Search

Βρισκόμαστε στο Scriptorium (το γραφείο αντιγραφής) της Μονής Στουδίου, στην Κωνσταντινούπολη του 834 μ.Χ. Αδελφός Ιλαρίων, ένας νεαρός μοναχός και αντιγραφέας, αισθάνεται εξαντλημένος από την ορθοστασία και την προσπάθεια. Όμως δεν μπορεί να σταματήσει. Κάθε λίγο και λιγάκι σταματά από πάνω του ο Μάγιστρος Θεόδωρος, ο αυστηρός επιβλέπων (βασικά ο Βιβλιοφύλακας) του μοναστηριού. Το φως των κεριών τρεμοπαίζει. Ο Ιλαρίων έχει μπροστά του έναν αρχαίο, φθαρμένο πάπυρο του 4ου αιώνα π.Χ. γραμμένο σε συνεχή μεγαλογράμματη γραφή χωρίς κανένα κενό. Η αποστολή του είναι ιστορική: πρέπει να μεταφέρει το κείμενο σε μια νέα περγαμηνή, χρησιμοποιώντας τη νέα, γρήγορη μικρογράμματη γραφή και τοποθετώντας, για πρώτη φορά συστηματικά, τόνους και πνεύματα. Τα μάτια του είναι κόκκινα από την κούραση. Διαβάζει τη γεμάτη κεφαλαία σειρά: "...ΟΥΚΕΣΤΙΝΑΝΘΡΩΠΟΣ..." Το μυαλό του θολώνει. Πρέπει να πάρει μια απόφαση. Σκέφτεται το νόημα του κειμένου του Αριστοτέλη. Βουτάει την πένα στο μελάνι και γράφει στη νέα περγαμηνή: "οὐκ ἐστὶν ἄνθρωπος"... Ο Μάγιστρος Θεόδωρος στέκεται από πάνω του, παρατηρώντας τη σελίδα με ένα μικρό κερί. Ξαφνικά, το βλέμμα του παγώνει στο σημείο που μόλις χαράχτηκε. Κοιτάζει τον Ιλαρίωνα στα μάτια με αυστηρότητα, δείχνει με το δάχτυλό του τη λέξη και μένει σιωπηλός, περιμένοντας από τον νεαρό μοναχό να καταλάβει μόνος του τι έκανε. ---------------------- Ίσως να καταλάβατε τι λάθος έκανε ο κουρασμένος μοναχός που μόλις δυο μέρες πριν είχε γράψει απελπισμένος στην άκρη της περγαμηνής που δούλευε : "Ἡ γραφὴ αὕτη ἐστὶ βάσανος τῷ ἀναγινώσκοντι, ἀλλὰ τριπλή βάσανος τῷ γράφοντι· τό μελάνι κακό, τό πετσί σκληρό, κι ο τόνος πήγε στραβά. Ἐλέησόν με, Κύριε..." Στην κλασική αρχαιότητα, οι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν τόνους. Η γραφή ήταν αποκλειστικά μεγαλογράμματη και συνεχής. Οι φυσικοί ομιλητές δεν χρειάζονταν σημάδια, διότι η αρχαία ελληνική δεν ήταν μια γλώσσα έντασης (όπως η σημερινή για παράδειγμα), αλλά μια μουσική γλώσσα. Όταν ένας αρχαίος Έλληνας διάβαζε ένα κείμενο, αυτό δεν λειτουργούσε απλώς ως γραφή, αλλά ως μια ιδιότυπη μουσική παρτιτούρα. Τα σημάδια που εφευρέθηκαν αργότερα δεν ήταν γραμματικοί κανόνες, αλλά μουσικές νότες που καθοδηγούσαν το ύψος της φωνής: - Η Οξεία ( ΄ ) ήταν μια ψηλή νότα, που ανέβαζε τη φωνή κατά ένα μουσικό διάστημα μιας πέμπτης καθαρής. - Η Βαρεία ( ̀ ) ήταν η βασική νότα, που κρατούσε τη φωνή στο χαμηλό, φυσικό της επίπεδο. - Η Περισπωμένη ( ͂ ) ήταν ένα μουσικό legato, ένας κυματισμός όπου η φωνή ξεκινούσε από ψηλή νότα και γλιστρούσε προς τα κάτω στην ίδια συλλαβή (γι' αυτό και έμπαινε μόνο σε μακρά φωνήεντα που είχαν τη χρονική διάρκεια να υποστηρίξουν αυτό το ηχητικό κύμα). Για να καταλάβουμε πώς λειτουργούσε η γλώσσα, αρκεί να δούμε τη λέξη που χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι οι αρχαίοι