Search

Poznałem ostatnio na treningu rodziców jednego z dzieciaków, z którym ćwiczy mój syn. Na pierwszy rzut oka wyglądali rozsądnie. Pomyślałem: może być wartościowy networking. W moim wieku człowiek zaczyna rozumieć, że portfel należy dywersyfikować nie tylko geograficznie. Również towarzysko. Nigdy nie wiadomo, czy za dziesięć lat człowiek poznany przy dziecięcej szatni nie zostanie dyrektorem regionalnym, właścicielem hurtowni albo przynajmniej kimś, kto potrafi załatwić taniej klimatyzację. Wczoraj zaprosili nas z synem do siebie. Przyszliśmy punktualnie. Nie lubię się spóźniać. Czas to pieniądz, a cudzy czas to potencjalnie cudzy pieniądz, który może kiedyś pracować dla mnie. Już od wejścia zauważyłem pierwsze niepokojące sygnały. W kuchni stała zgrzewka Żywca Zdroju. Butelkowana woda. W mieszkaniu. Z dostępem do wodociągu. Wziąłem głęboki oddech. Networking czasem wymaga kompromisów. Usiedliśmy. Kawa. Rozmowa. Dzieci poszły do pokoju. Ojciec opowiadał coś o stopach procentowych. I wtedy, po może pięciu minutach, z pokoju: - TATOOOOO! Krzyk mojego syna. Wstaliśmy wszyscy. Ojciec gospodarza od razu spytał się: - Uderzył cię? Ja wiedziałem, że nie. On po zwykłym uderzeniu nie woła mnie takim tonem. To nie był ból fizyczny. Mój syn stoi na środku pokoju. Patrzy na mnie szeroko otwartymi oczami. - Co jest? - pytam. Nie odpowiada. Tylko pokazuje palcem, żebym się nachylił. Podchodzę. On zasłania usta dłonią i szepcze mi do ucha: - Tato... Przełyka ślinę. - On ma skarbonkę. Zamarłem. Przez sekundę miałem nadzieję, że źle usłyszałem. - Co? Syn dyskretnie wskazał wzrokiem na półkę. Spojrzałem. Stała tam. Różowa. Ceramiczna. Świnia. Z otworem na monety. Poczułem, jak robi mi się gorąco. Jestem tolerancyjny. Ale to? To była indoktrynacja dziecka. Podszedłem bliżej. Potrząsnąłem delikatnie skarbonką. Brzęknęło. Pełna. - Ile tutaj jest? Matka spojrzała na mnie trochę zdziwiona. - Nie wiem. On sobie zbiera. - Na co? Chłopiec odpowiedział: - Na grę. Czyli było jeszcze gorzej. Nie dość, że kapitał nie pracował, to od początku miał zostać przeznaczony na konsumpcję. Spojrzałem na jego ojca. - Wy o tym wiecie? - O czym? - Że on trzyma gotówkę w ceramice. Zaśmiał się. - No przecież to skarbonka. - Wiem, co to jest. Nie lubię, kiedy ktoś tłumaczy mi instrument finansowy, który właśnie analizuję. Usiadłem obok chłopca. - Ile masz lat? - Jedenacie. Pokiwałem głową. Idealny horyzont inwestycyjny. - A wiesz, czym jest inflacja? Popatrzył na ojca. Ojciec powiedział: - Daj mu spokój. Zignorowałem. Wyciągnąłem telefon. - Słuchaj. Załóżmy, że masz tutaj pięćset złotych. - Mam chyba czterysta. Bardzo dobrze. Przynajmniej znał wartość aktywów. Mądrzejszy od rodziców. Wpisałem 400 zł. 8 procent. Kilka dekad. Pokazałem mu ekran. - Widzisz tę liczbę? Kiwnął głową. - A teraz spójrz na świnię. Spojrzał. - Świnia ci tego nie da. Cisza. - Świnia nie wypłaca dywidendy. Ojciec zaczął się śmiać. Nie wiem dlaczego. Sytuacja była poważna. - Świnia nie reinwestuje odsetek. Świnia nie daje ekspozycji na światową gospodarkę. Świnia stoi na półce i patrzy, jak inflacja zjada twoją przyszłość. Chłopiec przyciągnął skarbonkę do siebie. Odruch obronny. Typowe przy pierwszym kontakcie z edukacją finansową. - Ale ja chcę grę. - Dzisiaj chcesz grę. Zrobiłem pauzę. - A za trzydzieści lat będziesz chciał wolności. Przez chwilę zapadła cisza. Czułem, że zaczyna docierać. Zaproponowałem, żebyśmy od razu policzyli zawartość skarbonki i ustalili plan przeniesienia środków do sensowniejszych aktywów. Ojciec powiedział: - Nigdzie nie będziemy przenosić jego pieniędzy. Skarbonka uczy dziecko oszczędzania. I wtedy zrozumiałem, że dalsza edukacja nie ma sensu. Nie każdy jest gotowy. Nie każdy chce pomocy. Położyłem rękę na ramieniu syna. - Chodź. - powiedziałem. Przerwa. - Bo jeszcze się zarazisz. Networking, który wymaga tolerowania gotówki leżącej bezczynnie w ceramicznej świni, przestaje być networkingiem. Staje się ekspozycją na złe nawyki. A od takich ludzi najlepiej trzymać dzieci z daleka. #FIRE #edukacjafinansowa #networking #oszczędzanie

