen zwaarder worden belast, fiscale voordelen moeten worden beperkt en hogere en middeninkomens kunnen meer bijdragen. Over de verdeling van de rekening kan Den Haag eindeloos debatteren. Veel minder belangstelling bestaat voor de rekening zelf. Het Rijk gaf in 2025 €447,1 miljard uit. Van een Tweede Kamer zou je verwachten dat een groot deel van de politieke energie vervolgens gaat zitten in een eenvoudige vraag, wat hebben we voor dat geld gekregen? Dat is tenslotte een kerntaak van het parlement. Kamerleden worden niet gekozen om vier jaar campagne te voeren. Ze worden onder meer gekozen om de regering te controleren, en daarbij hoort controleren of publiek geld doelmatig wordt besteed. Onderwijs laat zien wat er gebeurt als die vraag niet wordt gesteld. In 2000 gaf de overheid €20,8 miljard uit aan onderwijs en studietoelagen, in 2024 €56 miljard. Ook als aandeel van de economie namen de uitgaven toe. Ondertussen daalde de Nederlandse PISA-score voor wiskunde van 538 in 2003 naar 493 in 2022 en voor lezen van 513 naar 459. Nederland bereikte bij de laatste meting in alle drie de onderzochte vakken zijn laagste score sinds deelname aan PISA. Dat zou een politiek hoofdpijndossier moeten zijn. Meer geld, slechtere prestaties. Niet omdat iedere extra euro rechtstreeks een hogere PISA-score moet opleveren, maar omdat na twintig jaar één vraag onvermijdelijk wordt, wat hebben al die extra miljarden dan wel opgeleverd? Het onderwijs is geen uitzondering op een verder perfect werkend systeem. De Algemene Rekenkamer constateert dat tekortschietende resultaten van overheidsbeleid Nederland vele miljarden euro’s per jaar kosten. Ministeries produceren honderden beleidsevaluaties. De Rekenkamer onderzocht achttien periodieke rapportages en keek wat de Tweede Kamer ermee deed. Zes werden behandeld, twaalf niet. In slechts twee Kamerdebatten werd naar zo’n evaluatie verwezen. Daar zit de zwakte van ons politieke systeem. We hebben de controle uitstekend georganiseerd, maar politiek levert die controle blijkbaar weinig op. Een nieuw plan kan worden gepresenteerd als vooruitgang. Een belastingverhoging geeft partijen de gelegenheid zich te profileren op eerlijkheid en verdeling. Een conflict over vermogen of erfenissen levert onmiddellijk herkenbare politieke kampen op. Uitzoeken waarom miljarden aan bestaand beleid onvoldoende resultaat opleveren is minder geschikt voor de permanente campagne. Dat mechanisme helpt ook de groei van de overheid verklaren. Als beleid onvoldoende werkt, verdwijnt het probleem niet. Het probleem wordt vervolgens aanleiding voor nieuw beleid en nieuw geld. Het bestaande budget blijft grotendeels staan, het volgende komt erbij en daarna moet opnieuw dekking worden gevonden. Zo kan gebrek aan resultaat uiteindelijk leiden tot hogere uitgaven in plaats van lagere. Vervolgens begint Den Haag weer aan de kant waar de politieke belangstelling wel groot is. Wie gaat het betalen? Het vermogen, de erfenis, de hogere inkomens of de middenklasse? Daarover gaan de debatten, daar worden de verschillen tussen partijen zichtbaar en daar valt electoraal iets te winnen. Maar iedere miljard die doelmatiger wordt besteed, hoeft ook niet opnieuw te worden opgehaald. Je zou verwachten dat daar minstens zoveel politieke belangstelling voor bestaat. Maar die is moeilijk te vinden. We hebben geen behoefte aan nog meer politici die uitleggen wie de rekening moet betalen. We hebben Kamerleden nodig die het minder spectaculaire werk doen waarvoor het parlement bestaat, controleren of de rekening klopt en of we voor al die miljarden krijgen wat ons is beloofd. We gaan elkaar politiek te lijf over wie de rekening betaalt. Vrijwel niemand lijkt zich druk te maken of de rekening zelf wel klopt. #NederlandsePolitiek #Onderwijs #Financiën