για τον τονισμό: "Προσωδία" (από τις λέξεις προς + ᾠδή, που σημαίνει τραγούδι). Για τους αρχαίους Έλληνες, η προσωδία ήταν κυριολεκτικά "το τραγούδι που συνοδεύει τον λόγο". Αυτή η λεκτική μελωδία δεν ήταν ίδια σε όλη την Ελλάδα. Κάθε διάλεκτος είχε τη δική της "παρτιτούρα". Η διάλεκτος των Σπαρτιατών (η Δωρική) ακουγόταν στους υπόλοιπους Έλληνες ως η πιο βαριά και τραχιά. Οι Σπαρτιάτες είχαν την τάση να κρατούν τη φωνή τους χαμηλά και να "σπρώχνουν" τη μουσική τους νότα προς το τέλος της λέξης (π.χ. έλεγαν ανθρώποι αντί για άνθρωποι ή πατερώ̃ν αντί για πατέρων), δίνοντας στην ομιλία τους έναν ρυθμό που έμοιαζε με στρατιωτικό εμβατήριο. Όταν λοιπόν οι λόγιοι μιλούσαν για τους κανόνες της προσωδίας, δεν αναφέρονταν σε ξερούς γραμματικούς κανόνες, αλλά στους κανόνες της λεκτικής μελωδίας. Με τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Ελληνική έγινε η διεθνής γλώσσα (Lingua Franca δηλαδή). Εκατομμύρια ξένοι έπρεπε να τη μάθουν, αλλά αδυνατούσαν να "τραγουδήσουν" τις λέξεις χωρίς οδηγό. Γύρω στο 200 π.Χ., ο Αριστοφάνης ο Βυζάντιος, διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, σχεδίασε για πρώτη φορά αυτές τις "νότες" πάνω στο χαρτί. Στόχος του ήταν να δώσει στους ξένους μια οπτική παρτιτούρα για να μην καταστρέφουν τη μελωδία της γλώσσας, αλλά και να διασώσει την απαγγελία των ομηρικών επών, καθώς η γλώσσα είχε αρχίσει ήδη να χάνει τη μουσικότητά της. Οι Ρωμαίοι αριστοκράτες μάθαιναν τα Ελληνικά ως σύμβολο ανώτερης μόρφωσης. Στη δική τους γλώσσα (τα Λατινικά) δεν είχαν τόνους, καθώς είχαν δυναμικό τόνο. Τι εννοώ; Χτυπούσαν κατά κάποιο τρόπο τη συλλαβή με την ένταση, περίπου όπως κάνουμε και εμείς σήμερα. Για να καταφέρουν να διαβάσουν τα ελληνικά κείμενα, βασίζονταν απόλυτα στην παρτιτούρα των τόνων του Αριστοφάνη. Ωστόσο, η δυσκολία τους να πετύχουν το ελληνικό τόνο ήταν παροιμιώδης, και συχνά οι Έλληνες λόγιοι σχολίαζαν τη "βαριά" λατινική τους προφορά. Κατά τον 9ο αιώνα, οι Βυζαντινοί μοναχοί προχώρησαν στον μεταχαρακτηρισμό, δηλαδή τη μεταφορά όλων των αρχαίων κειμένων από τα κεφαλαία στα μικρά γράμματα (μικρογράμματη γραφή). Αυτό έγινε για λόγους οικονομίας χώρου (η περγαμηνή ήταν πανάκριβη τότε) αλλά και ταχύτητας.Σε αυτή τη φάση, οι τόνοι και τα πνεύματα ενσωματώθηκαν υποχρεωτικά σε κάθε λέξη. Η διαδικασία αυτή οδήγησε σε συχνά λάθη: - Λέξεις που χωρίς τόνους έμοιαζαν ίδιες, αλλά άλλαζαν νόημα ανάλογα με τον τονισμό σαν το παράδειγμα που σας έδωσα στην αρχή, ή σαν το ὅρος = κανόνας / ὄρος = βουνό. Λέξεις δηλαδή που ήταν "Ομόγραφες". - Λόγω της κούρασης από τη συνεχή ανάγνωση των κολλημένων γραμμάτων, οι γραφείς μπέρδευαν γραμμές που τελείωναν με την ίδια λέξη, παραλείποντας ολόκληρες παραγράφους. "Ομοιοτέλευτο" όπως λέει και η ίδια η λέξη! Παρά το γεγονός ότι η ελληνική γλώσσα είχε χάσει τη μουσικότητά της και είχε γίνει "δυναμική" ήδη από την ύστερη