Widzę, że idea FIRE, czyli finansowa niezależność wczesna emerytura, budzi trochę emocji. Pojawia się pytanie w dyskusjach ile sobie odkładać przyjemności na później, a ile poświęcać by jak najszybciej osiągnąć zamierzony cel. Ja też byłem zafiksowany tą ideą ponad 2 dekady temu, moja stopa oszczędności w pierwszym roku pracy wynosiła gdzieś w okolicach 80%, pracowałem na studiach, miałem jeszcze akademik, zniżki studenckie, stypendium naukowe, więc ta wypłata to było coś ponad. Ale Żona czasem wypomni, że chciała na weekend popłynąć do Szwecji, a tu nie bo inwestycje. Potem przyszła firma i słowo "inwestycja" stała się w naszym małżeństwie synonimem wszystkiego co najgorsze. "Czemu nie przyniesiesz parę groszy do domu. - Muszę inwestować" - to były nasze dialogi. Właściwie od 2012 roku było tylko kilka miesięcy, gdy byłem pierwszy na liście płac, a potem zawsze płaciłem ludziom więcej niż sobie. Jeżeli myślicie, że to nienormalne, to porozmawiajcie z małymi przedsiębiorcami - znam tylu co tak robi, że czasem mam wrażenie że to norma. Za lipiec byłem 5ty na liście płac - ale mieliśmy dobry kwartał, więc są dobre premie 🤑, a prezes premię odbiera raz w roku w postaci dywidendy 😆. Urlop rok w rok nad Bałtykiem, gdy to była jeszcze bardzo tania rozrywka 😉, i to tylko w okolicach długiego weekendu sierpniowego. Do 36go roku życia zagraniczne wakacje równały się dwóm wypadom na Słowację i mieszkanie w pokoiku na poddaszu, czyli też bardzo budżetowo. Pierwszy do pracy przychodziłem i ostatni wychodziłem. Żona wielokrotnie mówiła: "nie musisz otwierać i zamykać". I dopiero COVID to zmienił. Okazało się, że nie trzeba 30 dni w roku spędzać w delegacjach, że można Klientów dogadać przez spotkanie video, że nie trzeba wszystkich dostawców audytować przez 2 dni i zaglądać w każdy zakamarek. Usiadłem do książki, na którą mnie namówił Jan Fijor, usunąłem się z firmy na 3 miesiące i okazało się, że wszystko hula, raz lepiej raz gorzej, ale działa. Okazało się, że nie trzeba inwestować 95% wypracowanych środków, można trochę zwolnić. Najlepsze swoje młodzieńcze lata, gdy już zarabiałem pieniądze spędziłem na budowaniu firmy 5 dni w tygodniu po 10h dziennie, w międzyczasie zrobiłem jeszcze doktorat, który zaczynałem pisać między 4 a 5 rano