Een ochtendcolumn Er zit een vraag onder de politiek van Jesse Klaver waar ik eigenlijk nooit een antwoord op hoor. Wanneer is het wel genoeg? Nederland heeft geen samenleving ingericht waarin mensen die het goed hebben weigeren te delen. We hebben een verzorgingsstaat opgebouwd waarin hogere inkomens netto een groot deel van de rekening betalen en lagere inkomens worden ondersteund. De onderste helft krijgt via belastingen, uitkeringen en voorzieningen per saldo inkomen erbij. Aan de bovenkant gebeurt het omgekeerde. Dat systeem bestaat dankzij tientallen jaren van zorgvuldig opgebouwd maatschappelijk draagvlak. Het is misschien wel het beste bewijs dat solidariteit in Nederland geen mooie gedachte is, maar dagelijkse praktijk. Klaver vindt dat hoge inkomens meer moeten bijdragen. Wat betekent dat precies? We nemen Johan van Dijk. Johan heeft een goede baan en verdient €85.000 per jaar. Daarmee valt hij in de allerhoogste belastingschijf van Nederland. Geen grootindustrieel, gewoon een werknemer met een goed salaris. De meeste zelfstandige ondernemers verdienen minder. Reken vervolgens eens uit wat Johan afdraagt. Inkomstenbelasting en premies, daarna btw over wat hij koopt, accijnzen aan de pomp, energiebelasting, autobelastingen, lokale heffingen en ik vergeet vast nog wat. Voor een profiel van Johan komt de totale belastingdruk uit op iets van 42 à 43 procent van zijn bruto inkomen. Zou die verhouding gedurende een werkzaam leven van veertig jaar gelijk blijven, dan komt dat neer op ongeveer zeventien jaar van zijn leven werken volledig in dienst van het collectief. Dat lijkt mij geen gebrek aan solidariteit, maar eerder het bewijs ervan. Johan werkt veertig uur per week. Meer werken is dus nauwelijks een serieus antwoord. Meer verdienen vraagt voor hem om overuren, een zwaardere functie, meer verantwoordelijkheid of een volgende stap in zijn loopbaan. In 2026 heeft 58 procent van de werkenden een marginale druk boven 49,5 procent. Van elke volgende verdiende euro kan daardoor minder dan de helft in zijn besteedbare inkomen terechtkomen. Daarmee komt de bereidheid om die volgende stap te zetten onder druk te staan. Een promotie betekent doorgaans meer verantwoordelijkheid, meer druk en soms langere dagen. Wanneer van de extra beloning meer dan de helft verdwijnt via belasting, afbouwende heffingskortingen of toeslagen, verandert de rekensom. Het verschil tussen blijven zitten en doorgroeien wordt kleiner. Klaver weet hoe het stelsel werkt. Vanuit die werkelijkheid vraagt hij hogere inkomens om nog meer bij te dragen. Johan werkt veertig uur en draagt gedurende die werkweek fors bij aan het collectief. Wil hij verder komen, dan kan van de financiële opbrengst van die extra inspanning meer dan de helft naar datzelfde collectief gaan. Dagelijks leest Johan het in de krant en op tv, ziet hij het op de socials en hoort hij het in de politiek, de sterkste schouders moeten meer dragen, topinkomens moeten meer bijdragen, vermogens moeten zwaarder worden belast. Steeds dezelfde boodschap. Johan draagt te weinig bij. Nog is het niet genoeg. Daarom interesseert mij de grens. We praten voortdurend over hoeveel verschil te groot is. Veel minder hoor ik hoeveel verschil te klein is. Solidariteit kan niet uitsluitend worden gemeten aan wat nog meer bij iemand kan worden opgehaald. Twintig jaar van zijn leven, vijfentwintig? Solidariteit veronderstelt ook erkenning van wat al wordt bijgedragen. Anders verandert een gezamenlijke afspraak langzaam in een permanente rekening voor steeds dezelfde groep. Wanneer heeft Johan genoeg bijgedragen? Als zeventien van zijn veertig arbeidsjaren niet genoeg zijn en van de opbrengst van verdere inspanning meer dan de helft naar het collectief kan gaan, hoeveel moet Johan dan nog doen voordat Klaver zegt, dit is wel genoeg? #solidariteit #belastingdruk #verzorgingsstaat

#Feyenoord heeft nog wel verschillende lijntjes uitstaan naar bepaalde spelers, maar dat zouden waarschijnlijk huurtransfers zijn, met wellicht een uitzondering daargelaten. De Rotterdammers moeten financieel opnieuw gaan bouwen en verschillende financiële gaten gaan dichten. Op Deadline Day en tijdens de winterse transferperiode zal Feyenoord opnieuw proberen overbodige spelers te slijten en zal het waarschijnlijk ook meer jeugdspelers de kans gaan geven. #Feyenoord #Transferperiode #Eredivisie

ANALYSE: 🏆 #Ajax kampioenskandidaat door creatief te winkelen. 🇲🇦 ’Droomaanwinst’ #Amrabat 9e versterking, nog minimaal één speler op komst, maar #Cruijff lijkt binnen de financiële lijntjes te kleuren. 💻 Laptop van hoofdscout Lara lijkt ’schatkamer’ https://t.co/NJ92qp21lW #Ajax #Amrabat #voetbal

Het kan wél! Maar niet onder D66/VVD/CDA en Rob Jetten… “Polen is officieel vrijgesteld van de verplichte migrantenhervestigingsquota van de EU onder het Nieuwe Migratie- en Asielpact, noch zal het boetes betalen voor het weigeren hen op te nemen. Normaal gesproken dwingt het pact EU-lidstaten om óf een specifiek quota migranten uit frontlinielanden te accepteren óf een financiële equivalent van €20.000 bij te dragen per geweigerd individu. Polen is volledig vrijgesteld van beide.” #Migratie #EU #Polen

Charles Spencer, Diana's richest brother, offers Harry and Meghan not only financial support but also protection and guidance in their relationship with the royal family, while keeping in mind his frustration with the palace and his promise to his sister to protect her children. (translated)

Donald Trump's policy of deregulation and the politicization of financial regulations poses a significant risk to the stability of the American financial system, increasing the possibility of a new financial crisis, according to Martin Gruenberg in an article in The Economist. (translated)