αρχαιότητα, το πολυτονικό σύστημα επιβίωσε για πάνω από 1.000 χρόνια. Αυτό συνέβη επειδή η τυπογραφία του 15ου αιώνα αντέγραψε πιστά τα βυζαντινά χειρόγραφα, αλλά και επειδή το πολυτονικό θεωρήθηκε το οπτικό "DNA" της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού. Το σύστημα καταργήθηκε οριστικά τον Ιανουάριο του 1982 με την ψήφιση του μονοτονικού, κυρίως για την απλοποίηση της σχολικής εκπαίδευσης και τις τεχνικές ανάγκες της σύγχρονης τυπογραφίας και των υπολογιστών. ---------------------- Ορμώμενη από τη συζήτηση που συμμετείχα χθες (στην οποία ομολογουμένως πήγα τελείως απροετοίμαστη για το ύφος της και είπα τα "δικά μου" και εντυπωσιάστηκα από τα αρχεία του κ.Κεχρή - συγγνώμη, δεν έχω αναζητήσεις για να τον προσθέσω - και τον μεστό λόγο του διοργανωτή) είπα να σας δώσω σήμερα αυτό το κορυφαίο επίτευγμα εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, που θα το χαρακτήριζα ως "κοσμοϊστορική πολιτισμική κιβωτό"... Καλημέρα σε όλους! #Γλωσσολογία #ΑρχαίαΕλλάδα #Πολιτισμός

Μου αρέσει που οι γείτονες ζητούν αποδείξεις για την Σφαγή στη Χίο... Οι πηγές (εκτός από δεκάδες πρωτογενείς, σύγχρονες πηγές της εποχής,οθωμανικές, ευρωπαϊκές και διπλωματικές, οι οποίες προκάλεσαν το τεράστιο κύμα του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη), βρίσκονται στα ίδια τα λογιστικά βιβλία των προγόνων τους που μετρούσαν τις ψυχές των Χιωτών ως φορολογήσιμα εμπορεύματα και εξέδιδαν αποδείξεις για τις γυναίκες και τα παιδιά που πουλούσαν στα σκλαβοπάζαρα. Τα ίδια τα οθωμανικά αρχεία αποδεικνύουν ότι το κράτος αντιμετώπισε τη σφαγή και την υποδούλωση των Χιωτών ως μια εξαιρετικά κερδοφόρα εμπορική δραστηριότητα, φορολογώντας το σκλαβοπάζαρο κεφαλή προς κεφαλή! Στο οθωμανικό δίκαιο υπήρχε ο επίσημος φόρος Pencik (από το περσικό penc-yek, που σημαίνει το ένα πέμπτο). Για κάθε αιχμάλωτο που πιανόταν στη Χίο και μεταφερόταν στα σκλαβοπάζαρα (για παράδειγμα το Avret Pazarı, το παζάρι γυναικών της Κωνσταντινούπολης), ο έμπορος ή ο στρατιώτης έπρεπε να πληρώσει φόρο στο οθωμανικό θησαυροφυλάκιο.Ο έλεγχος γινόταν από τον κρατικό αξιωματούχο, τον Επόπτης των Σκλαβοπάζαρων δηλαδή. Μόλις πληρωνόταν ο φόρος ανά κεφαλή, το κράτος εξέδιδε ένα επίσημο πιστοποιητικό ιδιοκτησίας, το Tezkere (ένα είδος "απόδειξης" για τον σκλάβο). Σύμφωνα με τις αναφορές των ξένων διπλωματών, όπως του Άγγλου κληρικού Robert Walsh που βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη, μέχρι την 1η Μαΐου 1822 είχαν εκδοθεί 41.000 επίσημα teskeres μόνο για τους σκλάβους που προέρχονταν από τη Χίο! Το οθωμανικό κράτος εισέπραττε κανονικά το ποσοστό του (συνήθως το 1/40 της αξίας του σκλάβου για τοπικές αγοραπωλησίες ή το 20% για λάφυρα πολέμου), βγάζοντας τεράστια κέρδη από την καταστροφή του νησιού. Οι Χιώτισσες πουλιόνταν στους δρόμους για 100 γρόσια το κεφάλι, και το κράτος κρατούσε το μερίδιό του... Απόδειξη; Το Οθωμανικό Κατάστιχο D330, το οποίο φυλάσσεται σήμερα στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βουλγαρίας...