tak to do 6.30. Plus wszystkie niedziele do 12. Moje zwiedzanie świata odbywało się przy okazji odwiedzania fabryk - zjeździłem grubo ponad kilkaset fabryk, naście razy w Azji Południowo Wschodniej, Chiny zjeżdżone od południa do północy. I po tym wszystkim dochodzę do jednego wniosku - warto budować finansową niezależność, ale niekoniecznie trzeba to robić by przejść wcześnie na emeryturę. Warto gdzieś zachować umiar. Dziś mam firmę wartą pewnie trochę ponad 10 baniek, nie tak źle biorąc pod uwagę, że założyłem ją z 16k. Jeszcze jakiś majątek prywatny. Od 2023 roku dywidendy, czyli dochód z kapitału, są w naszym małżeństwie wyższe od dochodów z pracy, więc teoretycznie pozwalałyby na spokojne życie bez spiny i bez pracy. Dywidendy reinwestujemy, ale nie wszystkie, czasem nawet i połowę sobie zostawimy na przyjemności. Moim celem było FIRE w wieku 40 lat, wychodzi że osiągnąłem je w wieku 42 lat. I powiem szczerze - gdybym je osiągnął 3-4 lata później, a pojechałbym do tej Szwecji z Narzeczoną w 2005 r. - to nic by się nie zmieniło, poza tym, że mielibyśmy fajne wspomnienia. Więc nie warto sobie wszystkiego odmawiać, bo trzeba zrobić wczesne FIRE. Z tego Finansowa Niezależność Wczesna Emerytura - zostawcie sobie tylko pierwsze dwa człony. Dążcie do niezależności, ale nie za wszelką cenę i jak najszybciej. Z umiarem. Dziś staram się propagować ideę dziesięciny - odkładajcie dziesiątą część dochodu, regularnie, procent składany zrobi swoje. Lepiej zarabiający, czyli powyżej 1,5 średniej krajowej, może odkładać i 20%. Ale jeśli nie jesteście radiologiem zarabiający ćwierć bańki miesięcznie, to nie ma co zwiększać tej stopy oszczędności przy normalnych zarobkach. Jeżeli czegoś w życiu żałuję, a staram się nie żałować, to tego wyjazdu do Szwecji. I chociaż potem zabrałem Żonę w dziesiątki fajnych miejsc, to już nigdy nie będę w stanie zabrać Jej w naszym najlepszym wieku do Szwecji. Zarabiałem wtedy dobrze jak na warunki polskie, taki wyjazd to było może ok. 1/3 mojej wypłaty. W zamian zabrałem Ją do Słowacji. Nie mówię, że trzeba jeździć po świecie i wydawać pieniądze jak się da - jestem ostatni do tego. Po prostu warto znaleźć swój umiar i równowagę, która będzie dobra dla Was i Waszych najbliższych. #FIRE #finanse #oszczędzanie

Patrzę na osiedlowe parkingi i widzę same nowe SUVy na leasing. A potem rozmawiam z ludźmi i okazuje się, że połowa z nich nie ma oszczędności na 3 miesiące do przodu. Nowy samochód, nowy iPhone, wakacje w Grecji, ale zero poduszki finansowej. Polska na pokaz. Wolę starsze auto i spokojny sen niż nówkę i stres, czy starczy do pierwszego. A Wy jak to widzicie? #finanse #oszczędzanie #SUV

Zauważyłem, że z oszczędzaniem w Polsce jest ciężko. Jak ktoś zarabia 4 tyś m-c, to ledwo starcza na czynsz i rachunku. Jak zarabia 8 tyś m-c, to się okazuje, że doszła rata samochodu i dziecko na utrzymanie. Przy 12 tyś zł m-c trzeba koniecznie zrobić remont kuchni, łazienki i 2x do roku fajne wakacje. Przy 20 tyś m-c? Powinno być z górki, chociaż ja znam takich co i z tego nie potrafią odłożyć. Mamy coś takiego w sobie, że wraz z podnoszeniem się zarobków podnosimy nasz standard życia i nigdy nie mamy dość. #Oszczędzanie #Finanse #Zarobki

Sevastopol is struggling with blackouts after a drone attack on energy infrastructure, which has forced authorities to implement a special operating mode for facilities and to appeal to residents to conserve energy and remain calm while specialists assess the damage and work on restoring power. (translated)

Setting aside more than half of one's income does not require great sacrifices, and super savers have used strategies such as tracking expenses and aligning spending with their values, which allows for achieving a high savings rate without feeling deprived of life's comforts. (translated)

The Romanian military conducted a successful rock blasting operation in the Danube to increase water flow to the nuclear power plant in Cernavodă, which had already been forced to shut down one of its reactors due to record low water levels in the river, prompting a government appeal for energy conservation as the situation remains critical. (translated)

Employee Capital Plans (ECP) as a voluntary element of the Polish pension system, despite initial skepticism, offer significant benefits in the form of additional pension funding, making opting out of them a mistake, especially in light of the difficult demographic situation in Poland. (translated)

Kilka milionów Polaków wypisało się z Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK), co oznacza, że stracili na potencjalnych zyskach sięgających kilku tysięcy złotych, mimo że program oferuje korzystne zasady oszczędzania na emeryturę z dopłatami od państwa i pracodawców. #PPK #oszczędzanie #emerytury

Osoby w wieku 45 lat z wysokimi pensjami, nawet rzędu 20 tys. zł, mogą nie mieć wystarczających oszczędności na emeryturę, a przyszłe perspektywy finansowe, szczególnie dla kobiet, są niepokojące i wymagają pilnej uwagi, w obliczu rosnącego długości życia i minimalnych oszczędności. #emerytury #finanse #oszczędzanie

Inwestując na 8% rocznie... Pieniądze podwajają się mniej więcej co 9 lat. 100 000 zł 200 000 zł 400 000 zł 800 000 zł 1 600 000 zł To oznacza, że każdy w wieku 27 lat powinien mieć pieniądze na wkład własny. Więc przy niedzielnym obiedzie rodzinnym zapytaj ojca wprost, dlaczego 25 lat temu wolał jechać na wakacje nad Bałtyk, skoro mógł te pieniądze odkładać na twoim subkoncie. #FIRE #Inwestowanie #Finanse #Oszczędzanie

Artykuł przedstawia konkretne liczby ilustrujące, ile muszą zarabiać Polacy w różnym wieku, aby w przyszłości móc liczyć na emeryturę wynoszącą 4 tys. zł lub więcej, podkreślając jednocześnie rosnące obawy dotyczące niskich emerytur oraz odpływ pieniędzy z Pracowniczych Planów Kapitałowych. #emerytury #ZUS #oszczędzanie

Piątek wieczór, więc ku przestrodze: Mój kolega z pracy wydaje około 500 złotych w każdy weekend na imprezy. Drinki. Uber. Kebab o 3 nad ranem. 2000 złotych miesięcznie. Przy 8% przez 25 lat? 1 900 000 złotych. Jeden nawyk związany ze stylem życia… wart prawie dwa miliony. Więc zamiast szaleć w klubach za młodu, poczekaj do sześćdziesiątki – z zaawansowaną rwą kulszową i sztuczną szczęką te dwie bańki wjadą na parkiet zupełnie inaczej. #FIRE #oszczędzanie #inwestycje #zdrowystylżycia

Czterdziestolatkowie i pięćdziesięciolatkowie w Polsce posiadają znaczne oszczędności, jednak boją się inwestować, obawiając się utraty kapitału, co skutkuje tym, że większość ich pieniędzy pozostaje na nisko oprocentowanych kontach bankowych, zamiast przynosić zyski. #inwestowanie #oszczędzanie #psychologia