και είναι απογραφή των περιουσιών που δημεύτηκαν από τους Χιώτες οι οποίοι συμμετείχαν ή θεωρήθηκε ότι συμμετείχαν στην εξέγερση του 1822. Συγκεκριμένα για κάθε ιδιοκτησία σημειώνει:την κατάσταση του ακινήτου (καμένο, γκρεμισμένο, ισοπεδωμένο ή άθικτο), το όνομα του ιδιοκτήτη, την τύχη του (με κόκκινη μελάνι: νεκρός, εκτελεσμένος, φυγάς, αιχμάλωτος, αγνοούμενος ή παρών). Το έγγραφο αποτυπώνει δηλαδή, με την ψυχρή γραφειοκρατική ματιά του κατακτητή, τις άμεσες συνέπειες της σφαγής: μαζική φυσική εξόντωση, φυγή, αιχμαλωσία, ολοκληρωτική καταστροφή του οικιστικού ιστού και δήμευση των περιουσιών που πέρασαν στο οθωμανικό δημόσιο. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πρωτογενείς πηγές για το μέγεθος της καταστροφής στην πόλη και τα γύρω χωριά. Το πρωτότυπο εντοπίστηκε το 1981 από τον Αναστάσιο Ιορδάνογλου στη Εθνική Βιβλιοθήκη "Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος" της Σόφιας και εκδόθηκε μεταφρασμένο και σχολιασμένο το 2025.Καταγράφηκαν 2.275 οικίες, από τις οποίες μόνο 72 παρέμειναν αβλαβείς (περίπου 3%). Καταγράφηκαν δεκάδες εκκλησίες (περί τις 66 στις συγκεκριμένες περιοχές), οι περισσότερες κατεστραμμένες ή καμένες. Στο σύνολο του νησιού διασώθηκαν μόλις 72 εκκλησίες από εκατοντάδες που υπήρχαν πριν. Καταγράφονται επίσης καταστήματα, φούρνοι, ανεμόμυλοι, χωράφια, αμπέλια, δέντρα και άλλα περιουσιακά στοιχεία, με την ίδια εικόνα εκτεταμένης λεηλασίας και πυρπόλησης.Από την τύχη των ιδιοκτητών που σημειώνεται στο κατάστιχο οι μελετητές συνάγουν ότι στις απογραφείσες περιοχές περίπου το 1% του πληθυσμού παρέμεινε εν ζωή, το 41% ήταν νεκροί και το 58% αγνοούμενοι (φυγάδες ή αιχμάλωτοι). Η σφαγή δεν έγινε στο κρυφό, έγινε με κρατική σφραγίδα και φορολογικές δηλώσεις! #ΣφαγήτηςΧίου #Ιστορία #ΟθωμανικήΙστορία

Ένα ιρανικό βίντεο που κυκλοφόρησε και διαδόθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περιγράφει υποθετικά σενάρια για τη δολοφονία της Μελάνιας Τραμπ και περιλαμβάνει επικίνδυνες απειλές κατά του γιου της, Μπάρον Τραμπ, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις διεθνώς. #ΜελάνιαΤραμπ #Ιράν #Δολοφονία

Ένα ιρανικό βίντεο που κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί αντιδράσεις, καθώς περιγράφει υποθετικά σενάρια για τη δολοφονία της Μελάνια Τραμπ και περιλαμβάνει απειλές κατά του γιου της, Μπάρον, με αναφορές στις δημόσιες εμφανίσεις και τις κινήσεις της. #ΜελάνιαΤραμπ #Ιράν #Δολοφονία

ΚΡΑΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΤΟ ΈΓΚΛΗΜΑ Την Τρίτη το έγραφα: οι κανόνες εμπλοκές πρέπει να αλλάξουν χθες. Ο παράνομος 20χρονος (υποψιαζόμαστε την ιδιότητα του "ευπαθούς και ευάλωτου, ε;) ήταν γνωστός στις αρχές, είχε ξανασυλληφθεί γιατί είχαν βρεθεί στο αυτοκίνητό του σιδερογροθιά, ρόπαλο και φάρος αστυνομίας, είχε μαζί του αεροβόλο πιστόλι, παρέσυρε τους αστυνομικούς σε επικίνδυνη για τη ζωή τους και τη ζωή των κατοίκων της περιοχής καταδίωξη, εμβόλισε περιπολικά και προσπάθησε να πατήσει τους αστυνομικούς που ήταν έξω από αυτά, μέχρι που αναγκάστηκαν να του ρίξουν. ΤΙ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ; Να τον παρακαλούν γονυπετείς; Να του στείλουν μια ανθοδέσμη με σημείωμα "Σε αγαπάμε. Μη μας κουράζεις άλλο."; Είναι δυνατόν ρε ασπόνδυλοι, φοβικοί, ευνουχισμένοι γαλαζαίοι να υπάρχει τάξη και ασφάλεια, όταν οι παραβατικοί κάνουν ό,τι γουστάρουν και τα όργανα της τάξης έχουν δεμένα χέρια; Πόσο μυαλό χρειάζεται για να το καταλάβετε; Υ.Γ. Έγραφα στο άρθρο μου την Τρίτη: "Η κυβέρνηση εξακολουθεί να υποτάσσεται στην ιδεολογική ηγεμονία της αριστεράς. Φοβάται ότι η επιβολή του νόμου θα της κολλήσει τη ρετσινιά του "αυταρχισμού". Έτσι, επιτρέπει να συντηρείται ο μύθος του "καλού αγωνιστή" και του "κακού μπάτσου", με αποτέλεσμα η πολιτική βία να αντιμετωπίζεται με το γάντι, για να μη διαταραχθεί δήθεν η κοινωνική ειρήνη. Και μόνο η δήλωση για "μηδενική ανοχή" στη βία θα ήταν απαράδεκτη σε ένα σοβαρό κράτος: δηλαδή υπάρχει περίπτωση να ισχύει κάτι άλλο; Επιπλέον, οι αστυνομικοί στο πεδίο είναι θεσμικά απροστάτευτοι. Οι κανόνες εμπλοκής, τραγικοί. Τους στέλνουν ως πρόβατα επί σφαγήν: μπορούν να χρησιμοποιήσουν όπλο μόνο αν οι κακοποιοί πυροβολήσουν πρώτοι. Αν προφτάσουν. Οι Σκυλογιάννης και Ευαγγελινέλης, στην καταδίωξη του Ρέντη, δεν πρόφτασαν. Η κυβέρνηση του Κυριάκου όχι μόνο δεν προσέφερε πολιτική κάλυψη, αλλά ευνούχισε τις επιχειρησιακές δυνατότητες των Σωμάτων Ασφαλείας. Ο αστυνομικός γνωρίζει ότι αν χρησιμοποιήσει τον οπλισμό του για να αμυνθεί ή για να ακινητοποιήσει έναν εγκληματία, θα βρεθεί κατηγορούμενος, θα τεθεί σε διαθεσιμότητα, θα διασυρθεί στα ΜΜΕ, και θα πρέπει τον δικαστικό του Γολγοθά να τον πληρώσει από την τσέπη του." Ο Γολγοθάς αυτός μόλις ξεκίνησε για τους 2 αστυνομικούς στο Άργος, που απλώς έκαναν, με κίνδυνο της ζωή τους, το καθήκον τους. Μεταξύ μας: απορώ που υπάρχουν ακόμα αστυνομικοί με τέτοια αίσθηση καθήκοντος. Με όσα εμπόδια τους βάζει στη δουλειά τους το ίδιο το κράτος, το φυσιολογικό θα ήταν να τα έχουν γραμμένα όλα εκεί που δεν πιάνει μελάνι: "Να κι αν τον πιάσουμε, να κι αν δεν τον πιάσουμε. Έτσι κι αλλιώς πάλι έξω θα είναι και θα κάνει τα ίδια, ξανά και ξανά και ξανά." Διαφωνεί κανένας; #αστυνομία #δικαιοσύνη #ασφάλεια

Ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα, σύμφωνα με την ιαπωνική εταιρεία σνακ Calbee, η οποία προχωρεί σε προσωρινή αλλαγή στις συσκευασίες ορισμένων προϊόντων σε ασπρόμαυρες λόγω ελλείψεων στην προμήθεια μελανιών και υλικών, καθώς οι τιμές νάφθας έχουν σχεδόν διπλασιαστεί εξαιτίας των διαταραχών στην αγορά. #ΠόλεμοςΣτοΙράν #Νάφθα #ΠρομήθειαΠρώτωνΥλών